Texts

Help

Select a text:
Bibliography
Select a chapter:
 (no revisions)
Associated topic(s): Birth, childhood, and youth

Show parallels  Show headlines
Use dependency labeler
Chapter id: 17371
  • Click on a sentence to show its analysis
  • Keep the mouse pointer over a lemma to show its meanings.
vaiśaṃpāyana uvāca / (1.1) Par.?
sopasṛtya nadītīraṃ baddhvā parikaraṃ dṛḍham / (1.2) Par.?
ārohac capalaḥ kṛṣṇaḥ kadambaśikharaṃ yuvā // (1.3) Par.?
kṛṣṇaḥ kadambaśikharāl lambamāno 'mbudākṛtiḥ / (2.1) Par.?
hradamadhye 'karoc chabdaṃ nipatann ambujekṣaṇaḥ // (2.2) Par.?
sa kṛṣṇenāvapatatā kṣobhitaḥ sa mahāhradaḥ / (3.1) Par.?
samprāsicyata vegena bhidyamāna ivārṇavaḥ // (3.2) Par.?
tena śabdena saṃkṣubdhaṃ tatsarpabhavanaṃ mahat / (4.1) Par.?
uttiṣṭhad udakāt sarpo roṣaparyākulekṣaṇaḥ // (4.2) Par.?
sa coragapatiḥ kruddho megharāśisamaprabhaḥ / (5.1) Par.?
tato raktāntanayanaḥ kāliyaḥ samadṛśyata // (5.2) Par.?
pañcāsyaḥ pāvakocchvāsaś calajjihvo 'nalānanaḥ / (6.1) Par.?
pṛthubhiḥ pañcabhir ghoraiḥ śirobhiḥ parivāritaḥ // (6.2) Par.?
pūrayitvā hradaṃ sarvaṃ bhogenānalavarcasā / (7.1) Par.?
sphurann iva sa roṣeṇa jvalann iva ca tejasā // (7.2) Par.?
krodhena tajjalaṃ tasya sarvaṃ śṛtam ivābhavat / (8.1) Par.?
pratisrotāś ca bhīteva jagāma yamunā nadī / (8.2) Par.?
tasya krodhāgnipūrṇena vaktreṇābhūc ca mārutaḥ // (8.3) Par.?
dṛṣṭvā kṛṣṇaṃ hradagataṃ krīḍantaṃ śiśulīlayā / (9.1) Par.?
sadhūmāḥ pannagendrasya mukhān niścerur arciṣaḥ // (9.2) Par.?
sṛjatā tena roṣāgniṃ samīpe tīrajā drumāḥ / (10.1) Par.?
kṣaṇena bhasmasān nītā yugāntapratimena vai // (10.2) Par.?
tasya putrāś ca dārāś ca bhṛtyāś cānye mahoragāḥ / (11.1) Par.?
vamantaḥ pāvakaṃ ghoraṃ vaktrebhyo viṣasaṃbhavam / (11.2) Par.?
sadhūmāḥ pannagendrās te nipetur amitaujasaḥ // (11.3) Par.?
praveśitaś ca taiḥ sarpaiḥ sa kṛṣṇo bhogabandhanam / (12.1) Par.?
niryatnacaraṇākāras tasthau girir ivācalaḥ // (12.2) Par.?
dadaṃśur daśanais tīkṣṇair viṣotpīḍajalāvilaiḥ / (13.1) Par.?
te kṛṣṇaṃ sarpapatayo na mamāra ca vīryavān // (13.2) Par.?
etasminn antare bhītā gopālāḥ sarva eva te / (14.1) Par.?
krandamānā vrajaṃ jagmur bāṣpasaṃdigdhayā girā // (14.2) Par.?
eṣa mohaṃ gataḥ kṛṣṇo magno vai kāliyahrade / (15.1) Par.?
bhakṣyate sarparājena tad āgacchata māciram // (15.2) Par.?
nandagopāya vai kṣipraṃ ballavāya nivedyatām / (16.1) Par.?
eṣa te kṛṣyate putraḥ sarpeṇeti mahāhrade // (16.2) Par.?
nandagopas tu tac chrutvā vajrapātopamaṃ vacaḥ / (17.1) Par.?
ārtaḥ skhalitavikrāntas taṃ jagāma hradottamam // (17.2) Par.?
sabālayuvatīvṛddhaḥ sa ca saṃkarṣaṇo yuvā / (18.1) Par.?
ākrīḍaṃ pannagendrasya janas taṃ samupāgamat // (18.2) Par.?
nandagopamukhā gopās te sarve sāśrulocanāḥ / (19.1) Par.?
hāhākāraṃ prakurvantas tasthus tīre hradasya vai // (19.2) Par.?
vrīḍitā vismitāś caiva śokārtāś ca punaḥ punaḥ / (20.1) Par.?
kecit tu kṛṣṇa hā heti hā dhig ity apare punaḥ / (20.2) Par.?
apare hā hatāḥ smeti rurudur bhṛśaduḥkhitāḥ // (20.3) Par.?
striyaś caiva yaśodāṃ tām hā hatāsīti cukruśuḥ / (21.1) Par.?
yā paśyasi priyaṃ putraṃ sarparājavaśaṃgataṃ / (21.2) Par.?
saṃditaṃ sarpabhogena kṛṣyamāṇaṃ yathā mṛgam // (21.3) Par.?
aśmasāramayaṃ nūnaṃ hṛdayaṃ te 'bhilakṣyate / (22.1) Par.?
