Texts

vāggha vā asyaindravāyavaḥ / (1.1) Par.?

etannvadhyātmam / (1.2) Par.?

indro ha yatra vṛtrāya vajram prajahāra so 'balīyān manyamāno nāstṛṣītīva bibhyan nilayāṃcakre / (1.3) Par.?

tadevāpi devā apanyalayanta // (1.4) Par.?

te ha devā ūcur na vai hataṃ vṛtraṃ vidma na jīvaṃ / (2.1) Par.?

hanta na eko vettu yadi hato vā vṛtro jīvati veti // (2.2) Par.?

te vāyumabruvann ayaṃ vai vāyuryo 'yam pavate / (3.1) Par.?

vāyo tvamidaṃ viddhi yadi hato vā vṛtro jīvati vā tvaṃ vai na āśiṣṭo 'si / (3.2) Par.?

yadi jīviṣyati tvameva kṣipram punarāgamiṣyasīti // (3.3) Par.?

sa hovāca kim me tataḥ syāditi / (4.1) Par.?

prathamavaṣaṭkāra eva te somasya rājña iti / (4.2) Par.?

tathetyeyāya vāyur eddhataṃ vṛtram / (4.3) Par.?

sa hovāca hato vṛtraḥ / (4.4) Par.?

yaddhate kuryāta tatkuruteti // (4.5) Par.?

te devā abhyasṛjyanta / (5.1) Par.?

yathā vittiṃ vetsyamānā evam / (5.2) Par.?

sa yameko 'labhata sa ekadevatyo 'bhavad yaṃ dvau sa dvidevatyo yaṃ bahavaḥ sa bahudevatyaḥ / (5.3) Par.?

tadyadenam pātrairvyagṛhṇata tasmādgrahā nāma // (5.4) Par.?

sa eṣām āpūyat / (6.1) Par.?

sa enāñchuktaḥ pūtirabhivavau / (6.2) Par.?

sa nālamāhutyā āsa nālam bhakṣāya // (6.3) Par.?

te devā vāyumabruvan vāyavimaṃ no vivāhīmaṃ naḥ svadayeti / (7.1) Par.?

sa hovāca kiṃ me tataḥ syāditi / (7.2) Par.?

tvayaivaitāni pātrāṇyācakṣīranniti / (7.3) Par.?

tatheti hovāca / (7.4) Par.?

yūyaṃ tu me sacyupavāteti // (7.5) Par.?

tasya devā yāvanmātramiva gandhasyāpajaghnuḥ / (8.1) Par.?

tam paśuṣvadadhuḥ / (8.2) Par.?

sa eṣa paśuṣu kuṇapagandhaḥ / (8.3) Par.?

tasmāt kuṇapagandhān nāpigṛhṇīta / (8.4) Par.?

somasya haiṣa rājño gandhaḥ // (8.5) Par.?

no eva niṣṭhīvet / (9.1) Par.?

tasmādyadyapyāsakta iva manyetābhivātam parīyāt / (9.2) Par.?

śrīrvai somaḥ / (9.3) Par.?

pāpmā yakṣmaḥ / (9.4) Par.?

sa yathā śreyasyāyati pāpīyānpratyavarohedevaṃ hāsmādyakṣmaḥ pratyavarohati // (9.5) Par.?

athetaraṃ vāyurvyavāt / (10.1) Par.?

tadasvadayat / (10.2) Par.?

tato 'lamāhutyā āsālam bhakṣāya / (10.3) Par.?

tasmādetāni nānādevatyāni santi / (10.4) Par.?

vāyavyānītyācakṣate / (10.5) Par.?

so 'syaiṣa prathamavaṣaṭkāraśca somasya rājñaḥ / (10.6) Par.?

etāny u enena pātrāṇyācakṣate // (10.7) Par.?

indro ha vā īkṣāṃcakre vāyurvai no 'sya yajñasya bhūyiṣṭhabhāgyasya / (11.1) Par.?

prathamavaṣaṭkāraśca somasya rājñaḥ / (11.2) Par.?

etāny u enena pātrāṇyācakṣate / (11.3) Par.?

