Texts

Help

Select a text:
Bibliography
Select a chapter:
 (no revisions)
Associated topic(s): Dvāravatī, Dvārakā

Show parallels  Show headlines
Use dependency labeler
Chapter id: 17456
  • Click on a sentence to show its analysis
  • Keep the mouse pointer over a lemma to show its meanings.
vaiśaṃpāyana uvāca / (1.1) Par.?
dadarśātha purīṃ kṛṣṇo dvārakāṃ garuḍe sthitaḥ / (1.2) Par.?
devasadmapratīkāśāṃ samantāt pratināditām // (1.3) Par.?
maṇiparvatayātrāṃ hi gate devakinandane / (2.1) Par.?
viśvakarmāṇam āhūya devarājo 'bravīd idam // (2.2) Par.?
priyam icchasi cet kartuṃ mahyaṃ śilpavatāṃ vara / (3.1) Par.?
kṛṣṇapriyārthaṃ bhūyas tvaṃ kariṣyasi manoharām // (3.2) Par.?
udyānavanasaṃbādhāṃ dvārakāṃ svargasaṃnibhām / (4.1) Par.?
kuruṣva vibudhaśreṣṭha yathā mama purī tathā // (4.2) Par.?
yat kiṃcit triṣu lokeṣu ratnabhūtaṃ prapaśyasi / (5.1) Par.?
tena saṃyujyatāṃ kṣipraṃ purī dvāravatī tvayā // (5.2) Par.?
kṛṣṇo hi surakāryeṣu sarveṣu satatotthitaḥ / (6.1) Par.?
saṃgrāmān ghorarūpāṃś ca vigāhati mahābalaḥ // (6.2) Par.?
tām indravacanād gatvā viśvakarmā purīṃ tataḥ / (7.1) Par.?
alaṃcakre samantād vai yathendrasyāmarāvatī // (7.2) Par.?
tāṃ dadarśa daśārhāṇām īśvaraḥ pakṣivāhanaḥ / (8.1) Par.?
viśvakarmakṛtair divyair abhiprāyair alaṃkṛtām // (8.2) Par.?
tāṃ purīṃ dvārakāṃ dṛṣṭvā vibhur nārāyaṇo hariḥ / (9.1) Par.?
hṛṣṭaḥ sarvārthasampannaḥ praveṣṭum upacakrame // (9.2) Par.?
so 'paśyad vṛkṣaṣaṇḍāṃś ca ramyān dṛṣṭimanoharān / (10.1) Par.?
dvārakāṃ prati dāśārhaś citritāṃ viśvakarmaṇā // (10.2) Par.?
padmaṣaṇḍākulābhiś ca haṃsasevitavāribhiḥ / (11.1) Par.?
gaṅgāsindhuprakāśābhiḥ parikhābhir vṛtāṃ purīm // (11.2) Par.?
prākāreṇārkavarṇena śātakaumbhena rājatā / (12.1) Par.?
cayamūrdhni niviṣṭena dyāṃ yathaivābhramālayā // (12.2) Par.?
kānanair nandanaprakhyais tathā caitrarathopamaiḥ / (13.1) Par.?
babhau cāruparikṣiptā dvārakā dyaur ivāmbubhiḥ // (13.2) Par.?
bhāti raivatakaḥ śailo ramyasānuguhājiraḥ / (14.1) Par.?
pūrvasyāṃ diśi lakṣmīvān maṇikāñcanatoraṇaḥ // (14.2) Par.?
dakṣiṇasyāṃ latāveṣṭaḥ pañcavarṇo virājate / (15.1) Par.?
indraketupratīkāśaḥ paścimasyāṃ tathākṣayaḥ // (15.2) Par.?
uttarāṃ diśam atyarthaṃ vibhūṣayati veṇumān / (16.1) Par.?
mandarādripratīkāśaḥ pāṇḍuraḥ pārthivarṣabha // (16.2) Par.?
citrakambalavarṇaṃ ca pāñcajanyavanaṃ mahat / (17.1) Par.?
sarvartukavanaṃ caiva bhāti raivatakaṃ prati // (17.2) Par.?
latāveṣṭaṃ samantāt tu meruprabhavanaṃ mahat / (18.1) Par.?
bhāti bhārgavanaṃ caiva puṣpakaṃ ca mahad vanam // (18.2) Par.?
akṣakair bījakaiś caiva mandāraiś copaśobhitam / (19.1) Par.?