putraṃ katham imaṃ dṛṣṭvā yaśode nāvadīryate // (22.2) Par.?
duḥkhitaṃ bata paśyāmo nandagopaṃ hradāntike / (23.1) Par.?
nyasya putramukhe dṛṣṭiṃ niścetanam avasthitam // (23.2) Par.?
yaśodām anugacchantyaḥ sarpāvāsam imaṃ hradam / (24.1) Par.?
praviśāmo na yāsyāmaḥ sarvā dāmodaraṃ vinā // (24.2) Par.?
divasaḥ ko vinā sūryaṃ vinā candreṇa kā niśā / (25.1) Par.?
vinā vṛṣeṇa kā gāvo vinā kṛṣṇena ko vrajaḥ / (25.2) Par.?
vinā kṛṣṇaṃ na yāsyāmo vivatsā iva dhenavaḥ // (25.3) Par.?
tāsāṃ vilapitaṃ śrutvā teṣām ca vrajavāsinām / (26.1) Par.?
ekabhāvaśarīrajña ekadeho dvidhākṛtaḥ / (26.2) Par.?
saṃkarṣaṇas tu saṃkruddho babhāṣe kṛṣṇam avyayam // (26.3) Par.?
kṛṣṇa kṛṣṇa mahābāho gopānāṃ nandivardhana / (27.1) Par.?
damyatām eṣa vai kṣipraṃ sarparājo viṣāyudhaḥ // (27.2) Par.?
ime no bāndhavās tāta tvāṃ matvā mānuṣaṃ prabho / (28.1) Par.?
paridevanti karuṇam sarve mānuṣabuddhayaḥ // (28.2) Par.?
tac chrutvā rauhiṇeyasya vākyaṃ saṃjñāsamīritam / (29.1) Par.?
vikrīḍyāsphoṭayad bāhū tad bhittvā bhogabandhanam // (29.2) Par.?
tasya padbhyāṃ athākramya bhogarāśiṃ jalokṣitam / (30.1) Par.?
śiro 'sya kṛṣṇo jagrāha svahastenāvanāmya ca // (30.2) Par.?
tasyāruroha sahasā madhyamaṃ tan mahac chiraḥ / (31.1) Par.?
so 'sya mūrdhni sthitaḥ kṛṣṇo nanarta rucirāṅgadaḥ // (31.2) Par.?
mṛdyamānaḥ sa kṛṣṇena śrāntamūrdhā bhujaṃgamaḥ / (32.1) Par.?
āsyaiḥ sarudhirodgāraiḥ kātaraṃ vākyam abravīt // (32.2) Par.?
avijñānān mayā kṛṣṇa roṣo 'yaṃ saṃpradarśitaḥ / (33.1) Par.?
damito 'haṃ hataviṣo vaśagas te varānana // (33.2) Par.?
tadājñāpaya kiṃ kuryāṃ sadārāpatyabāndhavaḥ / (34.1) Par.?
kasya vā vaśatāṃ yāmi jīvitaṃ me pradīyatām // (34.2) Par.?
pañcamūrdhānataṃ dṛṣṭvā sarpaṃ sarpāriketanaḥ / (35.1) Par.?
akruddha eva bhagavān pratyuvācorageśvaram // (35.2) Par.?
tavāsmin yamunātoye naiva sthānaṃ dadāmy aham / (36.1) Par.?
gacchārṇavajalaṃ sarpa saputraḥ sahabāndhavaḥ // (36.2) Par.?
yaś ceha bhūyo dṛśyeta sthale vā yadi vā jale / (37.1) Par.?
tava bhṛtyas tanūjo vā kṣipraṃ vadhyaḥ sa me bhavet // (37.2) Par.?
śivaṃ cāsya jalasyāstu tvaṃ ca gaccha mahārṇavam / (38.1) Par.?
sthāne tv iha bhaved doṣas tavāntakaraṇo mahān // (38.2) Par.?
matpadāni ca te sarpa dṛṣṭvā mūrdhani sāgare / (39.1) Par.?
garuḍaḥ pannagaripus tvayi na prahariṣyati // (39.2) Par.?
gṛhya mūrdhnā tu caraṇau kṛṣṇasyoragapuṃgavaḥ / (40.1) Par.?
paśyatām eva gopānāṃ jagāmādarśanaṃ hradāt // (40.2) Par.?
nirjite tu gate sarpe kṛṣṇam uttīrya viṣṭhitam / (41.1) Par.?
vismitās tuṣṭuvur gopāś cakruś caiva pradakṣiṇam // (41.2) Par.?
ūcuḥ sarve susaṃprītā nandagopaṃ vanecarāḥ / (42.1) Par.?
dhanyo 'sy anugṛhīto 'si yasya te putra īdṛśaḥ // (42.2) Par.?
adyaprabhṛti gopānāṃ gavāṃ ghoṣasya cānagha / (43.1) Par.?
āpatsu śaraṇaṃ kṛṣṇaḥ prabhuś cāyatalocanaḥ // (43.2) Par.?
jātā śivajalā sarvā yamunā munisevitā / (44.1) Par.?
sarvais tīrthaiḥ sukhaṃ gāvo vicariṣyanti naḥ sadā // (44.2) Par.?
vyaktam eva vayaṃ gopā vane yat kṛṣṇam īdṛśam / (45.1) Par.?
mahadbhūtaṃ na jānīmaś channam agnim iva vraje // (45.2) Par.?
evaṃ te vismitāḥ sarve stuvantaḥ kṛṣṇam avyayam / (46.1) Par.?
jagmur gopagaṇā ghoṣaṃ devāś caitrarathaṃ yathā // (46.2) Par.?
Duration=0.24730896949768 secs.