Texts

divi vai soma āsīd atheha devāḥ / (1.1) Par.?

te devā akāmayantā naḥ somo gacchet / (1.2) Par.?

tenāgatena yajemahīti / (1.3) Par.?

ta ete māye asṛjanta suparṇīṃ ca kadrūṃ ca / (1.4) Par.?

tad dhiṣṇyānām brāhmaṇe vyākhyāyate sauparṇīkādravaṃ yathā tad āsa // (1.5) Par.?

tebhyo gāyatrī somam acchāpatat / (2.1) Par.?

tasyā āharantyai gandharvo viśvāvasuḥ paryamuṣṇāt / (2.2) Par.?

te devā aviduḥ pracyuto vai parastāt somaḥ / (2.3) Par.?

atha no nāgacchati / (2.4) Par.?

gandharvā vai paryamoṣiṣur iti // (2.5) Par.?

te hocur yoṣitkāmā vai gandharvāḥ / (3.1) Par.?

vācam evaibhyaḥ prahiṇavāma / (3.2) Par.?

sā naḥ saha somenāgamiṣyatīti / (3.3) Par.?

tebhyo vācam prāhiṇvan / (3.4) Par.?

sainānt saha somenāgacchat // (3.5) Par.?

te gandharvā anvāgatyābruvan somo yuṣmākam / (4.1) Par.?

vāg evāsmākam iti / (4.2) Par.?

tatheti devā abruvan / (4.3) Par.?

iho ced āgānmainām abhīṣaheva naiṣṭa / (4.4) Par.?

vihvayāmahā iti / (4.5) Par.?

tāṃ vyahvayanta // (4.6) Par.?

tasyai gandharvā vedān eva procira iti vai vayaṃ vidmeti vayaṃ vidmeti // (5.1) Par.?

atha devā vīṇām eva sṛṣṭvā vādayanto nigāyanto niṣedur iti vai vayaṃ gāsyāma iti tvā pramodayiṣyāmaha iti / (6.1) Par.?

sā devān upāvavarta / (6.2) Par.?

sā vai sā tan mogham upāvavarta yā stuvadbhyaḥ śaṃsadbhyo nṛttaṃ gītam upāvavarta / (6.3) Par.?

tasmād apy etarhi moghasaṃhitā eva yoṣāḥ / (6.4) Par.?

evaṃ hi vāg upāvartata tām u hy anyā anu yoṣāḥ / (6.5) Par.?

tasmād ya eva nṛtyati yo gāyati tasminn evaitā nimiślatamā iva // (6.6) Par.?

tad vā etad ubhayaṃ deveṣv āsīt somaś ca vāk ca / (7.1) Par.?

sa yat somaṃ krīṇāty āgatyā evāgatena yajā iti / (7.2) Par.?

anāgatena ha vai sa somena yajate yo 'krītena yajate // (7.3) Par.?

atha yad dhruvāyām ājyam pariśiṣṭam bhavati taj juhvāṃ catuṣkṛtvo vigṛhṇāti / (8.1) Par.?

barhiṣā hiraṇyam prabadhyāvadhāya juhoti kṛtsnena payasā juhavānīti / (8.2) Par.?

samānajanma vai payaś ca hiraṇyaṃ ca / (8.3) Par.?

ubhayaṃ hy agniretasam // (8.4) Par.?

sa hiraṇyam avadadhāty eṣā te śukra tanūr etad varca iti / (9.1) Par.?

varco vā etad yaddhiraṇyam / (9.2) Par.?

tayā sambhavam bhrājaṃ gaccheti sa yad āha tayā saṃbhaveti tayā saṃpṛcyasvety evaitad āha / (9.3) Par.?

bhrājaṃ gaccheti / (9.4) Par.?

somo vai bhrāṭ / (9.5) Par.?

somaṃ gacchety evaitad āha // (9.6) Par.?

tāṃ yathaivādo devāḥ prāhiṇvant somam acchaivam evainām eṣa etat prahiṇoti somam accha / (10.1) Par.?

vāg vai somakrayaṇī nidānena / (10.2) Par.?

tām etayāhutyā prīṇāti prītayā somaṃ krīṇānīti // (10.3) Par.?

sa juhoti jūr asīti / (11.1) Par.?

etaddha vā asyā ekaṃ nāma yaj jūr asīti / (11.2) Par.?

dhṛtā manaseti / (11.3) Par.?

manasā vā iyaṃ vāg dhṛtā / (11.4) Par.?

mano vā idam purastād vāca itthaṃ vada maitad vādīr iti / (11.5) Par.?

alaglam iva ha vai vāg vaded yan mano na syāt / (11.6) Par.?

tasmād āha dhṛtā manaseti // (11.7) Par.?

juṣṭā viṣṇava iti juṣṭā somāyety evaitad āha yam acchema iti / (12.1) Par.?

tasyās te satyasavasaḥ prasava iti / (12.2) Par.?

satyaprasavā na edhi somaṃ no 'cchehīty evaitad āha / (12.3) Par.?

tanvo yantram aśīya svāheti / (12.4) Par.?

sa ha vai tanvo yantram aśnute yo yajñasyodṛcaṃ gacchati / (12.5) Par.?

yajñasyodṛcaṃ gacchānīty evaitad āha // (12.6) Par.?

atha hiraṇyam apoddharati / (13.1) Par.?

tan manuṣyeṣu hiraṇyaṃ karoti / (13.2) Par.?