śatāvartavanaṃ caiva karavīrakarambhi ca // (19.2) Par.?
bhāti caitrarathaṃ caiva nandanaṃ ca mahad vanam / (20.1) Par.?
ramaṇaṃ bhāvanaṃ caiva veṇumad vai samantataḥ // (20.2) Par.?
vaidūryapatrair jalajais tathā mandākinī nadī / (21.1) Par.?
bhāti puṣkariṇī ramyā pūrvasyāṃ diśi bhārata // (21.2) Par.?
sānavo bhūṣitās tatra keśavasya priyaiṣibhiḥ / (22.1) Par.?
bahubhir devagandharvaiś coditair viśvakarmaṇā // (22.2) Par.?
mahānadī dvāravatīṃ pañcāśadbhir mahāmukhaiḥ / (23.1) Par.?
praviṣṭā puṇyasalilā bhāvayantī samantataḥ // (23.2) Par.?
aprameyāṃ mahotsedhām agādhaparikhāyutām / (24.1) Par.?
prākāravarasampannāṃ sudhāpāṇḍuralepanām // (24.2) Par.?
tīkṣṇayantraśataghnībhir yantrajālaiś ca bhūṣitām / (25.1) Par.?
āyasaiś ca mahācakrair dadṛśe dvārakāṃ purīm // (25.2) Par.?
aṣṭau rathasahasrāṇi nagare kiṃkiṇīkinām / (26.1) Par.?
samucchritapatākāni yathā devapure tathā // (26.2) Par.?
aṣṭayojanavistīrṇām acalāṃ dvādaśāyatām / (27.1) Par.?
dviguṇopaniveśāṃ ca dadṛśe dvārakāṃ purīm // (27.2) Par.?
aṣṭamārgamahākakṣyāṃ mahāṣoḍaśacatvarām / (28.1) Par.?
ekamārgaparikṣiptāṃ sākṣād uśanasā kṛtām / (28.2) Par.?
striyo 'pi yasyāṃ yudhyeran kim u vṛṣṇimahārathāḥ // (28.3) Par.?
vyūhānām uttamā mārgāḥ sapta caiva mahāpathāḥ / (29.1) Par.?
tatra vai vihitāḥ sākṣād vividhā viśvakarmaṇā / (29.2) Par.?
tasmin puravaraśreṣṭhe dāśārhāṇāṃ yaśasvinām // (29.3) Par.?
veśmāni jahṛṣe dṛṣṭvā tato devakinandanaḥ / (30.1) Par.?
kāñcanair maṇisopānair upetāni nṛharṣaṇaiḥ // (30.2) Par.?
bhīmaghoṣamahāghoṣaiḥ prāsādavaracatvaraiḥ / (31.1) Par.?
samucchritapatākāni pāriplavanibhāni ca // (31.2) Par.?
kāñcanāgrāṇi bhāsvanti merukūṭanibhāni ca / (32.1) Par.?
pāṇḍupāṇḍuraśṛṅgaiś ca śātakumbhaparicchadaiḥ / (32.2) Par.?
ramyasānuguhāśṛṅgair vicitrair iva parvataiḥ // (32.3) Par.?
pañcavarṇasavarṇaiś ca puṣpavṛṣṭisamaprabhaiḥ / (33.1) Par.?
parjanyatulyanirghoṣair nānārūpair ivādribhiḥ // (33.2) Par.?
dāvāgnijvalitaprakhyair nirmitair viśvakarmaṇā / (34.1) Par.?
