Texts
Select a text:
Bibliography
Bibliography
Select a chapter:
(no revisions)
Show parallels Show headlines
Use dependency labeler
(no revisions)
Show parallels Show headlines
Use dependency labeler
Chapter id: 17555
- Click on a sentence to show its analysis
- Keep the mouse pointer over a lemma to show its meanings.
tataḥ sa ratnaprabhayā samaṃ tadvāsaveśmani / (1.1) Par.?
sthito 'nyedyuḥ kathāḥ kurvaṃstāstāḥ sa sacivaiḥ saha // (1.2) Par.?
naravāhanadatto 'tra mandiraprāṅgaṇe bahiḥ / (2.1) Par.?
akasmātpuruṣasyeva śuśrāvākranditadhvanim // (2.2) Par.?
kim evam iti kasmiṃścit pṛcchaty āgatya ceṭikāḥ / (3.1) Par.?
abruvan kañcukī krandaty eṣa dharmagiriḥ prabho // (3.2) Par.?
ihāgatya hi mūrkheṇa mittreṇa kathito 'dhunā / (4.1) Par.?
tīrthayātrāgato 'muṣya bhrātā deśāntare mṛtaḥ // (4.2) Par.?
tena rājakulastho 'smīty asmarañ śokamohitaḥ / (5.1) Par.?
sākrandaḥ san gṛhaṃ nītaḥ saṃpraty eṣa bahir janaiḥ // (5.2) Par.?
tac chrutvā yuvarāje 'smiñ jātaduḥkhe 'nukampayā / (6.1) Par.?
rājñī ratnaprabhā tatra viṣaṇṇeva jagāda sā // (6.2) Par.?
priyabandhuviyogotthamaho duḥkhaṃ durutsaham / (7.1) Par.?
kaṣṭaṃ kiṃ na kṛto dhātrā jano 'yamajarāmaraḥ // (7.2) Par.?
iti rājñīvacaḥ śrutvā marubhūtiruvāca tām / (8.1) Par.?
martyeṣvetatkuto devi tathā hīmāṃ kathāṃ śṛṇu // (8.2) Par.?
cirāyurnāmni nagare cirāyurnāma bhūpatiḥ / (9.1) Par.?
pūrvaṃ cirāyur evāsīt ketanaṃ sarvasaṃpadām // (9.2) Par.?
tasya nāgārjuno nāma bodhisattvāṃśasaṃbhavaḥ / (10.1) Par.?
dayālurdānaśīlaś ca mantrī vijñānavānabhūt // (10.2) Par.?
yaḥ sarvauṣadhiyuktijñaścakre siddharasāyanaḥ / (11.1) Par.?
ātmānaṃ taṃ ca rājānaṃ vijaraṃ cirajīvitam // (11.2) Par.?
kadācinmantriṇas tasya bālaḥ pañcatvamāyayau / (12.1) Par.?
nāgārjunasya putreṣu sarveṣu dayitaḥ sutaḥ // (12.2) Par.?
sa tena dṛṣṭasaṃtāpo martyānāṃ mṛtyuśāntaye / (13.1) Par.?
amṛtaṃ saṃdadhe dravyaistapodānaprabhāvataḥ // (13.2) Par.?
śeṣauṣadhasya tvekasya kālayogaṃ sa melane / (14.1) Par.?
yāvatpratīkṣate tāvadindreṇa tad abudhyata // (14.2) Par.?
indraḥ samāmantrya surair aśvināv evam ādiśat / (15.1) Par.?
gatvā nāgārjunaṃ brūtam idaṃ madvacanād bhuvi // (15.2) Par.?
ko 'yaṃ kartum ihārabdho mantriṇāpy anayas tvayā / (16.1) Par.?
kiṃ tvaṃ prajāpatiṃ jetum udyato bata sāṃpratam // (16.2) Par.?
martyā maraṇadharmāṇas tena ye kila nirmitāḥ / (17.1) Par.?
sādhayitvāmṛtaṃ yat tān amarān kartum icchasi // (17.2) Par.?
evaṃ kṛte viśeṣo hi kaḥ syād devamanuṣyayoḥ / (18.1) Par.?
yaṣṭavyayājakābhāvād bhajyate ca jagatsthitiḥ // (18.2) Par.?
tad asmadvacanād etat saṃharāmṛtasādhanam / (19.1) Par.?
anyathā kupitā devāḥ śāpaṃ dāsyanti te dhruvam // (19.2) Par.?
yacchokādeṣa yatnaste sa svarge tvatsutaḥ sthitaḥ / (20.1) Par.?
iti saṃdiśya śakrastau prajighāyāśvināvubhau // (20.2) Par.?
tau cāgatya gṛhītārghau tadāgamanatoṣiṇe / (21.1) Par.?