hantāsminnapitvam icchā iti // (11.4) Par.?

sa hovāca vāyavā māsmingrahe bhajeti / (12.1) Par.?

kiṃ tataḥ syāditi / (12.2) Par.?

niruktameva vāgvadediti / (12.3) Par.?

niruktaṃ cedvāg vaded ā tvā bhajāmīti / (12.4) Par.?

tata eṣa aindravāyavo graho 'bhavat / (12.5) Par.?

vāyavyo haiva tataḥ purā // (12.6) Par.?

sa indro 'bravīd ardham me 'sya grahasyeti / (13.1) Par.?

turīyameva ta iti vāyuḥ / (13.2) Par.?

ardhameva ma itīndraḥ / (13.3) Par.?

turīyameva ta iti vāyuḥ // (13.4) Par.?

tau prajāpatim pratipraśnameyatuḥ / (14.1) Par.?

sa prajāpatirgrahaṃ dvedhā cakāra / (14.2) Par.?

sa hovācedaṃ vāyoriti / (14.3) Par.?

atha punarardhaṃ dvedhā cakāra / (14.4) Par.?

sa hovācedaṃ vāyoriti / (14.5) Par.?

idaṃ tavetīndraṃ turīyameva bhājayāṃcakāra / (14.6) Par.?

yadvai caturthaṃ tatturīyam / (14.7) Par.?

tata eṣa aindraturīyo graho 'bhavat // (14.8) Par.?

tasya vā etasya grahasya dve purorucau / (15.1) Par.?

vāyavyaiva eva pūrvaindravāyavyuttarā / (15.2) Par.?

dve anuvākye / (15.3) Par.?

vāyavyaiva pūrvaindravāyavyuttarā / (15.4) Par.?

dvau praiṣau / (15.5) Par.?

vāyavya eva pūrva aindravāyava uttaraḥ / (15.6) Par.?

dve yājye / (15.7) Par.?

vāyavyaiva pūrvaindravāyavyuttarā / (15.8) Par.?

evam enaṃ turīyaṃ turīyameva bhājayāṃcakāra // (15.9) Par.?

sa hovāca turīyaṃ turīyaṃ cenmām abībhajus turīyameva tarhi vāṅniruktaṃ vadiṣyatīti / (16.1) Par.?

tadetatturīyaṃ vāco niruktaṃ yanmanuṣyā vadanti / (16.2) Par.?

athaitatturīyaṃ vāco 'niruktaṃ yatpaśavo vadanti / (16.3) Par.?

athaitatturīyaṃ vāco 'niruktaṃ yad vayāṃsi vadanti / (16.4) Par.?

athaitatturīyaṃ vāco 'niruktaṃ yadidaṃ kṣudraṃ sarīsṛpaṃ vadati // (16.5) Par.?

tasmād etad ṛṣiṇābhyanūktaṃ catvāri vākparimitā padāni / (17.1) Par.?

tāni vidurbrāhmaṇā ye manīṣiṇaḥ / (17.2) Par.?

guhā trīṇi nihitā neṅgayanti / (17.3) Par.?

turīyaṃ vāco manuṣyā vadantīti // (17.4) Par.?

athāto gṛhṇāty evā vāyo bhūṣa śucipā upa naḥ sahasraṃ te niyuto viśvavāra upo te andho madyamayāmi yasya deva dadhiṣe pūrvapeyaṃ vāyave tveti // (18) Par.?

athāpagṛhya punarānayati indravāyū ime sutā upa prayobhirāgatam / (19.1) Par.?

indavo vāmuśanti hi / (19.2) Par.?

upayāmagṛhīto 'si vāyava indravāyubhyāṃ tvā / (19.3) Par.?

eṣa te yoniḥ sajoṣobhyāṃ tveti sādayati / (19.4) Par.?

sa yadāha sajoṣobhyāṃ tveti / (19.5) Par.?

yo vai vāyuḥ sa indraḥ / (19.6) Par.?

ya indraḥ sa vāyuḥ / (19.7) Par.?

tasmādāhaiṣa te yoniḥ sajoṣobhyāṃ tveti // (19.8) Par.?