Texts

bhīṣma uvāca / (1.1) Par.?

āśramāṇāṃ mahābāho śṛṇu satyaparākrama / (1.2) Par.?

caturṇām iha varṇānāṃ karmāṇi ca yudhiṣṭhira // (1.3) Par.?

vānaprasthaṃ bhaikṣacaryāṃ gārhasthyaṃ ca mahāśramam / (2.1) Par.?

brahmacaryāśramaṃ prāhuścaturthaṃ brāhmaṇair vṛtam // (2.2) Par.?

jaṭākaraṇasaṃskāraṃ dvijātitvam avāpya ca / (3.1) Par.?

ādhānādīni karmāṇi prāpya vedam adhītya ca // (3.2) Par.?

sadāro vāpyadāro vā ātmavān saṃyatendriyaḥ / (4.1) Par.?

vānaprasthāśramaṃ gacchet kṛtakṛtyo gṛhāśramāt // (4.2) Par.?

tatrāraṇyakaśāstrāṇi samadhītya sa dharmavit / (5.1) Par.?

ūrdhvaretāḥ prajāyitvā gacchatyakṣarasātmatām // (5.2) Par.?

etānyeva nimittāni munīnām ūrdhvaretasām / (6.1) Par.?

kartavyānīha vipreṇa rājann ādau vipaścitā // (6.2) Par.?

caritabrahmacaryasya brāhmaṇasya viśāṃ pate / (7.1) Par.?

bhaikṣacaryāsvadhīkāraḥ praśasta iha mokṣiṇaḥ // (7.2) Par.?

yatrāstamitaśāyī syānniragnir aniketanaḥ / (8.1) Par.?

yathopalabdhajīvī syānmunir dānto jitendriyaḥ // (8.2) Par.?

nirāśīḥ syāt sarvasamo nirbhogo nirvikāravān / (9.1) Par.?

vipraḥ kṣemāśramaṃ prāpto gacchatyakṣarasātmatām // (9.2) Par.?

adhītya vedān kṛtasarvakṛtyaḥ saṃtānam utpādya sukhāni bhuktvā / (10.1) Par.?

samāhitaḥ pracared duścaraṃ taṃ gārhasthyadharmaṃ munidharmadṛṣṭam // (10.2) Par.?

svadāratuṣṭa ṛtukālagāmī niyogasevī naśaṭho najihmaḥ / (11.1) Par.?

mitāśano devaparaḥ kṛtajñaḥ satyo mṛduś cānṛśaṃsaḥ kṣamāvān // (11.2) Par.?

dānto vidheyo havyakavye 'pramatto 'nnasya dātā satataṃ dvijebhyaḥ / (12.1) Par.?

amatsarī sarvaliṅgipradātā vaitānanityaśca gṛhāśramī syāt // (12.2) Par.?

athātra nārāyaṇagītam āhur maharṣayastāta mahānubhāvāḥ / (13.1) Par.?

mahārtham atyarthatapaḥprayuktaṃ tad ucyamānaṃ hi mayā nibodha // (13.2) Par.?

satyārjavaṃ cātithipūjanaṃ ca dharmastathārthaśca ratiśca dāre / (14.1) Par.?

niṣevitavyāni sukhāni loke hyasmin pare caiva mataṃ mamaitat // (14.2) Par.?

bharaṇaṃ putradārāṇāṃ vedānāṃ pāraṇaṃ tathā / (15.1) Par.?

satāṃ tam āśramaṃ śreṣṭhaṃ vadanti paramarṣayaḥ // (15.2) Par.?

evaṃ hi yo brāhmaṇo yajñaśīlo gārhasthyam adhyāvasate yathāvat / (16.1) Par.?

gṛhasthavṛttiṃ praviśodhya samyak svarge viśuddhaṃ phalam āpnute saḥ // (16.2) Par.?

tasya dehaparityāgād iṣṭāḥ kāmākṣayā matāḥ / (17.1) Par.?

ānantyāyopatiṣṭhanti sarvato'kṣiśiromukhāḥ // (17.2) Par.?

khādann eko japann ekaḥ sarpann eko yudhiṣṭhira / (18.1) Par.?

ekasmin eva ācārye śuśrūṣur malapaṅkavān // (18.2) Par.?

brahmacārī vratī nityaṃ nityaṃ dīkṣāparo vaśī / (19.1) Par.?

avicārya tathā vedaṃ kṛtyaṃ kurvan vaset sadā // (19.2) Par.?

śuśrūṣāṃ satataṃ kurvan guroḥ sampraṇameta ca / (20.1) Par.?

ṣaṭkarmasv anivṛttaś ca napravṛttaśca sarvaśaḥ // (20.2) Par.?

na caratyadhikāreṇa sevitaṃ dviṣato na ca / (21.1) Par.?

eṣo ''śramapadas tāta brahmacāriṇa iṣyate // (21.2) Par.?