sa yat sahiraṇyaṃ juhuyāt parāg u haivaitan manuṣyebhyo hiraṇyam pravṛñjyāt / (13.3) Par.?

tan na manuṣyeṣu hiraṇyam abhigamyeta // (13.4) Par.?

so 'poddharati śukram asi candram asy amṛtam asi vaiśvadevam asīti / (14.1) Par.?

kṛtsnena payasā hutvā yad evaitat tad āha śukram asīti śukraṃ hy etat / (14.2) Par.?

candram asīti candraṃ hy etat / (14.3) Par.?

amṛtam asīty amṛtaṃ hy etat / (14.4) Par.?

vaiśvadevam asīti vaiśvadevaṃ hy etat / (14.5) Par.?

pramucya tṛṇam barhiṣy apisṛjati / (14.6) Par.?

sūtreṇa hiraṇyam prabadhnīte // (14.7) Par.?

athāparaṃ caturgṛhītam ājyaṃ gṛhītvānvārabhasva yajamānety āha / (15.1) Par.?

aporṇuvanti śālāyai dvāre / (15.2) Par.?

dakṣiṇataḥ somakrayaṇy upatiṣṭhate / (15.3) Par.?

tat prahitām evainām etat satīṃ prāhaiṣīt / (15.4) Par.?

vāg vai somakrayaṇī nidānena / (15.5) Par.?

tām etayāhutyāpraiṣīt prītayā somaṃ krīṇānīti // (15.6) Par.?

athopaniṣkramyābhimantrayate cid asi manāsīti / (16.1) Par.?

cittaṃ vā idam mano vāg anuvadati / (16.2) Par.?

dhīr asi dakṣiṇeti / (16.3) Par.?

dhiyā dhiyā hy etayā manuṣyā jujyūṣanty anūkteneva prakāmodyeneva gāthābhir iva / (16.4) Par.?

tasmād āha dhīr asīti / (16.5) Par.?

dakṣiṇeti / (16.6) Par.?

dakṣiṇā hy eṣā / (16.7) Par.?

kṣatriyāsi yajñiyāsīti / (16.8) Par.?

kṣatriyā hy eṣā / (16.9) Par.?

yajñiyā hy eṣā / (16.10) Par.?

aditir asy ubhayataḥśīrṣṇīti / (16.11) Par.?

sa yad enayā samānaṃ sad viparyāsaṃ vadati yad aparaṃ tat pūrvaṃ karoti yat pūrvaṃ tad aparaṃ tenobhayataḥśīrṣṇī / (16.12) Par.?

tasmād āhāditir asy ubhayataḥśīrṣṇīti // (16.13) Par.?

sā naḥ suprācī supratīcy edhīti suprācī na edhi somaṃ no 'cchehīty evaitad āha / (17.1) Par.?

supratīcī ta edhi somena naḥ saha punar ehīty evaitad āha / (17.2) Par.?

tasmād āha sā naḥ suprācī supratīcy edhīti // (17.3) Par.?

mitras tvā padi badhnītām iti / (18.1) Par.?

varuṇyā vā eṣā yad rajjuḥ / (18.2) Par.?

sā yad rajjvābhihitā syād varuṇyā syāt / (18.3) Par.?

yad v anabhihitā syād ayateva syāt / (18.4) Par.?

etad vā avaruṇyaṃ yan maitram / (18.5) Par.?

sā yathā rajjvābhihitā yataivam asyai tad bhavati yad āha mitras tvā padi badhnītām iti // (18.6) Par.?

pūṣādhvanas pātv iti / (19.1) Par.?

iyaṃ vai pṛthivī pūṣā / (19.2) Par.?

yasya vā iyam adhvan goptrī bhavati tasya na kā cana hvalā bhavati / (19.3) Par.?

tasmād āha pūṣādhvanas pātv iti // (19.4) Par.?

indrāyādhyakṣāyeti svadhyakṣāsad ity evaitad āha yad āhendrāyādhyakṣāyeti / (20.1) Par.?

anu mātā manyatām anu pitānu bhrātā sagarbhyo 'nu sakhā sayūthya iti sā yat te janma tena no 'numatā somam acchehīty evaitad āha / (20.2) Par.?

sā devi devam acchehīti / (20.3) Par.?

devī hy eṣā devam acchaiti yad vāk somam / (20.4) Par.?

tasmād āha sā devi devam acchehīti / (20.5) Par.?

indrāya somam iti / (20.6) Par.?

indro vai yajñasya devatā / (20.7) Par.?

tasmād āhendrāya somam iti / (20.8) Par.?

rudras tvāvartayatv ity apraṇāśāyaitad āha / (20.9) Par.?

rudraṃ hi nāti paśavaḥ / (20.10) Par.?

svasti somasakhā punar ehīti svasti naḥ somena saha punar ehīty evaitad āha // (20.11) Par.?

tāṃ yathaivādo devāḥ prāhiṇvant somam accha sainānt saha somenāgacchad evam evainām eṣa etat prahiṇoti / (21.1) Par.?

somam accha sainaṃ saha somenāgacchati // (21.2) Par.?

taṃ yathaivādo devā vyahvayanta gandharvaiḥ sā devān upāvartataivam evainām etad yajamāno vihvayate / (22.1) Par.?

sā yajamānam upāvartate / (22.2) Par.?

tām udīcīm atyākurvanti / (22.3) Par.?

udīcī hi manuṣyāṇāṃ dik / (22.4) Par.?

so eva yajamānasya / (22.5) Par.?

tasmād udīcīm atyākurvanti // (22.6) Par.?