Texts

Help

Select a text:
Bibliography
Select a chapter:
 (no revisions)
Associated topic(s): Birth, childhood, and youth, Kaṃsa

Show parallels  Show headlines
Use dependency labeler
Chapter id: 17438
  • Click on a sentence to show its analysis
  • Keep the mouse pointer over a lemma to show its meanings.
vaiśaṃpāyana uvāca / (1.1) Par.?
bhartāraṃ patitaṃ dṛṣṭvā kṣīṇapuṇyam iva graham / (1.2) Par.?
kaṃsapatnyo hataṃ kaṃsaṃ samantāt paryavārayan // (1.3) Par.?
taṃ mahīśayane suptaṃ kṣitināthaṃ gatāyuṣam / (2.1) Par.?
bhāryāḥ sma dṛṣṭvā śocanti mṛgyo mṛgavadhe yathā // (2.2) Par.?
hā hatāḥ sma mahābāho hatāśā hatabāndhavāḥ / (3.1) Par.?
vīrapatnyo hate vīre tvayi vīravratapriye // (3.2) Par.?
imām avasthāṃ paśyantyaḥ paścimāṃ tava naiṣṭhikīm / (4.1) Par.?
kṛpaṇaṃ rājaśārdūla vilapāmaḥ sabāndhavāḥ // (4.2) Par.?
chinnamūlāḥ sma saṃvṛttāḥ parityaktāḥ sma śobhanaiḥ / (5.1) Par.?
tvayi pañcatvam āpanne nāthe 'smākaṃ mahābale // (5.2) Par.?
ko naḥ pāṃsuparītāṅgyo ratisaṃsargalālasāḥ / (6.1) Par.?
latā iva viceṣṭantyaḥ śayanīyāni neṣyati // (6.2) Par.?
idaṃ te satataṃ saumya hṛdyaniḥśvāsamārutam / (7.1) Par.?
dahaty arko mukhaṃ kāntaṃ nistoyam iva paṅkajam // (7.2) Par.?
imau te śravaṇau śūnyau na śobhete vikuṇḍalau / (8.1) Par.?
śirodharāyāṃ saṃlīnau satataṃ kuṇḍalapriya // (8.2) Par.?
kva te sa mukuṭo vīra sarvaratnavibhūṣitaḥ / (9.1) Par.?
atyantaṃ śiraso lakṣmīṃ yo dadhāty arkasaprabhaḥ // (9.2) Par.?
anena strīkalatreṇa tavāntaḥpuraśobhinā / (10.1) Par.?
kathaṃ dīnena kartavyaṃ tvayi lokāntaraṃ gate // (10.2) Par.?
nanu nāma striyaḥ sādhvyaḥ priyabhogeṣv avañcitāḥ / (11.1) Par.?
patīnām aparityajyās tvaṃ tu nas tyajya gacchasi // (11.2) Par.?
aho kālo mahāvīryo yena paryāyakarmaṇā / (12.1) Par.?
kālatulyaḥ sapatnānāṃ tvaṃ kṣipram apanīyase // (12.2) Par.?
vayaṃ duḥkheṣv anucitāḥ sukheṣv eva tu yojitāḥ / (13.1) Par.?
kathaṃ vatsyāma vidhavā nātha kārpaṇyam āśritāḥ // (13.2) Par.?
strīṇāṃ cāritralubdhānāṃ patir ekaḥ parā gatiḥ / (14.1) Par.?
tvaṃ hi naḥ sā gatiś chinnā kṛtāntena balīyasā // (14.2) Par.?
vaidhavyenābhibhūtāḥ smaḥ śokasaṃtaptamānasāḥ / (15.1) Par.?
roditavye dhruve magnāḥ kva gacchāmas tvayā vinā // (15.2) Par.?
saha tvayā gataḥ kālas tvadaṅke krīḍitaṃ gatam / (16.1) Par.?
kṣaṇena ca vihīnāḥ sma anityā hi nṛṇāṃ gatiḥ // (16.2) Par.?
aho bata vipannāḥ sma vipanne tvayi mānada / (17.1) Par.?
ekaduṣkṛtakāriṇyaḥ sarvāḥ vaidhavyalakṣaṇāḥ // (17.2) Par.?
tvayā svargapraticchandair lālitāḥ sma ratipriyāḥ / (18.1) Par.?
tvayi kāmavaśāḥ sarvāḥ sa nas tyajya kva gacchasi // (18.2) Par.?
