Texts

Help

Select a text:
Bibliography
Select a chapter:
 1 revision
Associated topic(s): upanayana, initiation

Show parallels  Show headlines
Use dependency labeler
Chapter id: 7361
  • Click on a sentence to show its analysis
  • Keep the mouse pointer over a lemma to show its meanings.
kumāram āsthāpayaty ātiṣṭhemam aśmānam aśmeva tvaṃ sthiro bhava pramṛṇīhi durasyūn sahasva pṛtanāyata iti // (1) Par.?
kumāra
ac.s.m.
āsthāpay.
3. sg., Pre. ind.
root
āsthā
2. sg., Pre. imp.
∞ idam
ac.s.m.
aśman.
ac.s.m.
aśman
n.s.m.
∞ iva
indecl.
tvad
n.s.a.
sthira
n.s.m.
bhū.
2. sg., Pre. imp.
pramṛ
2. sg., Pre. imp.
durasyu.
ac.p.m.
sah
2. sg., Pre. imp.
pṛtanāy
Pre. ind., ac.p.m.
iti.
indecl.
athainam ahataṃ vāsaḥ paridhāpayati pūrvaṃ nidhāya yā akṛntann avayan yā atanvata yāśca devīr antān abhito 'dadanta tāstvā devīr jarasā saṃvyayantv āyuṣmān idaṃ paridhatsva vāsaḥ paridhatta dhatta vāsasainaṃ śatāyuṣaṃ kṛṇuta dīrgham āyur bṛhaspatiḥ prāyacchad vāsa etat somāya rājñe paridātavā u jarāṃ gacchāsi paridhatsva vāso bhavā kṛṣṭīnām abhiśastipāvā śataṃ ca jīva śaradaḥ suvarcā rāyaśca poṣam upasaṃvyayasveti // (2) Par.?
atha
indecl.
∞ enad
ac.s.m.
ahata
ac.s.n.
vāsas
ac.s.n.
paridhāpay,
3. sg., Pre. ind.
root
pūrva
ac.s.n.
nidhā.
Abs., indecl.
yad
n.p.f.
kṛt
3. pl., Impf.
ve,
3. pl., Impf.
yad
n.p.f.
tan,
3. pl., Impf.
yad
n.p.f.
∞ ca
indecl.
devī
n.p.f.
anta
ac.p.m.
abhitas
indecl.
,
3. pl., red. aor.
tad
n.p.f.
∞ tvad
ac.s.a.
devī
n.p.f.
jaras
i.s.f.
saṃvye.
3. pl., Pre. imp.
āyuṣmat
n.s.m.
idam
ac.s.n.
paridhā
2. sg., Pre. imp.
vāsas.
ac.s.n.
paridhā.
2. pl., Pre. imp.
dhā
2. pl., Pre. imp.
vāsas
i.s.n.
∞ enad
ac.s.m.
śata
comp.
∞ āyuṣa.
ac.s.m.
kṛ
2. pl., Pre. imp.
dīrgha
ac.s.n.
āyus.
ac.s.n.
prayam
3. sg., Impf.
vāsas
ac.s.n.
etad
ac.s.n.
soma
d.s.m.
rājan
d.s.m.
paridā
Inf., indecl.
u.
indecl.
jarā
ac.s.f.
gam.
2. sg., Pre. sub.
paridhā
2. sg., Pre. imp.
vāsas.
ac.s.n.
bhū
2. sg., Pre. imp.
∞ pāvan.
n.s.m.
śata
ac.s.n.
ca
indecl.
jīv
2. sg., Pre. imp.
śarad
ac.p.f.
su
indecl.
∞ varcas.
n.s.m.
rai
g.s.m.
∞ ca
indecl.
poṣa
ac.s.m.
upasaṃvye
2. sg., Pre. imp.
∞ iti.
indecl.
paridhāpyābhimantrayate parīdaṃ vāso adhidhāḥ svastaye bhūr āpīṇām abhiśastipāvā śataṃ ca jīva śaradaḥ purūcīr vasūni cāyyo vibhajā sa jīvan iti // (3) Par.?
paridhāpay
Abs., indecl.
∞ abhimantray.
3. sg., Pre. ind.
root
pari
indecl.
∞ idam
ac.s.n.
vāsas
ac.s.n.
adhidhā
2. sg., Aor. inj.
svasti.
d.s.f.
bhū
2. sg., Aor. inj.
āpi
g.p.m.
∞ pāvan.
n.s.m.
śata
ac.s.n.
ca
indecl.
jīv
2. sg., Pre. imp.
śarad
ac.p.f.
purvañc.
ac.p.f.
vasu
ac.p.n.
cāy
Ger., n.s.m.
vibhaj
2. sg., Pre. imp.
tad
n.s.m.
jīv
Pre. ind., n.s.m.
iti.
indecl.
athainaṃ mekhalayā nābhideśe triḥ pradakṣiṇaṃ parivyayati dvirityeke yā duritā paribādhamānā śarmavarūthe punatī na āgāt prāṇāpānābhyāṃ balamāvahantī svasā devānāṃ subhagā mekhaleyam iti // (4) Par.?
atha
indecl.
∞ enad
ac.s.m.
mekhalā
i.s.f.
nābhi
comp.
∞ deśa
l.s.m.
tris
indecl.
parivye.
3. sg., Pre. ind.
root
dvis
indecl.
∞ iti
indecl.
∞ eka.
n.p.m.
root
yad
n.s.f.
durita
ac.p.n.
paribādh
Pre. ind., n.s.f.
śarman
comp.
∞ varūtha
ac.d.n.

