Texts

Help

Select a text:
Bibliography
Select a chapter:
 (no revisions)
Associated topic(s): Viṣṇu's sleep, Viṣṇu, Vishnuism

Show parallels  Show headlines
Use dependency labeler
Chapter id: 17296
  • Click on a sentence to show its analysis
  • Keep the mouse pointer over a lemma to show its meanings.
vaiśaṃpāyana uvāca / (1.1) Par.?
ṛṣibhiḥ pūjitas tais tu viveśa harir īśvaraḥ / (1.2) Par.?
paurāṇaṃ brahmasadanaṃ divyaṃ nārāyaṇāśramam // (1.3) Par.?
sa tatra viviśe hṛṣṭas tān āmantrya sadogatān / (2.1) Par.?
praṇamya cādidevāya brahmaṇe padmayonaye // (2.2) Par.?
svena nāmnā parijñātaṃ sa taṃ nārāyaṇāśramam / (3.1) Par.?
praviśann eva bhagavān āyudhāni vyasarjayat // (3.2) Par.?
sa tatrāmbupatiprakhyaṃ dadarśālayam ātmanaḥ / (4.1) Par.?
svadhiṣṭhitaṃ bhūtagaṇaiḥ śāśvataiś ca maharṣibhiḥ // (4.2) Par.?
saṃvartakāmbudopetaṃ nakṣatrasthānasaṃkulam / (5.1) Par.?
timiraughaparikṣiptam apradhṛṣyaṃ surāsuraiḥ // (5.2) Par.?
na tatra viṣayo vāyor nendor nāpi vivasvataḥ / (6.1) Par.?
vapuṣā padmanābhasya sa deśas tejasā vṛtaḥ // (6.2) Par.?
sa tatra praviśann eva jaṭābhāraṃ samudvahan / (7.1) Par.?
sa sahasraśirā bhūtvā śayanāyopacakrame // (7.2) Par.?
lokānām antakālajñā kālī nayanaśālinī / (8.1) Par.?
upatasthe mahātmānaṃ nidrā taṃ kālarūpiṇī // (8.2) Par.?
sa śiśye śayane divye samudrāmbhodaśītale / (9.1) Par.?
harir ekārṇavoktena vratena vratināṃ varaḥ // (9.2) Par.?
taṃ śayānaṃ mahātmānaṃ bhavāya jagataḥ prabhum / (10.1) Par.?
upāsāṃcakrire viṣṇuṃ devāḥ sarṣigaṇās tadā // (10.2) Par.?
tasya suptasya śuśubhe nābhimadhyāt samutthitam / (11.1) Par.?
ādyasya sadanaṃ padmaṃ brahmaṇaḥ sūryasaṃnibham // (11.2) Par.?
brahmasūtrodyatakaraḥ svapann eva mahāmuniḥ / (12.1) Par.?
āvartayati lokānāṃ sarveṣāṃ kālaparyayam // (12.2) Par.?
vivṛtāt tasya vadanān niḥśvāsapavaneritāḥ / (13.1) Par.?
prajānāṃ paṅktayo hy oghair niṣpatanti viśanti ca // (13.2) Par.?
te sṛṣṭāḥ prāṇinām oghā vibhaktā brahmaṇā svayam / (14.1) Par.?
caturdhā svāṃ gatiṃ jagmuḥ kṛtāntoktena karmaṇā // (14.2) Par.?
na taṃ veda svayaṃ brahmā nāpi brahmarṣayo 'vyayāḥ / (15.1) Par.?
viṣṇuṃ nidrāmayaṃ yogaṃ praviṣṭaṃ tamasāvṛtam // (15.2) Par.?
te tu brahmarṣayaḥ sarve pitāmahapurogamāḥ / (16.1) Par.?
na vidus taṃ kvacit suptaṃ kvacid āsīnam āsane // (16.2) Par.?
jāgarti ko 'tra kaḥ śete kaḥ śvasan kaś ca neṅgate / (17.1) Par.?
ko bhogavān ko dyutimān kṛṣṇāt kṛṣṇataraś ca kaḥ // (17.2) Par.?
vimṛśanti sma taṃ devaṃ divyābhir upapattibhiḥ / (18.1) Par.?
na cainaṃ śekur anveṣṭuṃ karmato janmato 'pi vā // (18.2) Par.?
kathābhis tatpradiṣṭābhir ye tasya caritaṃ viduḥ / (19.1) Par.?
purāṇaṃ taṃ purāṇeṣu ṛṣayaḥ sampracakṣate // (19.2) Par.?
śrūyate cāsya caritaṃ deveṣv api purātanam / (20.1) Par.?
mahāpurāṇāt prabhṛti paraṃ tasya na vidyate // (20.2) Par.?
yac cāsya veda vedo 'pi caritaṃ svaprabhāvajam / (21.1) Par.?
tenemāḥ śrutayo vyāptā vaidikā laukikāś ca yāḥ // (21.2) Par.?
bhavakāle bhavaty eṣa lokānāṃ bhūtabhāvanaḥ / (22.1) Par.?
dānavānām abhāvāya jāgarti madhusūdanaḥ // (22.2) Par.?
yadainaṃ vīkṣituṃ devā na śekuḥ suptam acyutam / (23.1) Par.?
