Texts
Select a text:
Bibliography
Bibliography
Select a chapter:
(no revisions)
Show parallels Show headlines
Use dependency labeler
(no revisions)
Associated topic(s): Kṛṣṇa kills Keśin, Mahābhārata
Show parallels Show headlines
Use dependency labeler
Chapter id: 17419
- Click on a sentence to show its analysis
- Keep the mouse pointer over a lemma to show its meanings.
vaiśaṃpāyana uvāca / (1.1) Par.?
akrūro 'pi yathājñaptaḥ kṛṣṇadarśanalālasaḥ / (1.2) Par.?
jagāma rathamukhyena manasas tulyagāminā // (1.3) Par.?
kṛṣṇasyāpi nimittāni śubhāny aṅgagatāni vai / (2.1) Par.?
pitṛtulyena śaṃsanti bāndhavena samāgamam // (2.2) Par.?
prāg eva ca narendreṇa māthureṇaugraseninā / (3.1) Par.?
keśinaḥ preṣito dūto vadhāyopendrakāraṇāt // (3.2) Par.?
sa tu dūtavacaḥ śrutvā keśī kleśakaro nṛṇām / (4.1) Par.?
vṛndāvanagato gopān bādhate sma durāsadaḥ // (4.2) Par.?
mānuṣaṃ māṃsam aśnānaḥ kruddho duṣṭaparākramaḥ / (5.1) Par.?
durdānto vājidaityo 'sau karoti kadanaṃ mahat // (5.2) Par.?
nighnan gā vai sagopālā gavāṃ piśitabhojanaḥ / (6.1) Par.?
durdamaḥ kāmacārī ca kesarī niravagrahaḥ // (6.2) Par.?
tadaraṇyaṃ śmaśānābhaṃ nṛṇām asthibhir āvṛtam / (7.1) Par.?
yatrāste sa hi duṣṭātmā keśī turagadānavaḥ // (7.2) Par.?
khurair dārayate bhūmim vegenārujate drumān / (8.1) Par.?
heṣitaiḥ spardhate vāyum plutair laṅghyate nabhaḥ // (8.2) Par.?
atipravṛddho mattaś ca duṣṭāśvo vanagocaraḥ / (9.1) Par.?
ākampitasaṭo raudraḥ kaṃsasya caritānugaḥ // (9.2) Par.?
iriṇaṃ tadvanaṃ sarvaṃ tena saudāsakarmaṇā / (10.1) Par.?
kṛtaṃ turagadaityena sarvān gopāñ jighāṃsatā // (10.2) Par.?
tena duṣṭapracāreṇa dūṣitaṃ tadvanaṃ mahat / (11.1) Par.?
na nṛbhir godhanair vāpi sevyate vanavṛttibhiḥ // (11.2) Par.?
niḥsaṃpātaḥ kṛtaḥ panthās tena tadviṣayāśrayaḥ / (12.1) Par.?
madāc calitavṛttena nṛmāṃsāny aśnatā bhṛśam // (12.2) Par.?
nṛśabdānusaraḥ kruddhaḥ sa kadācid dināgame / (13.1) Par.?
jagāma ghoṣasaṃvāsaṃ coditaḥ kāladharmaṇā // (13.2) Par.?
taṃ dṛṣṭvā dudruvur gopāḥ striyaś ca śiśubhiḥ saha / (14.1) Par.?
krandamānā jagannātham kṛṣṇaṃ nātham upāśritāḥ // (14.2) Par.?
tāsāṃ ruditaśabdena gopānāṃ kranditena ca / (15.1) Par.?
dattvābhayaṃ tu kṛṣṇo vai keśinaṃ so 'bhidudruve // (15.2) Par.?
keśī cābhyudyatagrīvaḥ prakāśadaśanekṣaṇaḥ / (16.1) Par.?
heṣamāṇo javodagro govindābhimukho yayau // (16.2) Par.?
tam āpatantaṃ samprekṣya keśinaṃ hayadānavam / (17.1) Par.?
pratyujjagāma govindas toyadaḥ śaśinaṃ yathā // (17.2) Par.?
keśinas tu tam abhyāśe dṛṣṭvā kṛṣṇam avasthitam / (18.1) Par.?
manuṣyabuddhayo gopāḥ kṛṣṇam ūcur hitaiṣiṇaḥ // (18.2) Par.?
kṛṣṇa tāta na khalv eṣa sahasā te hayādhamaḥ / (19.1) Par.?
upasarpyo bhavān bālaḥ pāpaś caiṣa durāsadaḥ // (19.2) Par.?
eṣa kaṃsasya sahajaḥ prāṇas tāta bahiścaraḥ / (20.1) Par.?
uttamaś ca hayendrāṇāṃ dānavo 'pratimo yudhi // (20.2) Par.?
trāsanaḥ parasainyānāṃ turagāṇāṃ mahābalaḥ / (21.1) Par.?
avadhyaḥ sarvasattvānāṃ prathamaḥ pāpakarmaṇām // (21.2) Par.?
gopānāṃ tadvacaḥ śrutvā vadatāṃ madhusūdanaḥ / (22.1) Par.?