Pre. ind., n.s.f.
mad
ac.p.a.
āgā,
3. sg., root aor.
prāṇa
comp.
∞ apāna
i.d.m.
bala
ac.s.n.
∞ āvah,
Pre. ind., n.s.f.
svasṛ
n.s.f.
deva
g.p.m.
subhaga
n.s.f.
mekhalā
n.s.f.
∞ idam
n.s.f.
iti.
indecl.
uttarato nābhestrivṛtaṃ granthiṃ kṛtvā dakṣiṇato nābheḥ parikarṣati // (5) Par.?
uttaratas
indecl.
nābhi
g.s.f.
∞ trivṛt
ac.s.m.
granthi
ac.s.m.
kṛ,
Abs., indecl.
nābhi
g.s.f.
parikṛṣ.
3. sg., Pre. ind.
root
athāsmā ajinam uttarīyaṃ karoti mitrasya cakṣurdharuṇaṃ dharīyas tejo yaśasvi sthaviraṃ samiddham anāhanasyaṃ vasanaṃ jariṣṇu parīdaṃ vājyajinaṃ dhatsvāsāv aditiste kakṣāṃ badhnātu vedasyānuvaktavai medhāyai śraddhāyā anūktasyānirākaraṇāya brahmaṇe brahmavarcasāyeti // (6) Par.?
atha
indecl.
∞ idam
d.s.m.
ajina
ac.s.n.
uttarīya
ac.s.n.
kṛ.
3. sg., Pre. ind.
root
mitra
g.s.m.
cakṣus
ac.s.n.
∞ dharuṇa
ac.s.n.
dharīyas
ac.s.n.
tejas
ac.s.n.
yaśasvin
ac.s.n.
sthavira
ac.s.n.
samindh
PPP, ac.s.n.
an
indecl.
∞ āhanasya
ac.s.n.
vasana
ac.s.n.
pari
indecl.
∞ idam
ac.s.n.
vājin
n.s.m.
∞ ajina
ac.s.n.
dhā
2. sg., Pre. imp.
∞ adas.
n.s.m.
aditi
n.s.f.
∞ tvad
g.s.a.
kakṣa
ac.s.f.
bandh
3. sg., Pre. imp.
veda
g.s.m.
∞ anuvac
Inf., indecl.
medhā
d.s.f.
śraddhā
d.s.f.
anuvac
PPP, g.s.n.
∞ a
indecl.
∞ nirākaraṇa
d.s.n.
brahman
d.s.n.
∞ iti.
indecl.
kṛṣṇājinaṃ brāhmaṇasya rauravaṃ rājanyasya bastājinaṃ vaiśyasya // (7) Par.?
kṛṣṇājina
n.s.n.
root
raurava
n.s.n.
rājanya,
g.s.m.
basta
comp.
∞ ajina
n.s.n.
vaiśya.
g.s.m.
athainaṃ paridadāti / (8.1) Par.?
atha
indecl.
∞ enad
ac.s.m.
paridā.
3. sg., Pre. ind.
root
→ brāhmaṇa (8.2) [conj]
→ rājanya (8.3) [conj]
→ vaiśya (8.4) [conj]
parīmamindra brahmaṇe mahe śrotrāya dadhmasy athainaṃ jarimā ṇayej jyok śrotre adhijāgarad iti brāhmaṇaṃ / (8.2) Par.?
pari
indecl.
∞ idam
ac.s.m.
∞ indra
v.s.m.
brahman
d.s.n.
mah
d.s.n.
śrotra
d.s.n.
dhā.
1. pl., Pre. ind.
atha
indecl.
∞ enad
ac.s.m.
jariman
n.s.m.
.
3. sg., Pre. opt.
jyok
indecl.
śrotra
l.s.n.
adhijāgṛ.
3. sg., Pre. sub.
iti
indecl.
brāhmaṇa.
ac.s.m.
← paridā (8.1) [conj]
parīmamindra brahmaṇe mahe rāṣṭrāya dadhmasy athainaṃ jarimā ṇayej jyog rāṣṭre adhijāgarad iti rājanyaṃ / (8.3) Par.?
