Texts

Help

Select a text:
Bibliography
Select a chapter:
 (no revisions)
Associated topic(s): Birth, childhood, and youth, Kṛṣṇa

Show parallels  Show headlines
Use dependency labeler
Chapter id: 17388
  • Click on a sentence to show its analysis
  • Keep the mouse pointer over a lemma to show its meanings.
vaiśaṃpāyana uvāca / (1.1) Par.?
tayoḥ pravṛttayor evaṃ kṛṣṇasya ca balasya ca / (1.2) Par.?
vane vicarator māsau vyatiyātau sma vārṣikau // (1.3) Par.?
vrajam ājagmatus tau tu vraje śuśruvatus tadā / (2.1) Par.?
prāptaṃ śakramahaṃ vīrau gopāṃś cotsavalālasān // (2.2) Par.?
kautūhalād idaṃ vākyaṃ kṛṣṇaḥ provāca tatra vai / (3.1) Par.?
ko 'yaṃ śakramaho nāma yena vo harṣa āgataḥ // (3.2) Par.?
tatra vṛddhatamas tv eko gopo vākyam uvāca ha / (4.1) Par.?
śrūyatāṃ tāta śakrasya yadarthaṃ maha iṣyate // (4.2) Par.?
devānām īśvaraḥ śakro meghānāṃ cārisūdana / (5.1) Par.?
tasya cāyaṃ kratuḥ kṛṣṇa lokapālasya śāśvataḥ // (5.2) Par.?
tena saṃcoditā meghās tasyāyudhavibhūṣitāḥ / (6.1) Par.?
tasyaivājñākarāḥ sasyaṃ janayanti navāmbubhiḥ // (6.2) Par.?
meghasya payaso dātā puruhūtaḥ puraṃdaraḥ / (7.1) Par.?
samprahṛṣṭaḥ sa bhagavān prīṇayaty akhilaṃ jagat // (7.2) Par.?
tena sampāditaṃ sasyaṃ vayam anye ca mānavāḥ / (8.1) Par.?
vartayāmopabhuñjānās tarpayāmaś ca devatāḥ // (8.2) Par.?
devo varṣati lokeṣu tataḥ sasyaṃ pravartate / (9.1) Par.?
pṛthivyāṃ tarpitāyāṃ ca sāmṛtaṃ lakṣyate jagat // (9.2) Par.?
kṣīravatya imā gāvo vatsavatyaś ca nirvṛtāḥ / (10.1) Par.?
tena saṃvardhitā gāvas tṛṇaiḥ puṣṭāḥ sapuṃgavāḥ // (10.2) Par.?
nāsasyā nātṛṇā gāvo na bubhukṣārdito janaḥ / (11.1) Par.?
dṛśyate yatra dṛśyante vṛṣṭimanto balāhakāḥ // (11.2) Par.?
dudoha savitur gā vai śakro divyāḥ payasvalāḥ / (12.1) Par.?
tāḥ kṣaranti navaṃ kṣīraṃ medhyaṃ meghaughadhāritam // (12.2) Par.?
vāyvīritaṃ tu megheṣu karoti ninadaṃ mahat / (13.1) Par.?
javenāvarjitaṃ caiva garjatīti janā viduḥ // (13.2) Par.?
tasya caivohyamānasya vātayuktair balāhakaiḥ / (14.1) Par.?
vajrāśanisamāḥ śabdā bhavanty agamabhedinaḥ // (14.2) Par.?
taj jalaṃ vajraniṣpeṣair vimuñcati nabhogatam / (15.1) Par.?
bahubhiḥ kāmagair meghaiḥ śakro bhṛtyair iveśvaraḥ // (15.2) Par.?
kvacid durdinasaṃkāśaiḥ kvacic channābhrasaṃsthitaiḥ / (16.1) Par.?
kvacic chīkaramuktābhaṃ kurvadbhir gaganaṃ ghanaiḥ // (16.2) Par.?
evam etat payo dugdhaṃ gobhiḥ sūryasya vāridaḥ / (17.1) Par.?
parjanyaḥ sarvalokānāṃ bhavāya bhuvi varṣati // (17.2) Par.?
tasmāt prāvṛṣi rājānaḥ sarve śakraṃ mudā yutāḥ / (18.1) Par.?
mahaiḥ sureśam arcanti vayam anye ca mānavāḥ // (18.2) Par.?
gopavṛddhasya vacanaṃ śrutvā śakraparigrahe / (19.1) Par.?
prabhāvajño 'pi śakrasya vākyaṃ dāmodaro 'bravīt // (19.2) Par.?