ūcatuḥ śakrasaṃdeśaṃ tasmai nāgārjunāya tam // (21.2) Par.?
putraṃ jagadatuścāsya divi devaiḥ samaṃ sthitam / (22.1) Par.?
tato nāgārjunaḥ so 'tra viṣaṇṇaḥ sannacintayat // (22.2) Par.?
na karomīndravākyaṃ ced devās tat tāvad āsatām / (23.1) Par.?
imāveva na kiṃ śāpamaśvinau me prayacchataḥ // (23.2) Par.?
tadetadāstām amṛtaṃ na siddho me manorathaḥ / (24.1) Par.?
putraś ca me prāksukṛtair aśocyāṃ sa gato gatim // (24.2) Par.?
ity ālocyāśvinau devau so 'tra nāgārjuno 'bravīt / (25.1) Par.?
anuṣṭhitā mayendrājñā saṃharāmyamṛtakriyām // (25.2) Par.?
pañcāhenāmṛte siddhe kṛtaivaiṣājarāmarā / (26.1) Par.?
mayābhaviṣyatpṛthivī yuvāṃ cennāgamiṣyatam // (26.2) Par.?
ity uktvā tatsamakṣaṃ tattadvākyān nicakhāna saḥ / (27.1) Par.?
dharaṇyāmamṛtaṃ siddhaprāyaṃ nāgārjunastadā // (27.2) Par.?
tato 'śvinau tam āpṛcchya gatvā śakrāya taddivi / (28.1) Par.?
ācakhyatuḥ kṛtaṃ kāryaṃ nanandātha ca devarāṭ // (28.2) Par.?
tāvac cātra cirāyuḥ sa rājā nāgārjunaprabhuḥ / (29.1) Par.?
putraṃ jīvaharaṃ nāma yauvarājye 'bhiṣiktavān // (29.2) Par.?
abhiṣiktaṃ ca taṃ mātā praṇāmārtham upāgatam / (30.1) Par.?
rājñī dhanaparā nāma hṛṣṭaṃ dṛṣṭvābravīt sutam // (30.2) Par.?
yauvarājyamidaṃ prāpya putra hṛṣyasi kiṃ mṛṣā / (31.1) Par.?
rājyaprāptyai kramo hy eṣa tapasā ca na vidyate // (31.2) Par.?
yuvarājā hi bahavo gatāḥ putrāḥ pitustava / (32.1) Par.?
na rājyaṃ kenacitprāptaṃ prāptaṃ sarvair viḍambanam // (32.2) Par.?
nāgārjunena dattaṃ hi tadrājñe 'smai rasāyanam / (33.1) Par.?
vayo varṣaśataṃ yena prāptamasyedamaṣṭamam // (33.2) Par.?
ko jānāti kiyantyanyānyapi prāpsyanti ca kramāt / (34.1) Par.?
yuvarājānnṛpasyāsya kurvato 'lpāyuṣaḥ sutān // (34.2) Par.?
etac chrutvā viṣaṇṇaṃ taṃ putraṃ sā punarabravīt / (35.1) Par.?
yadi rājyena te kṛtyaṃ tadupāyamimaṃ kuru // (35.2) Par.?
eṣa nāgārjuno mantrī pratyahaṃ vihitāhnikaḥ / (36.1) Par.?
āhārasamaye dātā karotyudghoṣaṇāmimām // (36.2) Par.?
ko 'rthī prārthayate kaḥ kiṃ tasmai kiṃ dīyatāmiti / (37.1) Par.?
svaśiro me prayaccheti tatkālaṃ brūhi gaccha tam // (37.2) Par.?
satyavāci tatas tasmiṃśchinnamūrdhni mṛte nṛpaḥ / (38.1) Par.?
tacchokātpañcatāṃ yāyādvanaṃ vaiṣa samāśrayet // (38.2) Par.?
tataḥ prāpsyasi rājyaṃ tvamupāyo 'nyo 'tra nāsti te / (39.1) Par.?
iti māturvacaḥ śrutvā rājaputrastutoṣa saḥ // (39.2) Par.?
tatheti tadvidhātuṃ ca cakāraiva sa niścayam / (40.1) Par.?
kaṣṭo hi bāndhavasnehaṃ rājyalobho 'tivartate // (40.2) Par.?
atha rājasuto 'nyedyuḥ svairaṃ jīvaharo yayau / (41.1) Par.?
tasya bhojanavelāyāṃ gṛhaṃ nāgārjunasya saḥ // (41.2) Par.?
kaḥ kiṃ yācata ityādi tadā tatra ca mantriṇam / (42.1) Par.?
vadantaṃ taṃ praviśyaiva sa mūrdhānamayācata // (42.2) Par.?