keśinā saha yuddhāya matiṃ cakre 'risūdanaḥ // (22.2) Par.?
tataḥ savyaṃ dakṣiṇaṃ ca maṇḍalāni paribhraman / (23.1) Par.?
padbhyām ubhābhyāṃ sa hayaḥ krodhenārujate drumān // (23.2) Par.?
mukhe lambasaṭe cāsya skandhadeśe ghanāvṛte / (24.1) Par.?
valayo 'bhrataraṃgābhāḥ susruvuḥ krodhajaṃ jalam // (24.2) Par.?
sa phenaṃ vaktrajaṃ caiva vavarṣa rajasāvṛtam / (25.1) Par.?
himakāle yathā vyomni nīhāram iva candramāḥ // (25.2) Par.?
govindam aravindākṣaṃ heṣitodgāraśīkaraiḥ / (26.1) Par.?
sa phenair gātranirgīrṇaiḥ prokṣayāmāsa sarvataḥ // (26.2) Par.?
khuroddharaṇamuktena madhurakṣodapāṇḍunā / (27.1) Par.?
rajasā sa hayaḥ kṛṣṇaṃ cakārāruṇamūrdhajam // (27.2) Par.?
plutavalgitapādas tu takṣamāṇo dharāṃ khuraiḥ / (28.1) Par.?
dantān nirdaśamānas tu keśī kṛṣṇam upādravat // (28.2) Par.?
sa saṃsaktas tu kṛṣṇena keśī turagasattamaḥ / (29.1) Par.?
pūrvābhyāṃ caraṇābhyāṃ vai kṛṣṇaṃ vakṣasy atāḍayat // (29.2) Par.?
punaḥ punaś ca sa balī prāhiṇot pārśvataḥ khurān / (30.1) Par.?
vaktreṇa cāsya ghoreṇa tīkṣṇadaṃṣṭrāyudhena vai / (30.2) Par.?
adaśad bāhuvivaraṃ kṛṣṇasya ruṣito hayaḥ // (30.3) Par.?
sa lambakesarasaṭaḥ kṛṣṇena saha saṃgataḥ / (31.1) Par.?
rarāja keśī meghena saṃsaktaḥ kha ivāṃśumān // (31.2) Par.?
uraś cāsyorasā hantum iyeṣa balavān hayaḥ / (32.1) Par.?
vegena vāsudevasya krodhād dviguṇavikramaḥ // (32.2) Par.?
tasyotsiktasya balavān kṛṣṇo 'py amitavikramaḥ / (33.1) Par.?
bāhum ābhoginaṃ kṛtvā mukhe kruddhaḥ samādadhat // (33.2) Par.?
sa taṃ bāhum aśakto vai khādituṃ bhoktum eva vā / (34.1) Par.?
daśanair mūlanirmuktaiḥ saphenaṃ rudhiraṃ vaman // (34.2) Par.?
vipāṭitābhyām oṣṭhābhyām kaṭābhyāṃ vidalīkṛtaḥ / (35.1) Par.?
akṣiṇī vikṛte cakre visṛte muktabandhane // (35.2) Par.?
nirastahanur āviṣṭaḥ śoṇitāsrāvilekṣaṇaḥ / (36.1) Par.?
utkarṇo naṣṭacetās tu sa keśī bahvaceṣṭata // (36.2) Par.?
utpatya cāsakṛt pādaiḥ śakṛnmūtraṃ samutsṛjan / (37.1) Par.?
svinnārdralomā śrāntas tu niryatnacaraṇo 'bhavat // (37.2) Par.?
keśivaktravilagnas tu kṛṣṇabāhur aśobhata / (38.1) Par.?
vyābhugna iva gharmānte candrārdhakiraṇair ghanaḥ // (38.2) Par.?
keśī ca kṛṣṇasaṃsaktaḥ śrāntagātro vyarocata / (39.1) Par.?
prabhātāvanataś candraḥ śrānto merum ivāśritaḥ // (39.2) Par.?
tasya kṛṣṇabhujoddhūtāḥ keśino daśanā mukhāt / (40.1) Par.?
petuḥ śaradi nistoyāḥ sitābhrāvayavā iva // (40.2) Par.?
bāhunā kṛttadehasya keśino rūpam ābabhau / (41.1) Par.?
paśor iva mahāghoraṃ nihatasya pinākinā // (41.2) Par.?
dvipādapṛṣṭhapucchārdhe śravaṇaikākṣināsike / (42.1) Par.?
keśinas te dvidhā bhūte dve ardhe rejatuḥ kṣitau // (42.2) Par.?
keśidantakṣataś cāpi kṛṣṇasya śuśubhe bhujaḥ / (43.1) Par.?
vṛddhas tāla ivāraṇye gajendradaśanāṅkitaḥ // (43.2) Par.?
taṃ hatvā keśinaṃ yuddhe kalpayitvā ca bhāgaśaḥ / (44.1) Par.?
kṛṣṇaḥ padmapalāśākṣo hasaṃs tatraiva tasthivān // (44.2) Par.?
taṃ hataṃ keśinaṃ dṛṣṭvā gopā gopastriyaś ca tāḥ / (45.1) Par.?