vayaṃ vanacarā gopa gopā godhanajīvinaḥ / (20.1) Par.?
gāvo 'smaddaivataṃ viddhi girayaś ca vanāni ca // (20.2) Par.?
karṣakāṇāṃ kṛṣir vṛttiḥ paṇyaṃ vipaṇijīvinām / (21.1) Par.?
asmākaṃ gauḥ parā vṛttir etat traividhyam ucyate / (21.2) Par.?
vidyayā yo yayā yuktas tasya sā daivataṃ param // (21.3) Par.?
yo 'nyasya phalam aśnānaḥ karoty anyasya satkriyām / (22.1) Par.?
dvāv anarthau sa labhate pretya ceha ca mānavaḥ // (22.2) Par.?
kṛṣyantāḥ prathitāḥ sīmāḥ sīmāntaṃ śrūyate vanam / (23.1) Par.?
vanāntā girayaḥ sarve sā cāsmākaṃ gatir dhruvā // (23.2) Par.?
śrūyante girayaś cāpi vane 'smin kāmarūpiṇaḥ / (24.1) Par.?
praviśya tās tās tanavo ramante sveṣu sānuṣu // (24.2) Par.?
bhūtvā kesariṇaḥ siṃhā vyāghrāś ca nakhināṃ varāḥ / (25.1) Par.?
vanāni svāni rakṣanti trāsayanto drumacchidaḥ // (25.2) Par.?
yadā caiṣāṃ vikurvanti te vanālayajīvinaḥ / (26.1) Par.?
ghnanti tān eva durvṛttān pauruṣādena karmaṇā // (26.2) Par.?
mantrayajñaparā viprāḥ sītāyajñāś ca karṣakāḥ / (27.1) Par.?
giriyajñā vayaṃ gopā ijyo 'smābhir girir vane // (27.2) Par.?
tan mahyaṃ rocate gopā giriyajñaṃ vayaṃ vane / (28.1) Par.?
kurmaḥ kṛtvā sukhaṃ sthānaṃ pādape vātha vā girau // (28.2) Par.?
tatra hatvā paśūn medhyān vitatyāyatane kṛte / (29.1) Par.?
sarvaghoṣasya saṃdohaḥ kriyatāṃ kiṃ vicāryate // (29.2) Par.?
taṃ śaratkusumāpīḍāḥ parivārya pradakṣiṇam / (30.1) Par.?
gāvo girivaraṃ sarvās tato yāntu vanaṃ punaḥ // (30.2) Par.?
prāptā kileyaṃ hi gavāṃ svāduvīryatṛṇā guṇaiḥ / (31.1) Par.?
śaratpramuditā ramyā gatameghajalāśayā // (31.2) Par.?
priyakaiḥ puṣpitair gauraṃ śyāmaṃ bāṇavanaiḥ kvacit / (32.1) Par.?
kaṭhoratṛṇam ābhāti nirmayūrarutaṃ vanam // (32.2) Par.?
vimalā vijalā vyomni vibalākā vividyutaḥ / (33.1) Par.?
vivartante jaladharā vimadā iva kuñjarāḥ // (33.2) Par.?
paṭunā meghavātena vārṣikeṇāvakampitāḥ / (34.1) Par.?
parṇotkaraghanāḥ sarve prasādaṃ yānti pādapāḥ // (34.2) Par.?
sitavarṇāmbudoṣṇīṣaṃ haṃsacāmaravījitam / (35.1) Par.?
pūrṇacandrāmalacchatraṃ sābhiṣekam ivāmbaram // (35.2) Par.?
haṃsair vihasitānīva samutkruṣṭāni sārasaiḥ / (36.1) Par.?
sarvāṇi tanutāṃ yānti jalāni jaladakṣaye // (36.2) Par.?
cakravākastanataṭāḥ pulinaśroṇimaṇḍalāḥ / (37.1) Par.?
haṃsalakṣaṇahāsinyaḥ patiṃ yānti samudragāḥ // (37.2) Par.?
kumudotphullam udakaṃ tārābhiś citram ambaram / (38.1) Par.?
samam abhyutsmayantīva śarvarīṣv itaretaram // (38.2) Par.?
mattakrauñcāvaghuṣṭeṣu kalamāpakvapāṇḍuṣu / (39.1) Par.?
nirviṣṭaramaṇīyeṣu vaneṣu ramate manaḥ // (39.2) Par.?
puṣkariṇyas taḍāgāni vāpyaś ca vikacotpalāḥ / (40.1) Par.?
kedārāḥ saritaś caiva sarāṃsi ca śriyājvalan // (40.2) Par.?
paṅkajāni ca padmāni tathānyāni sitāni ca / (41.1) Par.?
utpalāni ca nīlāni bhejire vārijāṃ śriyam // (41.2) Par.?
madaṃ jahuḥ sitāpāṅgā mandaṃ vavṛdhire 'nilāḥ / (42.1) Par.?
abhavad vyabhramākāśam abhūc ca nibhṛto 'rṇavaḥ // (42.2) Par.?