ālikhadbhir ivākāśam aticandrārkabhāsvaraiḥ // (34.2) Par.?
tair dāśārhair mahābhāgair babhāse bhavanahradaiḥ / (35.1) Par.?
vāsudevendraparjanyair gṛhameghair alaṃkṛtā // (35.2) Par.?
dadṛśe dvārakā cārumeghair dyaur iva saṃvṛtā / (36.1) Par.?
sākṣād bhagavato veśma vihitaṃ viśvakarmaṇā // (36.2) Par.?
dadṛśe vāsudevasya caturyojanam āyatam / (37.1) Par.?
tāvad eva ca vistīrṇam aprameyaṃ mahādhanaiḥ // (37.2) Par.?
prāsādavarasampannair yuktaṃ jagati parvataiḥ / (38.1) Par.?
yaś cakāra mahābhāgas tvaṣṭā vāsavacoditaḥ // (38.2) Par.?
prāsādaṃ caiva hemābhaṃ sarvabhūtamanoharam / (39.1) Par.?
meror iva gireḥ śṛṅgam ucchritaṃ kāñcanaṃ mahat / (39.2) Par.?
rukmiṇyāḥ pravaraṃ vāsaṃ vihitaṃ viśvakarmaṇā // (39.3) Par.?
satyabhāmā punar veśma yadāvasata pāṇḍuram / (40.1) Par.?
vicitramaṇisopānaṃ tad vidur bhogavān iti / (40.2) Par.?
vimalādityavarṇābhiḥ patākābhir alaṃkṛtam // (40.3) Par.?
vyaktasaṃjavanoddeśo yaś caturdiṅmahādhvajaḥ / (41.1) Par.?
sa ca prāsādamukhyo yo jāmbavatyā vibhūṣitaḥ / (41.2) Par.?
prabhayābhyabhavat sarvāṃs tān anyān bhāskaro yathā // (41.3) Par.?
udyadbhāskaravarṇābhas tayor antaramāśritaḥ / (42.1) Par.?
viśvakarmakṛto divyaḥ kailāsaśikharopamaḥ // (42.2) Par.?
jāmbūnada ivādīptaḥ pradīptajvalanopamaḥ / (43.1) Par.?
sāgarapratimas tiṣṭhan merur ity abhiviśrutaḥ // (43.2) Par.?
tasmin gāndhārarājasya duhitā kulaśālinī / (44.1) Par.?
gāndhārī bharataśreṣṭha keśavena niveśitā // (44.2) Par.?
padmakūṭam iti khyātaṃ padmavarṇaṃ mahāprabham / (45.1) Par.?
subhīmāyā mahākūṭaṃ vāsaṃ suparamārcitam // (45.2) Par.?
sūryaprabhas tu prāsādaḥ sarvakāmaguṇair yutaḥ / (46.1) Par.?
lakṣmaṇāyāḥ kuruśreṣṭha nirdiṣṭaḥ śārṅgadhanvanā // (46.2) Par.?
vaidūryamaṇivarṇābhaḥ prāsādo haritaprabhaḥ / (47.1) Par.?
yaṃ viduḥ sarvabhūtāni param ity eva bhārata // (47.2) Par.?
vāsaṃ taṃ mitravindāyā devarṣigaṇapūjitam / (48.1) Par.?
mahiṣyā vāsudevasya bhūṣaṇaṃ teṣu veśmasu // (48.2) Par.?
yas tu prāsādamukhyo 'tra vihito viśvakarmaṇā / (49.1) Par.?
atīva saumyaḥ so 'py āsīd viṣṭhitaḥ parvato yathā // (49.2) Par.?
sudattāyā nivāsaṃ taṃ praśastaṃ sarvadaivataiḥ / (50.1) Par.?
mahiṣyā vāsudevasya ketumān iti viśrutaḥ // (50.2) Par.?
tatra prāsādamukhyo vai yaṃ tvaṣṭā vidadhe svayam / (51.1) Par.?
yojanāyataviṣkambhaḥ sarvaratnamayaḥ śubhaḥ // (51.2) Par.?
sa śrīmān virajo nāma vyarājat tatra suprabhaḥ / (52.1) Par.?
upasthānagṛhaṃ yatra keśavasya mahātmanaḥ // (52.2) Par.?
tasmin suvihitāḥ sarve rukmadaṇḍāḥ patākinaḥ / (53.1) Par.?
sadane vāsudevasya mārgasaṃjavanadhvajāḥ / (53.2) Par.?
ratnajālāni tatraiva tatra tatra niveśitāḥ // (53.3) Par.?
