Texts

bhakṣayitvā samupahūtāḥ sma ity uktvottiṣṭhati / (1.1) Par.?

puroḍāśabṛgalam ādāya tad yatraitad upasanno 'cchāvāko 'nvāha tad asmai puroḍāśabṛgalam pāṇāv ādadhad āhācchāvāka vadasva yat te vādyam iti / (1.2) Par.?

ahīyata vā acchāvākaḥ // (1.3) Par.?

tam indrāgnī anusamatanutāṃ prajānām prajātyai / (2.1) Par.?

tasmād aindrāgno 'cchāvākaḥ / (2.2) Par.?

sa etena ca haviṣā yad asmā etat puroḍāśabṛgalam pāṇāv ādadhāty etena cārṣeyeṇa yad etad anvāha tenānusamaśnute // (2.3) Par.?

sa vai sanne 'cchāvāka ṛtugrahaiś carati / (3.1) Par.?

tad yat sanne 'cchāvāka ṛtugrahaiś carati / (3.2) Par.?

mithunaṃ vā acchāvākaḥ / (3.3) Par.?

aindrāgno hy acchāvākaḥ / (3.4) Par.?

dvau hīndrāgnī / (3.5) Par.?

dvandvaṃ hi mithunaṃ prajananam / (3.6) Par.?

sa etasmān mithunāt prajananād ṛtūnt saṃvatsaraṃ prajanayati // (3.7) Par.?

yad v eva sanne 'cchāvāka ṛtugrahaiś carati / (4.1) Par.?

sarvaṃ vā ṛtavaḥ saṃvatsaraḥ / (4.2) Par.?

sarvam evaitat prajanayati / (4.3) Par.?

tasmāt sanne 'cchāvāka ṛtugrahaiś carati // (4.4) Par.?

tān vai dvādaśa gṛhṇīyāt / (5.1) Par.?

dvādaśa vai māsāḥ saṃvatsarasya / (5.2) Par.?

tasmād dvādaśa gṛhṇīyāt / (5.3) Par.?

atho api trayodaśa gṛhṇīyād asti trayodaśo māsa iti / (5.4) Par.?

dvādaśa tv eva gṛhṇīyāt / (5.5) Par.?

eṣaiva sampat // (5.6) Par.?

droṇakalaśād gṛhṇāti / (6.1) Par.?

prajāpatir vai droṇakalaśaḥ / (6.2) Par.?

sa etasmāt prajāpater ṛtūnt saṃvatsaraṃ prajanayati // (6.3) Par.?

ubhayatomukhābhyām pātrābhyāṃ gṛhṇāti / (7.1) Par.?

kutas tayor antā ye ubhayatomukhe / (7.2) Par.?

tasmād ayam anantaḥ saṃvatsaraḥ pariplavate / (7.3) Par.?

taṃ gṛhītvā na sādayati / (7.4) Par.?

tasmād ayam asannaḥ saṃvatsaraḥ // (7.5) Par.?

nānuvākyām anvāha / (8.1) Par.?

hvayati vā anuvākyayā / (8.2) Par.?

āgato hy evāyam ṛtur yadi divā yadi naktam / (8.3) Par.?

nānuvaṣaṭkaroti ned ṛtūn avavṛṇajā iti / (8.4) Par.?

sahaiva prathamau grahau gṛhṇītaḥ sahottamau / (8.5) Par.?

idam evaitat sarvaṃ saṃvatsareṇa parigṛhṇītaḥ / (8.6) Par.?

tad idaṃ sarvaṃ saṃvatsareṇa parigṛhītam // (8.7) Par.?

nir evānyataraḥ krāmati prānyataraḥ padyate / (9.1) Par.?

tasmād ime 'nvañco māsā yanti / (9.2) Par.?

atha yad ubhau vā saha niṣkrāmetām ubhau vā saha prapadyeyātām pṛthag u haiveme māsā īyuḥ / (9.3) Par.?

tasmān nir evānyataraḥ krāmati prānyataraḥ padyate // (9.4) Par.?

tau vā ṛtuneti ṣaṭ pracarataḥ / (10.1) Par.?

tad devā ahar asṛjanta / (10.2) Par.?

