Texts
Select a text:
Bibliography
Bibliography
Select a chapter:
(no revisions)
Show parallels Show headlines
Use dependency labeler
(no revisions)
Associated topic(s): Mīmāṃsā
Show parallels Show headlines
Use dependency labeler
Chapter id: 17239
- Click on a sentence to show its analysis
- Keep the mouse pointer over a lemma to show its meanings.
codaneti kriyāyāḥ pravartakaṃ vacanam āhuḥ // (1) Par.?
ācāryacoditaḥ karomīti hi dṛśyate // (2) Par.?
lakṣyate yena tal lakṣaṇam // (3) Par.?
dhūmo lakṣaṇam agner iti hi vadanti // (4) Par.?
tayā yo lakṣyate so 'rthaḥ puruṣaṃ niḥśreyasena saṃyunaktīti pratijānīmahe // (5) Par.?
codanā hi bhūtaṃ bhavantaṃ bhaviṣyantaṃ sūkṣmaṃ vyavahitaṃ viprakṛṣṭam ity evaṃjātīyakam arthaṃ śaknoty avagamayituṃ nānyat kiṃcanendriyam // (6) Par.?
nanv atathābhūtam apy arthaṃ brūyāc codanā yathā yatkiṃcana laukikaṃ vacanaṃ nadyās tīre phalāni santīti // (7) Par.?
tat tathyam api bhavati vitatham api bhavatīti // (8) Par.?
ucyate vipratiṣiddham idam abhidhīyate bravīti ca vitathaṃ ceti // (9) Par.?
bravītīty ucyate 'vabodhayati budhyamānasya nimittaṃ bhavatīti // (10) Par.?
yasmiṃś ca nimittabhūte saty avabudhyate so 'vabodhayati // (11) Par.?
yadi ca codanāyāṃ satyām agnihotrāt svargo bhavatīty avagamyate katham ucyate na tathā bhavatīti // (12) Par.?
atha na tathā bhavati katham avabudhyate // (13) Par.?
asantam artham avabudhyata iti vipratiṣiddham // (14) Par.?
na ca svargakāmo yajetety ato vacanāt saṃdigdham avagamyate bhavati vā svargo na vā bhavatīti // (15) Par.?
na ca niścitam avagamyamānam idaṃ mithyā syāt // (16) Par.?
yo hi janitvā pradhvaṃsate naitad evam iti sa mithyāpratyayaḥ // (17) Par.?
na caiṣa kālāntare puruṣāntare 'vasthāntare deśāntare vā viparyeti // (18) Par.?
tasmād avitathaḥ // (19) Par.?
yat tu laukikaṃ vacanaṃ tac cet pratyayitāt puruṣād indriyaviṣayaṃ vāvitatham eva tat // (20) Par.?
athāpratyayitāt puruṣād anindriyaviṣayaṃ vā tat puruṣabuddhiprabhavam apramāṇam // (21) Par.?
aśakyaṃ hi tat puruṣeṇa jñātum ṛte vacanāt // (22) Par.?
aparasmāt pauruṣeyād vacanād avagatam iti cet tad api tenaiva tulyam // (23) Par.?
naivaṃjātīyakeṣv artheṣu puruṣavacanaṃ prāmāṇyam upaiti jātyandhānām iva vacanaṃ rūpaviśeṣeṣu // (24) Par.?
nanv aviduṣām upadeśo nāvakalpate // (25) Par.?
upadiṣṭavantaś ca manvādayaḥ // (26) Par.?
tasmāt puruṣāḥ santo viditavantaś ca // (27) Par.?
yathā cakṣuṣā rūpam upalabhyata iti darśanād evāvagatam // (28) Par.?
ucyata upadeśo hi vyāmohād api bhavati // (29) Par.?
asati vyāmohe vedād api bhavati // (30) Par.?
api ca pauruṣeyād vacanād evam ayaṃ puruṣaḥ vedeti bhavati pratyayo na evam ayam artha iti // (31) Par.?