āhṛtya yadusiṃhena vaijayanto 'calo mahān / (54.1) Par.?
haṃsakūṭasya yacchṛṅgam indradyumnasaraḥ prati / (54.2) Par.?
ṣaṣṭitālasamutsedham ardhayojanam āyatam // (54.3) Par.?
sakiṃnaramahānāgaṃ tad apy amitatejasā / (55.1) Par.?
paśyatāṃ sarvabhūtānām ānītaṃ lokaviśrutam // (55.2) Par.?
ādityapathagaṃ yat tu meroḥ śikharam uttamam / (56.1) Par.?
jāmbūnadamayaṃ divyaṃ triṣu lokeṣu viśrutam / (56.2) Par.?
tad apy utpāṭya kṛṣṇārtham ānītaṃ viśvakarmaṇā // (56.3) Par.?
bhrājamānam atīvograṃ sarvauṣadhivibhūṣitam / (57.1) Par.?
tad indravacanāt tvaṣṭā ānayat kāryahetunā / (57.2) Par.?
pārijātas tu tatraiva keśavenāhṛtaḥ svayam // (57.3) Par.?
nīyamāne hi tatrāsīd yuddham adbhutakarmaṇaḥ / (58.1) Par.?
kṛṣṇasya ye 'bhyarakṣaṃs taṃ devāḥ pādapam uttamam / (58.2) Par.?
puṇḍarīkaśatair juṣṭaṃ vimānaiś ca hiraṇmayaiḥ // (58.3) Par.?
vihitā vāsudevārthaṃ brahmasthalamahādrumāḥ / (59.1) Par.?
padmākulajalopetā ratnasaugandhikotpalāḥ / (59.2) Par.?
maṇihemaplavākīrṇāḥ puṣkariṇyaḥ sarāṃsi ca // (59.3) Par.?
tāsāṃ paramakūlāni śobhayanti mahādrumāḥ / (60.1) Par.?
sālās tālāḥ kadambāś ca śataśākhāś ca rohiṇāḥ // (60.2) Par.?
ye ca haimavatā vṛkṣā ye ca meruruhās tathā / (61.1) Par.?
āhṛtya yadusiṃhārthaṃ vihitā viśvakarmaṇā // (61.2) Par.?
raktapītāruṇaprakhyāḥ śvetapuṣpāś ca pādapāḥ / (62.1) Par.?
sarvartuphalasampannās teṣu kānanasaṃdhiṣu // (62.2) Par.?
samākulajalopetāḥ pītaśarkaravālukāḥ / (63.1) Par.?
tasmin puravare nadyaḥ prasannasalilā hradāḥ // (63.2) Par.?
puṣpākulajalopetā nānādrumalatākulāḥ / (64.1) Par.?
aparāś cābhavan nadyo hemaśarkaravālukāḥ // (64.2) Par.?
mattabarhiṇasaṃghaiś ca kokilaiś ca sadāmadaiḥ / (65.1) Par.?
babhūvuḥ paramopetās tasyāṃ puryāṃ tu pādapāḥ // (65.2) Par.?
tatraiva gajayūthāni pure gomahiṣās tathā / (66.1) Par.?
nivāsaś ca kṛtas tatra varāhamṛgapakṣiṇām // (66.2) Par.?
puryāṃ tasyāṃ tu ramyāyāṃ prākāro vai hiraṇmayaḥ / (67.1) Par.?
vyaktaṃ kiṣkuśatotsedho vihito viśvakarmaṇā // (67.2) Par.?
tena te ca mahāśailāḥ saritaś ca sarāṃsi ca / (68.1) Par.?
parikṣiptāni bhaumena vanāny upavanāni ca // (68.2) Par.?
Duration=1.8398549556732 secs.