āsāṃ vilapamānānāṃ kurarīṇām iva prabho / (19.1) Par.?
prativākyaṃ jagannātha dātum arhasi mānada // (19.2) Par.?
evam ārtakalatrasya śrāmyamāṇeṣu bandhuṣu / (20.1) Par.?
gamanaṃ te mahārāja dāruṇaṃ pratibhāti naḥ // (20.2) Par.?
nūnaṃ kāntatarāḥ kānta tasmiṃl loke varastriyaḥ / (21.1) Par.?
tatas tvaṃ prasthito vīra vihāyemaṃ gṛhe janam // (21.2) Par.?
kiṃ nu te karuṇaṃ vīra bhāryāsv etāsu bhūmipa / (22.1) Par.?
ārtanādaṃ rudantīṣu yan nehādyāvabudhyase // (22.2) Par.?
aho niṣkaruṇā yātrā narāṇām aurdhvadehikī / (23.1) Par.?
ye parityajya dārān svān nirapekṣā vrajanti ha // (23.2) Par.?
apatitvaṃ striyāḥ śreyo na tu śūraḥ striyāḥ patiḥ / (24.1) Par.?
svargastrīṇāṃ priyāḥ śūrās teṣām api ca tāḥ priyāḥ // (24.2) Par.?
aho kṣipram adṛśyena nayatā tvayā raṇapriyam / (25.1) Par.?
prahṛtaṃ naḥ kṛtāntena sarvāsām antarātmasu // (25.2) Par.?
hatvā jarāsaṃdhabalaṃ jitvā yakṣāṃś ca saṃyuge / (26.1) Par.?
kathaṃ mānuṣamātreṇa hatas tvaṃ jagatīpate // (26.2) Par.?
indreṇa saha saṃgrāmaṃ kṛtvā sāyakavigraham / (27.1) Par.?
amartyair ajito yuddhe martyenāsi kathaṃ hataḥ // (27.2) Par.?
tvayā sāgaram akṣobhyaṃ vikṣobhya śaravṛṣṭibhiḥ / (28.1) Par.?
ratnasarvasvaharaṇaṃ jitvā pāśadharaṃ kṛtam // (28.2) Par.?
tvayā paurajanasyārthe mandaṃ varṣati vāsave / (29.1) Par.?
sāyakair jaladān bhittvā balād varṣaṃ pravartitam // (29.2) Par.?
pratāpāvanatāḥ sarve tava tiṣṭhanti pārthivāḥ / (30.1) Par.?
preṣayāṇā varārhāṇi ratnāny ācchādanāni ca // (30.2) Par.?
tavaivaṃ devakalpasya dṛṣṭavīryasya śatrubhiḥ / (31.1) Par.?
kathaṃ prāṇāntikaṃ ghoram īdṛśaṃ bhayam āgatam // (31.2) Par.?
prāptāḥ smo vidhavāśabdaṃ tvayi nāthe nipātite / (32.1) Par.?
apramattāḥ pramattāḥ sma kṛtāntena nirākṛtāḥ // (32.2) Par.?
yady evaṃ nātha gantavyaṃ yadi vā vismṛtā vayam / (33.1) Par.?
vākyamātreṇa yāsyeti kartavyo naḥ parigrahaḥ // (33.2) Par.?
prasīda nātha bhītāḥ sma pādau te yāma mūrdhabhiḥ / (34.1) Par.?
alaṃ dūrapravāsena nivarta mathurādhipa // (34.2) Par.?
aho vīra kathaṃ śeṣe niṣaṇṇas tṛṇapāṃsuṣu / (35.1) Par.?
