Texts

gṛṇāti ha vā etaddhotā yacchaṃsati / (1.1) Par.?

tasmā etad gṛṇate praty evādhvaryur āgṛṇāti / (1.2) Par.?

tasmāt pratigaro nāma // (1.3) Par.?

taṃ vai prāñcam āsīnam āhvayate / (2.1) Par.?

sarve vā anya udgātuḥ prāñca ārtvijyaṃ kurvanti / (2.2) Par.?

tatho hāsyaitat prāg evārtvijyaṃ kṛtam bhavati // (2.3) Par.?

prajāpatir vā udgātā / (3.1) Par.?

yoṣargghotā / (3.2) Par.?

sa etat prajāpatir udgātā yoṣāyām ṛci hotari retaḥ siñcati yat stute / (3.3) Par.?

taddhotā śastreṇa prajanayati tacchyati yathāyam puruṣaḥ śitaḥ / (3.4) Par.?

tad yad enacchyati tasmācchastraṃ nāma // (3.5) Par.?

tad upapalyayya pratigṛṇāti / (4.1) Par.?

idam evaitad retaḥ siktam upanimadati / (4.2) Par.?

atha yat parāṅ tiṣṭhan pratigṛṇīyāt parāg u haivaitad retaḥ siktam praṇaśyet / (4.3) Par.?

tan na prajāyeta / (4.4) Par.?

samyañcā u caivaitad bhūtvaitadretaḥ siktam prajanayataḥ // (4.5) Par.?

yātayāmāni vai devaiś chandāṃsi / (5.1) Par.?

chandobhir hi devāḥ svargaṃ lokaṃ samāśnuvata / (5.2) Par.?

mado vai pratigaraḥ / (5.3) Par.?

yo vā ṛci mado yaḥ sāman raso vai sa / (5.4) Par.?

tac chandaḥsv evaitad rasaṃ dadhāti / (5.5) Par.?

ayātayāmāni karoti / (5.6) Par.?

tair ayātayāmair yajñaṃ tanvate // (5.7) Par.?

tasmād yady ardharcaśaḥ śaṃsed ardharce 'rdharce pratigṛṇīyāt / (6.1) Par.?

yadi pacchaḥ śaṃset pade pade pratigṛṇīyāt / (6.2) Par.?

yatra vai śaṃsann avāniti tad asurarakṣasāni yajñam anvavacaranti / (6.3) Par.?

tat pratigareṇa saṃdadhāti nāṣṭrāṇāṃ rakṣasām ananvavacārāya / (6.4) Par.?

yajamānasyo caivaitad bhrātṛvyalokaṃ chinatti // (6.5) Par.?

caturakṣarāṇi ha vā agre chandāṃsy āsuḥ / (7.1) Par.?

tato jagatī somam acchāpatat / (7.2) Par.?

sā trīṇy akṣarāṇi hitvājagāma / (7.3) Par.?

tatas triṣṭup somam acchāpatat / (7.4) Par.?

saikam akṣaraṃ hitvājagāma / (7.5) Par.?

tato gāyatrī somam acchāpatat / (7.6) Par.?

saitāni cākṣarāṇi haranty āgacchat somaṃ ca / (7.7) Par.?

tato 'ṣṭākṣarā gāyatry abhavat / (7.8) Par.?

tasmād āhur aṣṭākṣarā gāyatrīti // (7.9) Par.?

tayā prātaḥsavanam atanvata / (8.1) Par.?

tasmād gāyatraṃ prātaḥsavanam / (8.2) Par.?

tayaiva mādhyandinaṃ savanam atanvata / (8.3) Par.?

tāṃ ha triṣṭub uvācopa tvāham āyāni tribhir akṣarair upa mā hvayasva mā mā yajñād antargā iti / (8.4) Par.?

tatheti tām upāhvayata / (8.5) Par.?

tata ekādaśākṣarā triṣṭub abhavat / (8.6) Par.?

tasmād āhus traiṣṭubham mādhyandinaṃ savanam iti // (8.7) Par.?

tayaiva tṛtīyasavanam atanvata / (9.1) Par.?

tāṃ ha jagaty uvācopa tvāham āyāny ekenākṣareṇopa sā hvayasva mā mā yajñād antargā iti / (9.2) Par.?

tatheti tām upāhvayata / (9.3) Par.?

tato dvādaśākṣarā jagaty abhavat / (9.4) Par.?

tasmād āhur jāgataṃ tṛtīyasavanam iti // (9.5) Par.?

tad āhur gāyatrāṇi vai sarvāṇi savanāni / (10.1) Par.?

gāyatrī hy evaitad upasṛjamānaid iti / (10.2) Par.?

tasmāt saṃsiddham prātaḥsavane pratigṛṇīyāt / (10.3) Par.?

saṃsiddhā hi gāyatry āgacchat / (10.4) Par.?

sakṛn madvan mādhyandine savane / (10.5) Par.?

ekaṃ hi sākṣaraṃ hitvāgacchat / (10.6) Par.?

tenaivainām etat samardhayati kṛtsnāṃ karoti // (10.7) Par.?

yatra triṣṭubhaḥ śasyante / (11.1) Par.?

trimadvat tṛtīyasavane / (11.2) Par.?

trīṇi hi sākṣarāṇi hitvāgacchat / (11.3) Par.?

tair evainām etat samardhayati kṛtsnāṃ karoti // (11.4) Par.?

yatra dyāvāpṛthivyaṃ śasyate / (12.1) Par.?

ime ha vai dyāvāpṛthivī imāḥ prajā upajīvanti / (12.2) Par.?

tad anayor evaitad dyāvāpṛthivyo rasaṃ dadhāti / (12.3) Par.?

te rasavatyā upajīvanīye imāḥ prajā upajīvanti / (12.4) Par.?

sa vā om ity eva pratigṛṇīyāt / (12.5) Par.?

taddhi satyam / (12.6) Par.?

tad devā viduḥ // (12.7) Par.?

taddhaika othā modaiva vāg iti pratigṛṇanti vāk pratigara etad vācam upāpnuma iti vadantaḥ / (13.1) Par.?

tad u tathā na kuryāt / (13.2) Par.?

yathā vai kathā ca pratigṛṇāty upāptaivāsya vāg bhavati / (13.3) Par.?

vācā hi pratigṛṇāti / (13.4) Par.?

tasmād om ity eva pratigṛṇīyāt / (13.5) Par.?

taddhi satyam / (13.6) Par.?

tad devā viduḥ // (13.7) Par.?