Texts

yad uktaṃ vidheyasya prarocanārthā stutir iti // (1) Par.?

tad iha katham avakalpyeta yatrānyad vidheyam anyac ca stūyate // (2) Par.?

yathā vetasaśākhayāvakābhiś cāgniṃ vikarṣatīti vetasāvake vidhīyete āpaś ca stūyanta āpo vai śāntā iti // (3) Par.?

tad ucyate guṇavādas tu // (4) Par.?

gauṇa eṣa vādo bhavati yat saṃbandhini stotavye saṃbandhyantaraṃ stūyate // (5) Par.?

abhijano hy eṣa vetasāvakayoḥ // (6) Par.?

tatas te jāte // (7) Par.?

abhijanasaṃstavena cābhijātaḥ stuto bhavati // (8) Par.?

yathāśmākābhijano devadatto 'śmākeṣu stūyamāneṣu stutam ātmānaṃ manyate // (9) Par.?

evam atrāpi draṣṭavyam // (10) Par.?

atha so 'rodīd iti kasya vidheḥ śeṣaḥ // (11) Par.?

tasmād barhiṣi rajataṃ na deyam ity asya // (12) Par.?

kutaḥ sākāṅkṣatvāt padānām // (13) Par.?

so 'rodīd yad arodīt tad rudrasya rudratvam ity atra sa iti prakṛtāpekṣas tatpratyayāt // (14) Par.?

tasya yad aśrv aśīryateti tasyeti pūrvaprakṛtāpekṣa eva // (15) Par.?

upapattiś coparitanasya yo barhiṣi rajataṃ dadyāt purāsya saṃvatsarād gṛhe rodanaṃ bhavatīti // (16) Par.?

asya hetutvenāyaṃ pratinirdiśyate tasmād barhiṣi rajataṃ na deyam iti // (17) Par.?

evaṃ sarvāṇi sākāṅkṣāṇi // (18) Par.?

kathaṃ vidher upakurvantīti // (19) Par.?

guṇavādena // (20) Par.?

rodanaprabhavaṃ rajataṃ barhiṣi dadato rodanam āpadyate // (21) Par.?

tatpratiṣedhasya guṇo yad arodanam iti // (22) Par.?

kathaṃ punar arudaty arodīd iti bhavati kathaṃ vānaśruprabhave rajate 'śruprabhavam iti vacanaṃ purāsya saṃvatsarād asati rodane kathaṃ rodanaṃ bhavatīti tad ucyate guṇavādas tu // (23) Par.?

gauṇā ete śabdāḥ // (24) Par.?

rudra iti rodananimittasya śabdasya darśanād yad arodīd ity ucyate // (25) Par.?

varṇasārūpyān nindann anaśruprabhavam apy aśruprabhavam ity āha // (26) Par.?

nindann eva ca dhanatyāge duḥkhadarśanāt purāsya saṃvatsarād gṛhe rodanaṃ bhavatīty āha // (27) Par.?

tathā yaḥ prajākāmaḥ paśukāmo vā syāt sa etaṃ prājāpatyaṃ tūpuram ālabhetety ākāṅkṣitatvād asya vidheḥ śeṣo 'yaṃ sa ātmano vapām udakhidad iti // (28) Par.?

kathaṃ guṇavāda itthaṃ nāma nāsan paśavo yad ātmano vapām udakhidad iti // (29) Par.?

etac ca karmaṇaḥ sāmarthyaṃ yad agnau prahṛtamātrāyāṃ vapāyām ajas tūpura udagād itthaṃ bahavaḥ paśavo bhavantīti // (30) Par.?

kathaṃ punar anutkhinnāyāṃ vapāyāṃ prajāpatir ātmano vapām udakhidad ity āha // (31) Par.?

ucyate 'sadvṛttāntānvākhyānaṃ stutyarthena praśaṃsāyā gamyamānatvāt // (32) Par.?

ihānvākhyāne vartamāne dvayaṃ niṣpadyate yac ca vṛttāntajñānaṃ yac ca kasmiṃścit prarocanā dveṣo vā // (33) Par.?

tatra vṛttāntānvākhyānaṃ na pravartakaṃ na nivartakaṃ ceti prayojanābhāvād anarthakam ity avivakṣitam // (34) Par.?

prarocanayā tu pravartate dveṣān nivartata iti tayor vivakṣā // (35) Par.?

vṛttāntānvākhyāne 'pi vidhīyamāne ādimatā doṣo vedasya prasajyeta // (36) Par.?

kathaṃ punar idaṃ nirālambanam anvākhyāyata iti // (37) Par.?

ucyate nityaḥ kaścid arthaḥ prajāpatiḥ syād vāyur ākāśa ādityo vā // (38) Par.?

sa ātmano vapām udakhidad iti vṛṣṭiṃ vāyuṃ raśmiṃ vā // (39) Par.?

tām agnau prāgṛhṇād vaidyuta ārcīse laukike vā // (40) Par.?

tato 'ja ity annaṃ bījaṃ vīrud vā // (41) Par.?

tam ālabhya tam upayujya prajāḥ paśūn prāpnotīti gauṇāḥ śabdāḥ // (42) Par.?

ādityaḥ prāyaṇīyaś carur āditya udayanīyaś carur ity asya vidheḥ śeṣo devā vai devayajanam adhyavasāya diśo na prājānann ity ākāṅkṣitatvāt // (43) Par.?

sarvavyāmohānām ādityaś carur nāśayitāpi diṅmohasyeti stutiḥ // (44) Par.?

katham asati diṅmohe diṅmohaśabda iti // (45) Par.?

ucyate 'prākṛtasya bahoḥ karmasamūhasyopasthitatvād gauṇo mohaśabdo 'vadhāraṇāvakāśadānādibhir jñāpayatīti gauṇatā // (46) Par.?