ṛtubhir iti catuḥ / (10.3) Par.?

tad rātrim asṛjanta / (10.4) Par.?

sa yaddhaitāvad evābhaviṣyad rātrir haivābhaviṣyat / (10.5) Par.?

na vyayavatsyat // (10.6) Par.?

tau vā ṛtunety upariṣṭād dviś carataḥ / (11.1) Par.?

tad devāḥ purastād ahar adaduḥ / (11.2) Par.?

tasmād idam adyāhar atha rātrir atha śvo 'har bhavitā // (11.3) Par.?

ṛtuneti vai devā manuṣyān asṛjantartubhir iti paśūn / (12.1) Par.?

sa yat tanmadhye yena paśūn asṛjanta tasmād ime paśava ubhayataḥ parigṛhītā vaśam upetā manuṣyāṇām // (12.2) Par.?

tau vā ṛtuneti ṣaṭ pracaryetarathā pātre viparyasyete / (13.1) Par.?

ṛtubhir iti catuś caritvetarathā pātre viparyasyete / (13.2) Par.?

anyatarata eva tad devā ahar asṛjantānyatarato rātrim / (13.3) Par.?

anyatarata eva tad devā manuṣyān asṛjantānyatarataḥ paśūn // (13.4) Par.?

athāto gṛhṇāty evopayāmagṛhīto 'si madhave tvety evādhvaryur gṛhṇāty upayāmagṛhīto 'si mādhavāya tveti pratiprasthātā / (14.1) Par.?

etāv eva vāsantikau / (14.2) Par.?

sa yad vasanta oṣadhayo jāyante vanaspatayaḥ pacyante teno haitau madhuś ca mādhavaś ca // (14.3) Par.?

upayāmagṛhīto 'si śukrāya tvety evādhvaryur gṛhṇāty upayāmagṛhīto 'si śucaye tveti pratiprasthātā / (15.1) Par.?

etāv eva graiṣmau / (15.2) Par.?

sa yad etayor baliṣṭhaṃ tapati teno haitau śukraś ca śuciś ca // (15.3) Par.?

upayāmagṛhīto 'si nabhase tvety evādhvaryur gṛhṇāty upayāmagṛhīto 'si nabhasyāya tveti pratiprasthātā / (16.1) Par.?

etāv eva vārṣikau / (16.2) Par.?

amuto vai divo varṣati / (16.3) Par.?

teno haitau nabhaś ca nabhasyaś ca // (16.4) Par.?

upayāmagṛhīto 'sīṣe tvety evādhvaryur gṛhṇāty upayāmagṛhīto 'sy ūrje tveti pratiprasthātā / (17.1) Par.?

etāv eva śāradau / (17.2) Par.?

sa yaccharady ūrg rasa oṣadhayaḥ pacyante / (17.3) Par.?

teno haitāv iṣaś corjaś ca // (17.4) Par.?

upayāmagṛhīto 'si sahase tvety evādhvaryur gṛhṇāty upayāmagṛhīto 'si sahasyāya tveti pratiprasthātā / (18.1) Par.?

etāv eva haimantikau / (18.2) Par.?

sa yaddhemanta imāḥ prajāḥ sahaseva svaṃ vaśam upanayate teno haitau sahaś ca sahasyaś ca // (18.3) Par.?

upayāmagṛhīto 'si tapase tvety evādhvaryur gṛhṇāty upayāmagṛhīto 'si tapasyāya tveti pratiprasthātā / (19.1) Par.?

tāv eva śaiśirau / (19.2) Par.?

sa yad etayor baliṣṭhaṃ śyāyati teno haitau tapaś ca tapasyaś ca // (19.3) Par.?

upayāmagṛhīto 'sy aṃhasaspataye tveti trayodaśaṃ grahaṃ gṛhṇāti yadi trayodaśaṃ gṛhṇīyāt / (20.1) Par.?

atha pratiprasthātādhvaryoḥ pātre saṃsravam avanayaty adhvaryur vā pratiprasthātuḥ pātre saṃsravam avanayati / (20.2) Par.?