āścaryaṃ vatsa śirasā kiṃ karoṣi mamāmunā / (43.1) Par.?
māṃsāsthikeśasaṃgho hi kvopayujyata eṣa te // (43.2) Par.?
tathāpyarthastavānena yadi chittvā gṛhāṇa tat / (44.1) Par.?
ity uktvopānayattasmai sa ca mantrī śirodharām // (44.2) Par.?
rasāyanadṛḍhāyāṃ ca tasyāṃ praharataściram / (45.1) Par.?
rājasūnoryayuḥ khaḍgā bahavas tasya khaṇḍaśaḥ // (45.2) Par.?
tāvadbuddhvaitadāyāntaṃ rājānaṃ taṃ cirāyuṣam / (46.1) Par.?
vārayantaṃ śirodānātso 'tra nāgārjuno 'bravīt // (46.2) Par.?
jātismaro 'haṃ nṛpate navatiṃ ca navādhikām / (47.1) Par.?
janmāni svaśiro dattaṃ mayā janmani janmani // (47.2) Par.?
idaṃ śatatamaṃ janma śirodānāya me prabho / (48.1) Par.?
tanmā sma vocaḥ kiṃcittvaṃ vimukho 'rthī na yāti me // (48.2) Par.?
tadidānīṃ dadāmy asmai tvatputrāya nijaṃ śiraḥ / (49.1) Par.?
tvanmukhālokanāyaiṣa vilambo hi kṛto mayā // (49.2) Par.?
ityuktvāśliṣya taṃ bhūpaṃ cūrṇamānāyya koṣataḥ / (50.1) Par.?
alipad rājaputrasya kṛpāṇaṃ tena tasya saḥ // (50.2) Par.?
tatkṛpāṇaprahāreṇa so 'tha tasya nṛpātmajaḥ / (51.1) Par.?
nāgārjunasya cicheda śiro nālādivāmbujam // (51.2) Par.?
athotthite mahākrande prāṇatyāgonmukhe nṛpe / (52.1) Par.?
ity uccacāra gaganādaśarīrātra bhāratī // (52.2) Par.?
akāryaṃ mā kṛthā rājann aśocyo hy eṣa te sakhā / (53.1) Par.?
nāgārjuno 'punarjanmā gato buddhasamāṃ gatim // (53.2) Par.?
etac chrutvā sa virataścirāyurmaraṇānnṛpaḥ / (54.1) Par.?
dattadānaḥ śucā tyaktarājyo vanamaśiśriyat // (54.2) Par.?
tatra kālena tapasā sa prāpa paramāṃ gatim / (55.1) Par.?
tatputro 'py adhitasthau tadrājyaṃ jīvaharo 'tra saḥ // (55.2) Par.?
prāptarājyaś ca nacirādrāṣṭrabhedaṃ vidhāya saḥ / (56.1) Par.?
hato nāgārjunasutaiḥ smaradbhistadvadhaṃ pituḥ // (56.2) Par.?
tacchokād atha tanmātus tasyā hṛdayamasphuṭat / (57.1) Par.?
anāryajuṣṭena pathā pravṛttānāṃ śivaṃ kutaḥ // (57.2) Par.?
rājye ca rājñyām anyasyāṃ jātas tasya cirāyuṣaḥ / (58.1) Par.?
śatāyur nāma putras tair mantrimukhyair nyaveśyata // (58.2) Par.?
evaṃ nāgārjunārabdhaṃ martyānāṃ mṛtyunāśanam / (59.1) Par.?
na soḍhuṃ daivatairyāvatso 'pi mṛtyuvaśaṃ gataḥ // (59.2) Par.?
tasmādvidhātṛvihito 'yamanitya eva durvāraduḥkhabahulo nanu jīvalokaḥ / (60.1) Par.?
śakyaṃ na kartum api yatnaśatais tadatra kenāpi kiṃcid api necchati yadvidhātā // (60.2) Par.?
ityākhyāya kathāṃ kila virate marubhūtike samaṃ sacivaiḥ / (61.1) Par.?
naravāhanadatto nijamutthāya cakāra divasakartavyam // (61.2) Par.?
Duration=0.34341788291931 secs.