ṛtuparyāyaśithilair vṛttanṛttasamujjhitaiḥ / (43.1) Par.?
mayūrāṅgaruhair bhūmir bahunetreva lakṣyate // (43.2) Par.?
svapaṅkamalinais tīraiḥ kāśapuṣpalatākulaiḥ / (44.1) Par.?
haṃsasārasavinyāsair yamunā yāti saṃyatā // (44.2) Par.?
kalamāpakvasasyeṣu kedāreṣu vaneṣu ca / (45.1) Par.?
sasyādā jalajādāś ca mattā viruruvuḥ khagāḥ // (45.2) Par.?
siṣicur yāni jaladā jalena jaladāgame / (46.1) Par.?
tāni śaṣpāṇy abālāni kaṭhinatvaṃ gatāni vai // (46.2) Par.?
tyaktvā meghamayaṃ vāsaḥ śaradguṇavidīpitaḥ / (47.1) Par.?
eṣa vītamale vyomni hṛṣṭo vasati candramāḥ // (47.2) Par.?
kṣīriṇyo dviguṇaṃ gāvaḥ pramattā dviguṇaṃ vṛṣāḥ / (48.1) Par.?
vanānāṃ dviguṇā lakṣmīḥ sasyair guṇavatī mahī // (48.2) Par.?
jyotīṃṣi ghanamuktāni padmavanti jalāni ca / (49.1) Par.?
manāṃsi ca manuṣyāṇāṃ prasādam upayānti vai // (49.2) Par.?
asṛjat savitā vyomni nirmuktajalade bhṛśam / (50.1) Par.?
śaratprajvalitaṃ tejas tīkṣṇaraśmir viśoṣayan // (50.2) Par.?
nīrājayitvā sainyāni niryānti vijigīṣavaḥ / (51.1) Par.?
anyonyarāṣṭrābhimukhāḥ pārthivāḥ pṛthivīkṣitaḥ // (51.2) Par.?
bandhujīvābhitāmrāsu baddhapaṅkavatīṣu ca / (52.1) Par.?
manas tiṣṭhati kāntāsu citrāsu vanarājiṣu // (52.2) Par.?
vaneṣu ca virājante pādapā vanaśobhinaḥ / (53.1) Par.?
asanāḥ saptaparṇāś ca kovidārāś ca puṣpitāḥ // (53.2) Par.?
iṣusāhvā nikumbhāś ca priyakāḥ svarṇakās tathā / (54.1) Par.?
sṛmarāḥ picukāś caiva ketakyaś ca samantataḥ // (54.2) Par.?
vrajeṣu ca viśeṣeṇa gargarodgārahāsiṣu / (55.1) Par.?
śaratprakāśayoṣeva goṣṭheṣv aṭati rūpiṇī // (55.2) Par.?
nūnaṃ tridaśalokasthaṃ meghakālasukhoṣitam / (56.1) Par.?
patatriketanaṃ devaṃ bodhayanti divaukasaḥ // (56.2) Par.?
śarady evaṃ susasyāyāṃ prāptāyāṃ prāvṛṣaḥ kṣaye / (57.1) Par.?
arcayāma giriṃ devaṃ gāś caiva saviśeṣataḥ // (57.2) Par.?
sāvataṃsair viṣāṇaiś ca barhāpīḍaiś ca daṃśitaiḥ / (58.1) Par.?
ghaṇṭābhiś ca pralambābhiḥ puṣpaiḥ śāradikais tathā // (58.2) Par.?
śivāya gāvaḥ pūjyantāṃ giriyajñaḥ pravartatām / (59.1) Par.?
pūjyantāṃ tridaśaiḥ śakro girir asmābhir ijyatām // (59.2) Par.?
kārayiṣyāmi goyajñaṃ balād api na saṃśayaḥ / (60.1) Par.?
yadāsti mayi vaḥ prītir yadi vā suhṛdo vayam // (60.2) Par.?
gāvo hi pūjyāḥ satataṃ sarveṣāṃ nātra saṃśayaḥ / (61.1) Par.?
syāt tu sāmnā bhavet prītir bhavatāṃ vaibhavāya ca / (61.2) Par.?
tata etan mama vacaḥ kriyatām avicāritam // (61.3) Par.?
Duration=0.31488299369812 secs.