āharati bhakṣam // (20.3) Par.?

atha pratiprasthātābhakṣitena pātreṇaindrāgnaṃ grahaṃ gṛhṇāti / (21.1) Par.?

tad yad abhakṣitena pātreṇaindrāgnaṃ grahaṃ gṛhṇāti / (21.2) Par.?

na vā ṛtugrahāṇām anuvaṣaṭkurvanti / (21.3) Par.?

etebhyo vā aindrāgnaṃ grahaṃ grahīṣyan bhavati / (21.4) Par.?

tad asyaindrāgnenaivānuvaṣaṭkṛtā bhavanti // (21.5) Par.?

yad v evaindrāgnaṃ grahaṃ gṛhṇāti / (22.1) Par.?

sarvaṃ vā idam prājījanad ya ṛtugrahān agrahīt / (22.2) Par.?

sa idaṃ sarvam prajanayyedam evaitat sarvam prāṇodānayoḥ pratiṣṭhāpayati / (22.3) Par.?

tad idaṃ sarvam prāṇodānayoḥ pratiṣṭhitam / (22.4) Par.?

indrāgnī hi prāṇodānau / (22.5) Par.?

ime hi dyāvāpṛthivī prāṇodānau / (22.6) Par.?

anayor hīdaṃ sarvam pratiṣṭhitam // (22.7) Par.?

yad v evaindrāgnaṃ grahaṃ gṛhṇāti / (23.1) Par.?

sarvaṃ vā idam prājījanad ya ṛtugrahān agrahīt / (23.2) Par.?

sa idaṃ sarvam prajanayyāsminn evaitat sarvasmin prāṇodānau dadhāti / (23.3) Par.?

tāv imāv asmint sarvasmin prāṇodānau hitau // (23.4) Par.?

athāto gṛhṇāty evendrāgnī āgataṃ sutaṃ gīrbhir nabho vareṇyam / (24.1) Par.?

asya pātaṃ dhiyeṣitā / (24.2) Par.?

upayāmagṛhīto 'sīndrāgnibhyāṃ tvaiṣa te yonir indrāgnibhyāṃ tveti sādayati / (24.3) Par.?

indrāgnibhyāṃ hy enaṃ gṛhṇāti // (24.4) Par.?

atha vaiśvadevaṃ grahaṃ gṛhṇāti / (25.1) Par.?

sarvaṃ vā idam prājījanad ya ṛtugrahān agrahīt / (25.2) Par.?

sa yaddhaitāvad evābhaviṣyad yāvatyo haivāgre prajāḥ sṛṣṭās tāvatyo haivābhaviṣyan / (25.3) Par.?

na prājaniṣyanta // (25.4) Par.?

atha yad vaiśvadevaṃ grahaṃ gṛhṇātīdam evaitat sarvam imāḥ prajā yathāyathaṃ vyavasṛjati / (26.1) Par.?

tasmād imāḥ prajāḥ punar abhyāvartam prajāyante / (26.2) Par.?

śukrapātreṇa gṛhṇāti / (26.3) Par.?

eṣa vai śukro ya eṣa tapati / (26.4) Par.?

tasya ye raśmayas te viśve devāḥ / (26.5) Par.?

tasmācchukrapātreṇa gṛhṇāti // (26.6) Par.?

athāto gṛhṇāty evaumāsaś carṣaṇīdhṛto viśve devāsa āgata / (27.1) Par.?

dāśvāṃso dāśuṣaḥ sutam / (27.2) Par.?

upayāmagṛhīto 'si viśvebhyas tvā devebhya eṣa te yonir viśvebhyas tvā devebhya iti sādayati / (27.3) Par.?

viśvebhyo hy enaṃ devebhyo gṛhṇāti // (27.4) Par.?