Texts
Select a text:
Bibliography
Bibliography
Select a chapter:
(no revisions)
Show parallels Show headlines
Use dependency labeler
(no revisions)
Associated topic(s): varṇas, castes
Show parallels Show headlines
Use dependency labeler
Chapter id: 9244
- Click on a sentence to show its analysis
- Keep the mouse pointer over a lemma to show its meanings.
yudhiṣṭhira uvāca / (1.1) Par.?
prajñāśrutābhyāṃ vṛttena śīlena ca yathā bhavān / (1.2) Par.?
guṇaiḥ samuditaḥ sarvair vayasā ca samanvitaḥ / (1.3) Par.?
tasmād bhavantaṃ pṛcchāmi dharmaṃ dharmabhṛtāṃ vara // (1.4) Par.?
kṣatriyo yadi vā vaiśyaḥ śūdro vā rājasattama / (2.1) Par.?
brāhmaṇyaṃ prāpnuyāt kena tanme vyākhyātum arhasi // (2.2) Par.?
tapasā vā sumahatā karmaṇā vā śrutena vā / (3.1) Par.?
brāhmaṇyam atha ced icchet tanme brūhi pitāmaha // (3.2) Par.?
bhīṣma uvāca / (4.1) Par.?
brāhmaṇyaṃ tāta duṣprāpaṃ varṇaiḥ kṣatrādibhistribhiḥ / (4.2) Par.?
paraṃ hi sarvabhūtānāṃ sthānam etad yudhiṣṭhira // (4.3) Par.?
bahvīstu saṃsaran yonīr jāyamānaḥ punaḥ punaḥ / (5.1) Par.?
paryāye tāta kasmiṃścid brāhmaṇo nāma jāyate // (5.2) Par.?
atrāpyudāharantīmam itihāsaṃ purātanam / (6.1) Par.?
mataṅgasya ca saṃvādaṃ gardabhyāśca yudhiṣṭhira // (6.2) Par.?
dvijāteḥ kasyacit tāta tulyavarṇaḥ sutaḥ prabhuḥ / (7.1) Par.?
mataṅgo nāma nāmnābhūt sarvaiḥ samudito guṇaiḥ // (7.2) Par.?
sa yajñakāraḥ kaunteya pitrā sṛṣṭaḥ paraṃtapa / (8.1) Par.?
prāyād gardabhayuktena rathenehāśugāminā // (8.2) Par.?
sa bālaṃ gardabhaṃ rājan vahantaṃ mātur antike / (9.1) Par.?
niravidhyat pratodena nāsikāyāṃ punaḥ punaḥ // (9.2) Par.?
taṃ tu tīvravraṇaṃ dṛṣṭvā gardabhī putragṛddhinī / (10.1) Par.?
uvāca mā śucaḥ putra caṇḍālastvādhitiṣṭhati // (10.2) Par.?
brāhmaṇe dāruṇaṃ nāsti maitro brāhmaṇa ucyate / (11.1) Par.?
ācāryaḥ sarvabhūtānāṃ śāstā kiṃ prahariṣyati // (11.2) Par.?
ayaṃ tu pāpaprakṛtir bāle na kurute dayām / (12.1) Par.?
svayoniṃ mānayatyeṣa bhāvo bhāvaṃ nigacchati // (12.2) Par.?
etacchrutvā mataṅgastu dāruṇaṃ rāsabhīvacaḥ / (13.1) Par.?
avatīrya rathāt tūrṇaṃ rāsabhīṃ pratyabhāṣata // (13.2) Par.?
brūhi rāsabhi kalyāṇi mātā me yena dūṣitā / (14.1) Par.?
kathaṃ māṃ vetsi caṇḍālaṃ kṣipraṃ rāsabhi śaṃsa me // (14.2) Par.?
kena jāto 'smi caṇḍālo brāhmaṇyaṃ yena me 'naśat / (15.1) Par.?
tattvenaitanmahāprājñe brūhi sarvam aśeṣataḥ // (15.2) Par.?
gardabhyuvāca / (16.1) Par.?
brāhmaṇyāṃ vṛṣalena tvaṃ mattāyāṃ nāpitena ha / (16.2) Par.?
jātastvam asi caṇḍālo brāhmaṇyaṃ tena te 'naśat // (16.3) Par.?
evam ukto mataṅgastu pratyupāyād gṛhaṃ prati / (17.1) Par.?
tam āgatam abhiprekṣya pitā vākyam athābravīt // (17.2) Par.?
mayā tvaṃ yajñasaṃsiddhau niyukto gurukarmaṇi / (18.1) Par.?
kasmāt pratinivṛtto 'si kaccinna kuśalaṃ tava // (18.2) Par.?
mataṅga uvāca / (19.1) Par.?
ayonir agryayonir vā yaḥ syāt sa kuśalī bhavet / (19.2) Par.?
kuśalaṃ tu kutastasya yasyeyaṃ jananī pitaḥ // (19.3) Par.?
brāhmaṇyāṃ vṛṣalājjātaṃ pitar vedayatīha mām / (20.1) Par.?
amānuṣī gardabhīyaṃ tasmāt tapsye tapo mahat // (20.2) Par.?
evam uktvā sa pitaraṃ pratasthe kṛtaniścayaḥ / (21.1) Par.?
tato gatvā mahāraṇyam atapyata mahat tapaḥ // (21.2) Par.?
tataḥ saṃtāpayāmāsa vibudhāṃstapasānvitaḥ / (22.1) Par.?
mataṅgaḥ susukhaṃ prepsuḥ sthānaṃ sucaritād api // (22.2) Par.?
taṃ tathā tapasā yuktam uvāca harivāhanaḥ / (23.1) Par.?
mataṅga tapyase kiṃ tvaṃ bhogān utsṛjya mānuṣān // (23.2) Par.?
varaṃ dadāni te hanta vṛṇīṣva tvaṃ yad icchasi / (24.1) Par.?
yaccāpyavāpyam anyat te sarvaṃ prabrūhi māciram // (24.2) Par.?
mataṅga uvāca / (25.1) Par.?
brāhmaṇyaṃ kāmayāno 'ham idam ārabdhavāṃstapaḥ / (25.2) Par.?
gaccheyaṃ tad avāpyeha vara eṣa vṛto mayā // (25.3) Par.?
etacchrutvā tu vacanaṃ tam uvāca puraṃdaraḥ / (26.1) Par.?
brāhmaṇyaṃ prārthayānastvam aprāpyam akṛtātmabhiḥ // (26.2) Par.?
śreṣṭhaṃ yat sarvabhūteṣu tapo yannātivartate / (27.1) Par.?
tadagryaṃ prārthayānastvam acirād vinaśiṣyasi // (27.2) Par.?
devatāsuramartyeṣu yat pavitraṃ paraṃ smṛtam / (28.1) Par.?
caṇḍālayonau jātena na tat prāpyaṃ kathaṃcana // (28.2) Par.?
Duration=0.71152496337891 secs.