pari
indecl.
∞ idam
ac.s.m.
∞ indra
v.s.m.
brahman
d.s.n.
mah
d.s.n.
dhā.
1. pl., Pre. ind.
atha
indecl.
∞ enad
ac.s.m.
jariman
n.s.m.
.
3. sg., Pre. opt.
jyok
indecl.
adhijāgṛ.
3. sg., Pre. sub.
iti
indecl.
rājanya.
ac.s.m.
← paridā (8.1) [conj]
parīmam indra brahmaṇe mahe poṣāya dadhmasy athainaṃ jarimā ṇayej jyokpoṣe adhijāgarad iti vaiśyam // (8.4) Par.?
pari
indecl.
∞ idam
ac.s.m.
indra
v.s.m.
brahman
d.s.n.
mah
d.s.m.
poṣa
d.s.m.
dhā.
1. pl., Pre. ind.
atha
indecl.
∞ enad
ac.s.m.
jariman
n.s.m.
.
3. sg., Pre. opt.
jyok
indecl.
∞ poṣa
l.s.m.
adhijāgṛ.
3. sg., Pre. sub.
iti
indecl.
vaiśya.
ac.s.m.
← paridā (8.1) [conj]
tam apareṇāgnim udañcam upaveśya hutoccheṣaṇaṃ prāśayati tvayi medhāṃ tvayi prajām ityetaiḥ saṃnataiḥ // (9) Par.?
tad
ac.s.m.
apareṇa
indecl.
∞ agni
ac.s.m.
udañc
ac.s.m.
upaveśay,
Abs., indecl.
hu
PPP, comp.
∞ uccheṣaṇa
ac.s.n.
prāśay,
3. sg., Pre. ind.
root
tvad
l.s.a.
medhā
ac.s.f.
tvad
l.s.a.
prajā,
ac.s.f.
iti
indecl.
∞ etad
i.p.m.
saṃnam.
PPP, i.p.m.
pṛṣadājyam eke prāśayanti // (10) Par.?
eka
n.p.m.
prāśay.
3. pl., Pre. ind.
root
yoge yoge tavastaram imam agna āyuṣe varcase kṛdhīti dvābhyāṃ prāśnantaṃ samīkṣate // (11) Par.?
yoga
l.s.m.
yoga
l.s.m.
tavastara
ac.s.m.
idam,
ac.s.m.
agni
v.s.m.
āyus
d.s.n.
varcas
d.s.n.
kṛ
2. sg., Aor. imp.
∞ iti,
indecl.
dvi
i.d.m.
prāś
Pre. ind., ac.s.m.
samīkṣ.
3. sg., Pre. ind.
root
prāśayantyeke // (12) Par.?
prāśay
3. pl., Pre. ind.
root
∞ eka.
n.p.m.
ācāntam upasparśayitvābhimantrayate śatam innu śarado anti devā yatrā naś cakrā jarasaṃ tanūnāṃ putrāso yatra pitaro bhavanti mā no madhyā rīriṣatāyur gantor iti // (13) Par.?
ācam
PPP, ac.s.m.
upasparśay
Abs., indecl.
∞ abhimantray.
3. sg., Pre. ind.
root
śata
n.s.n.
id
indecl.
∞ nu
indecl.
śarad
n.p.f.
anti
indecl.
deva,
v.p.m.
yatra
indecl.
mad
d.p.a.
kṛ
2. pl., Perf.
jaras
ac.s.f.
tanū,
g.p.f.
putra
n.p.m.
yatra
indecl.
pitṛ
n.p.m.
bhū.
3. pl., Pre. ind.

indecl.
mad
ac.p.a.
madhyā
indecl.
riṣ
2. pl., Aor. inj.
∞ āyus
ac.s.n.
gam
Inf., indecl.
iti.
indecl.
Duration=0.058850049972534 secs.