babhūvur muditāḥ sarve hatavighnā hataklamāḥ // (45.2) Par.?
dāmodaraṃ ca śrīmantam yathāsthānaṃ yathāvayaḥ / (46.1) Par.?
abhyanandan priyair vākyaiḥ pūjayantaḥ punaḥ punaḥ // (46.2) Par.?
aho tāta kṛtaṃ karma hato 'yaṃ lokakaṇṭakaḥ / (47.1) Par.?
daityaḥ kṣiticaraḥ kṛṣṇa hayarūpaṃ samāsthitaḥ // (47.2) Par.?
kṛtaṃ vṛndāvanaṃ kṣemaṃ sevyaṃ sarvanṛpakṣiṇām / (48.1) Par.?
ghnatā pāpam imaṃ tāta keśinaṃ hayam āhave // (48.2) Par.?
hatā no bahavo gopā gāvo vatsāś ca vatsalāḥ / (49.1) Par.?
naike cānye janapadā hatānena durātmanā // (49.2) Par.?
eṣa saṃvartakaṃ kartum udyataḥ kila pāpakṛt / (50.1) Par.?
nṛlokaṃ nirnaraṃ kṛtvā cartukāmo yathāsukham // (50.2) Par.?
naitasya pramukhe sthātuṃ kaścic chakto jijīviṣuḥ / (51.1) Par.?
api devasamūheṣu kiṃ punaḥ pṛthivītale // (51.2) Par.?
athāhāntarhito vipro nāradaḥ khagamo muniḥ / (52.1) Par.?
prīto 'smi viṣṇo deveśa kṛṣṇa kṛṣṇeti cāsakṛt // (52.2) Par.?
yad idaṃ duṣkaraṃ karma kṛtaṃ keśijighāṃsayā / (53.1) Par.?
tvayy eva kevalaṃ yuktam tridive tryambake 'pi vā // (53.2) Par.?
ahaṃ yuddhotsukas tāta tarpitenāntarātmanā / (54.1) Par.?
idaṃ narahayaṃ yuddham draṣṭuṃ svargād ihāgataḥ // (54.2) Par.?
pūtanānidhanādīni karmāṇi tava dṛṣṭavān / (55.1) Par.?
ahaṃ tv anena govinda karmaṇā paritoṣitaḥ // (55.2) Par.?
hayasyāsya mahendro 'pi bibheti balasūdanaḥ / (56.1) Par.?
kurvāṇasya vapur ghoram keśino duṣṭacetasaḥ // (56.2) Par.?
yat tvayā pāṭito dvaidhaṃ bhujenāyataparvaṇā / (57.1) Par.?
eṣo 'sya mṛtyur antāya vihito viśvayoninā // (57.2) Par.?
yasmāt tvayā hataḥ keśī tasmān macchāsanaṃ śṛṇu / (58.1) Par.?
keśavo nāma nāmnā tvaṃ khyāto loke bhaviṣyasi // (58.2) Par.?
svasty astu bhavato loke sādhayāmy aham āśugaḥ / (59.1) Par.?
kṛtyaśeṣaṃ ca te kāryaṃ śaktas tvam asi māciram // (59.2) Par.?
tvayi kāryāntaragate narā iva divaukasaḥ / (60.1) Par.?
viḍambayantaḥ krīḍanti līlāṃ tvadbalam āśritāḥ // (60.2) Par.?
abhyāśe vartate kālo bhāratasyāhavodadheḥ / (61.1) Par.?
hastaprāptāni yuddhāni rājñāṃ tridivagāminām // (61.2) Par.?
panthānaḥ śodhitā vyomni vimānārohiṇordhvagāḥ / (62.1) Par.?
avakāśā vibhajyante śakraloke mahīkṣitām // (62.2) Par.?
ugrasenasute śānte padasthe tvayi keśava / (63.1) Par.?
abhitas tan mahadyuddhaṃ bhaviṣyati mahīkṣitām // (63.2) Par.?
tvāṃ cāpratimakarmāṇaṃ saṃśrayiṣyanti pārthivāḥ / (64.1) Par.?
bhedakāle narendrāṇāṃ pakṣagrāho bhaviṣyasi // (64.2) Par.?
tvayi rājāsanasthe hi rājaśrīṃ vahati prabho / (65.1) Par.?
śriyaṃ tyakṣyanti rājānas tvatprabhāvān na saṃśayaḥ // (65.2) Par.?
eṣa me kṛṣṇa saṃdeśaḥ śrutibhiḥ khyātim eṣyasi / (66.1) Par.?
devatānāṃ divisthānāṃ jagataś ca jagatpate // (66.2) Par.?
dṛṣṭaṃ me bhavataḥ karma dṛṣṭaś cāsi mayā prabho / (67.1) Par.?
kaṃse bhūyaḥ sameṣyāmi śāsite sādhayāmy aham // (67.2) Par.?
nāradasya vacaḥ śrutvā devasaṃgītayoginaḥ / (68.1) Par.?
gopān kṛṣṇaḥ samāsādya vrajam eva viveśa ha // (68.2) Par.?
Duration=0.45239496231079 secs.