Texts

athāto visarpanāḍīstanaroganidānaṃ vyākhyāsyāmaḥ // (1.1) Par.?

yathovāca bhagavān dhanvantariḥ // (2.1) Par.?

tvaṅmāṃsaśoṇitagatāḥ kupitāstu doṣāḥ sarvāṅgasāriṇam ihāsthitam ātmaliṅgam / (3.1) Par.?

kurvanti vistṛtamanunnatam āśu śophaṃ taṃ sarvato visaraṇācca visarpamāhuḥ // (3.2) Par.?

vātātmako 'sitamṛduḥ paruṣo 'ṅgamardasambhedatodapavanajvaraliṅgayuktaḥ / (4.1) Par.?

gaṇḍair yadā tu viṣamair atidūṣitatvād yuktaḥ sa eva kathitaḥ khalu varjanīyaḥ // (4.2) Par.?

pittātmako drutagatir jvaradāhapākasphoṭaprabhedabahulaḥ kṣatajaprakāśaḥ / (5.1) Par.?

doṣapravṛddhihatamāṃsasiro yadā syāt srotojakardamanibho na tadā sa sidhyet // (5.2) Par.?

śleṣmātmakaḥ sarati mandam aśīghrapākaḥ snigdhaḥ sitaśvayathur alparug ugrakaṇḍuḥ / (6.1) Par.?

sarvātmakastrividhavarṇarujo 'vagāḍhaḥ pakvo na sidhyati ca māṃsasirāpraśātāt // (6.2) Par.?

sadyaḥkṣatavraṇam upetya narasya pittaṃ raktaṃ ca doṣabahulasya karoti śopham / (7.1) Par.?

śyāvaṃ salohitam atijvaradāhapākaṃ sphoṭaiḥ kulatthasadṛśair asitaiśca kīrṇam // (7.2) Par.?

sidhyanti vātakaphapittakṛtā visarpāḥ sarvātmakaḥ kṣatakṛtaś ca na siddhimeti / (8.1) Par.?

paittānilāvapi ca darśitapūrvaliṅgau sarve ca marmasu bhavanti hi kṛcchrasādhyāḥ // (8.2) Par.?

śophaṃ na pakvamiti pakvamupekṣate yo yo vā vraṇaṃ pracurapūyam asādhuvṛttaḥ / (9.1) Par.?

abhyantaraṃ praviśati pravidārya tasya sthānāni pūrvavihitāni tataḥ sa pūyaḥ // (9.2) Par.?

tasyātimātragamanādgatirityataś ca nāḍīva yadvahati tena matā tu nāḍī / (10.1) Par.?

doṣaistribhir bhavati sā pṛthagekaśaśca saṃmūrchitairapi ca śalyanimittato 'nyā // (10.2) Par.?

tatrānilāt paruṣasūkṣmamukhī saśūlā phenānuviddhamadhikaṃ sravati kṣapāyām / (11.1) Par.?

tṛṭtāpatodasadanajvarabhedahetuḥ pītaṃ sravatyadhikam uṣṇamahaḥsu pittāt // (11.2) Par.?

jñeyā kaphādbahughanārjunapicchilāsrā rātrisrutiḥ stimitarukkaṭhinā sakaṇḍūḥ / (12.1) Par.?

doṣadvayābhihitalakṣaṇadarśanena tisro gatīrvyatikaraprabhavāstu vidyāt // (12.2) Par.?

dāhajvaraśvasanamūrchanavaktraśoṣā yasyāṃ bhavantyabhihitāni ca lakṣaṇāni / (13.1) Par.?

tāmādiśet pavanapittakaphaprakopād ghorām asukṣayakarīm iva kālarātrim // (13.2) Par.?

naṣṭaṃ kathaṃcid anumārgam udīriteṣu sthāneṣu śalyamacireṇa gatiṃ karoti / (14.1) Par.?

sā phenilaṃ mathitamacchamasṛgvimiśramuṣṇaṃ sraveta sahasā sarujā ca nityam // (14.2) Par.?

yāvatyo gatayo yaiśca kāraṇaiḥ sambhavanti hi / (15.1) Par.?

tāvantaḥ stanarogāḥ syuḥ strīṇāṃ tair eva hetubhiḥ // (15.2) Par.?

dhamanyaḥ saṃvṛtadvārāḥ kanyānāṃ stanasaṃśritāḥ / (16.1) Par.?

doṣāvisaraṇāttāsāṃ na bhavanti stanāmayāḥ // (16.2) Par.?

tāsām eva prajātānāṃ garbhiṇīnāṃ ca tāḥ punaḥ / (17.1) Par.?

svabhāvādeva vivṛtā jāyante sambhavantyataḥ // (17.2) Par.?

rasaprasādo madhuraḥ pakvāhāranimittajaḥ / (18.1) Par.?

kṛtsnadehāt stanau prāptaḥ stanyamityabhidhīyate // (18.2) Par.?

viśasteṣvapi gātreṣu yathā śukraṃ na dṛśyate / (19.1) Par.?

sarvadehāśritatvāc ca śukralakṣaṇam ucyate // (19.2) Par.?

tadeva ceṣṭayuvaterdarśanāt smaraṇād api / (20.1) Par.?

śabdasaṃśravaṇāt sparśāt saṃharṣācca pravartate // (20.2) Par.?

suprasannaṃ manastatra harṣaṇe heturucyate / (21.1) Par.?

āhārarasayonitvādevaṃ stanyam api striyāḥ // (21.2) Par.?

tadevāpatyasaṃsparśāddarśanāt smaraṇād api / (22.1) Par.?

grahaṇācca śarīrasya śukravat sampravartate // (22.2) Par.?

sneho nirantarastatra prasrave heturucyate / (23.1) Par.?

tat kaṣāyaṃ bhavedvātāt kṣiptaṃ ca plavate 'mbhasi // (23.2) Par.?

pittādamlaṃ sakaṭukaṃ rājyo 'mbhasi ca pītikāḥ / (24.1) Par.?

kaphādghanaṃ picchilaṃ ca jale cāpyavasīdati / (24.2) Par.?

sarvair duṣṭaiḥ sarvaliṅgamabhighātācca duṣyati // (24.3) Par.?

yat kṣīramudake kṣiptamekībhavati pāṇḍuram / (25.1) Par.?

madhuraṃ cāvivarṇaṃ ca prasannaṃ tadvinirdiśet // (25.2) Par.?

sakṣīrau vāpyadugdhau vā prāpya doṣaḥ stanau striyāḥ / (26.1) Par.?

raktaṃ māṃsaṃ ca saṃdūṣya stanarogāya kalpate // (26.2) Par.?

pañcānām api teṣāṃ tu hitvā śoṇitavidradhim / (27.1) Par.?

lakṣaṇāni samānāni bāhyavidradhilakṣaṇaiḥ // (27.2) Par.?