viplavate khalv api kaścit puruṣakṛtād vacanāt pratyayaḥ // (32) Par.?
na tu vedavacanasya mithyātve kiṃcana pramāṇam asti // (33) Par.?
nanu sāmānyato dṛṣṭaṃ bhaviṣyati // (34) Par.?
pauruṣeyaṃ vacanaṃ vitatham upalabhya vacanasāmānyād vedavacanaṃ mithyety anumīyate // (35) Par.?
nānyatvāt // (36) Par.?
na hy anyasya vitathabhāve 'nyasya vaitathyaṃ bhavitum arhaty anyatvād eva // (37) Par.?
na hi devadattasya śyāmatve yajñadattasyāpi śyāmatvaṃ bhavitum arhati // (38) Par.?
api ca puruṣavacanasādharmyād vedavacanaṃ vitatham ity anumānam // (39) Par.?
pratyakṣas tu vedavacane pratyayaḥ // (40) Par.?
na cānumānaṃ pratyakṣavirodhi pramāṇaṃ bhavati // (41) Par.?
tasmāc codanālakṣaṇo 'rthaḥ śreyaskaraḥ // (42) Par.?
evaṃ tarhi śreyaskaro jijñāsitavyaḥ // (43) Par.?
kiṃ dharmajijñāsayocyate ya eva śreyaskaraḥ sa eva dharmaśabdenocyate // (44) Par.?
katham avagamyate yo hi yāgam anutiṣṭhati taṃ dhārmika iti samācakṣate // (45) Par.?
yaś ca yasya kartā sa tena vyapadiśyate yathā pācako lāvaka iti // (46) Par.?
tena yaḥ puruṣaṃ niḥśreyasena saṃyunakti sa eva dharmaśabdenocyate // (47) Par.?
na kevalaṃ loke vede 'pi // (48) Par.?
yajñena yajñam ayajanta devāḥ // (49) Par.?
tāni dharmāṇi prathamāny āsan / (50.1) Par.?
iti yajatiśabdavācyam eva dharmaṃ samāmananti // (50.2) Par.?
ubhayam iha codanayā lakṣyate 'rtho 'narthaś ca // (51) Par.?
ko 'rtho yo niḥśreyasāya jyotiṣṭomādiḥ // (52) Par.?
ko 'nartho yaḥ pratyavāyāya śyeno vajra iṣur ity evamādiḥ // (53) Par.?
tatrānartho dharma ukto mā bhūd ity arthagrahaṇam // (54) Par.?
kathaṃ punar asāv anartho hiṃsā hi sā sā ca pratiṣiddhā // (55) Par.?
kathaṃ punar asāv anarthaḥ kartavyatayopadiśyata ucyate naiva śyenādayaḥ kartavyatayā vijñāyante // (56) Par.?
yo hi hiṃsitum icchet tasyāyam abhyupāya iti hi teṣām upadeśaḥ // (57) Par.?
śyenenābhicaran yajeteti hi samāmananti nābhicaritavyam iti // (58) Par.?
nanv aśaktam idaṃ sūtram imāv arthāv abhivadituṃ codanālakṣaṇo dharmo nendriyādilakṣaṇo 'rthaś ca dharmo nānartha iti // (59) Par.?
ekaṃ hīdaṃ vākyam // (60) Par.?
tad evaṃ sati bhidyeta // (61) Par.?
ucyate yatra vākyād evārtho 'vagamyate tatraivam // (62) Par.?
tat tu vaidikeṣu na sūtreṣu // (63) Par.?
anyato 'vagate 'rthe sūtram evamartham ity avagamyate tena caikadeśaḥ sūtryata iti sūtram // (64) Par.?
tatra bhinnayor eva vākyayor imāv ekadeśāv ity avagantavyam // (65) Par.?
athavārthasya sataś codanālakṣaṇasya dharmatvam ucyata ity ekārtham eveti // (66) Par.?
Duration=0.16303896903992 secs.