tataḥ svapiti gharmānte jāgarti jaladakṣaye // (23.2) Par.?
tasmin supte na vartante mantrapūtāḥ kratukriyāḥ / (24.1) Par.?
śaratpravṛttayajño hi jāgarti madhusūdanaḥ // (24.2) Par.?
tad idaṃ vārṣikaṃ cakraṃ kārayaty ambudeśvaraḥ / (25.1) Par.?
vaiṣṇavaṃ karma kurvāṇaḥ supte viṣṇau puraṃdaraḥ // (25.2) Par.?
yā hy eṣā gahvarī māyā nidreti jagati sthitā / (26.1) Par.?
akasmād dveṣiṇī ghorā kālarātrir mahīkṣitām // (26.2) Par.?
asyās tanus tamodvārā niśādivasanāśinī / (27.1) Par.?
jīvitārdhaharī ghorā sarvaprāṇabhṛtāṃ bhuvi // (27.2) Par.?
naitayā kaścid āviṣṭo jṛmbhamāṇo muhur muhuḥ / (28.1) Par.?
śaktaḥ prasahituṃ vegaṃ majjann iva mahārṇave // (28.2) Par.?
annajā bhuvi martyānāṃ śramajā vā kathaṃcana / (29.1) Par.?
naiśā bhavati lokasya nidrā sarvasya laukikī // (29.2) Par.?
svapnānte kṣīyate hy eṣā prāyaśo bhuvi dehinām / (30.1) Par.?
mṛtyukāle ca bhūtānāṃ prāṇān nāśayate bhṛśam // (30.2) Par.?
deveṣv api dadhāraināṃ nānyo nārāyaṇād ṛte / (31.1) Par.?
sakhī sarvaharasyaiṣā māyā viṣṇuśarīrajā // (31.2) Par.?
saiṣā nārāyaṇamukhe dṛṣṭā kamalalocanā / (32.1) Par.?
lokān alpena kālena bhajate bhūtamohinī // (32.2) Par.?
evam eṣā hitārthāya lokānāṃ kṛṣṇavartmanā / (33.1) Par.?
dhriyate sevanīyena patineva pativratā // (33.2) Par.?
sa tayā nidrayā channas tasmin nārāyaṇāśrame / (34.1) Par.?
śete sma hi tadā viṣṇur mohayañ jagad avyayaḥ // (34.2) Par.?
tasya varṣasahasrāṇi śayānasya mahātmanaḥ / (35.1) Par.?
jagmuḥ kṛtayugaṃ caiva tretā caiva yugottamam // (35.2) Par.?
sa tu dvāparaparyante dṛṣṭvā lokān suduḥkhitān / (36.1) Par.?
prābudhyata mahātejāḥ stūyamāno maharṣibhiḥ // (36.2) Par.?
ṛṣaya ūcuḥ / (37.1) Par.?
jahīhi nidrāṃ sahajāṃ bhuktapūrvām iva srajam / (37.2) Par.?
ime te brahmaṇā sārdhaṃ devā darśanakāṅkṣiṇaḥ // (37.3) Par.?
ime tvāṃ brahmaviduṣo brahmasaṃstavavādinaḥ / (38.1) Par.?
vardhayanti hṛṣīkeśa ṛṣayaḥ saṃśitavratāḥ // (38.2) Par.?
eteṣām ātmabhūtānāṃ bhūtānāṃ bhūtabhāvana / (39.1) Par.?
śṛṇu viṣṇo śubhāṃ vācaṃ bhūvyomāgnyanilāmbhasām // (39.2) Par.?
ime tvā sapta munayaḥ sahitā munimaṇḍalaiḥ / (40.1) Par.?
stuvanti deva divyābhir geyābhir gīrbhir añjasā // (40.2) Par.?
uttiṣṭha śatapatrākṣa padmanābha mahādyute / (41.1) Par.?
kāraṇaṃ kiṃcid utpannaṃ devānāṃ kāryagauravāt // (41.2) Par.?
vaiśaṃpāyana uvāca / (42.1) Par.?
sa saṃkṣipya jagat sarvaṃ timiraughaṃ vidārayan / (42.2) Par.?
udatiṣṭhaddhṛṣīkeśaḥ śriyā paramayā jvalan // (42.3) Par.?
sa dadarśa surān sarvān sametān sapitāmahān / (43.1) Par.?
vivakṣataḥ prakṣubhitāñ jagadarthe samāgatān // (43.2) Par.?
tān uvāca harir devān nidrāviśrāntalocanaḥ / (44.1) Par.?
tattvadṛṣṭārthayā vācā dharmahetvarthayuktayā // (44.2) Par.?
kuto vo vigraho devāḥ kuto vo bhayam āgatam / (45.1) Par.?
kasya vā kena vā kāryaṃ kiṃ vā mayi na vartate // (45.2) Par.?
na khalv akuśalaṃ loke vartate dānavotthitam / (46.1) Par.?
nṛṇām āyāsajananaṃ śīghram icchāmi veditum // (46.2) Par.?
eṣa brahmavidāṃ madhye vihāya śayanottamam / (47.1) Par.?
śivāya bhavatām arthe sthitaḥ kiṃ karavāṇi vaḥ // (47.2) Par.?
Duration=0.37083315849304 secs.