śayānasya hi te bhūmau kasmān nodvijate manaḥ // (35.2) Par.?
kena suptaprahāro 'yaṃ datto 'smākam atarkitaḥ / (36.1) Par.?
prahṛtaṃ kena sarvāsu nārīsv evaṃ sudāruṇam // (36.2) Par.?
ruditānuśayo nāryā jīvantyāḥ paridevanam / (37.1) Par.?
kiṃ vayaṃ sati gantavye saha bhartrā rudāmahe // (37.2) Par.?
etasminn antare dīnā kaṃsamātā pravepatī / (38.1) Par.?
kva me vatsaḥ kva me putra iti rorūyate bhṛśam // (38.2) Par.?
sāpaśyat taṃ hataṃ putraṃ nipītaṃ śaśinaṃ yathā / (39.1) Par.?
hṛdayena vidīrṇena śrāmyamāṇā punaḥ punaḥ // (39.2) Par.?
putraṃ samabhivīkṣantī hā hatāsmīti vāśatī / (40.1) Par.?
snuṣāṇām ārtanādena vilalāpa ruroda ca // (40.2) Par.?
sā tasya vadanaṃ dīnam utsaṅge putragṛddhinī / (41.1) Par.?
kṛtvā putreti karuṇaṃ vilalāpārtayā girā // (41.2) Par.?
putra śūravrate yukta jñātīnāṃ nandivardhana / (42.1) Par.?
kim idaṃ tvaritaṃ tāta prasthānaṃ kṛtavān asi // (42.2) Par.?
prasuptaś cāsi vivṛte kiṃ putra śayanaṃ vinā / (43.1) Par.?
tāta naivaṃvidhā bhūmau śerate kṛtalakṣaṇāḥ // (43.2) Par.?
rāvaṇena purā gītaḥ śloko 'yaṃ sādhusaṃmataḥ / (44.1) Par.?
balajyeṣṭhena lokeṣu rākṣasānāṃ samāgame // (44.2) Par.?
evam ūrjitavīryasya mama devanighātinaḥ / (45.1) Par.?
bāndhavebhyo bhayaṃ ghoram anivāryaṃ bhaviṣyati // (45.2) Par.?
tathaiva jñātilubdhasya mama putrasya dhīmataḥ / (46.1) Par.?
jñātibhyo bhayam utpannaṃ śarīrāntakaraṃ mahat // (46.2) Par.?
sā patiṃ bhūpatiṃ vṛddham ugrasenaṃ vicetasam / (47.1) Par.?
uvāca rudatī vākyaṃ vivatsā saurabhī yathā // (47.2) Par.?
ehy ehi rājan dharmātman paśya putraṃ janeśvaram / (48.1) Par.?
śayānaṃ vīraśayane vajrāhatam ivācalam // (48.2) Par.?
asya kurmo mahārāja niryāṇasadṛśīṃ kriyām / (49.1) Par.?
pretatvam upapannasya gatasya yamasādanam // (49.2) Par.?
vīrabhojyāni rājyāni vayaṃ cāpi parājitāḥ / (50.1) Par.?
gaccha vijñāpyatāṃ kṛṣṇaḥ kaṃsasaṃskārakāraṇāt // (50.2) Par.?
maraṇāntāni vairāṇi śānte śāntir bhaviṣyati / (51.1) Par.?
pretakāryāṇi kāryāṇi mṛtaḥ kim aparādhyate // (51.2) Par.?
evam uktvā patiṃ bhojaṃ keśān ārujya duḥkhitā / (52.1) Par.?
putrasya mukham īkṣantī vilalāpaiva sā bhṛśam // (52.2) Par.?
imās te kiṃ kariṣyanti bhāryā rājan sukhocitāḥ / (53.1) Par.?
tvāṃ patiṃ supatiṃ prāpya yā vipannamanorathāḥ // (53.2) Par.?
imaṃ te pitaraṃ vṛddhaṃ kṛṣṇasya vaśavartinam / (54.1) Par.?
kathaṃ drakṣyāmi śuṣyantaṃ kāsārasalilaṃ yathā // (54.2) Par.?
ahaṃ te jananī putra kimarthaṃ nābhibhāṣase / (55.1) Par.?
prasthito dīrgham adhvānaṃ parityajya priyaṃ janam // (55.2) Par.?
aho vīrālpabhāgyāyāḥ kṛtāntenānivartinā / (56.1) Par.?
ācchidya mama mandāyā nīyase nayakovida // (56.2) Par.?
dānamānagṛhītāni tṛptāny etāni te guṇaiḥ / (57.1) Par.?
rudanti tava bhṛtyānāṃ kulāni kulayūthapa // (57.2) Par.?
uttiṣṭha naraśārdūla dīrghabāho mahābala / (58.1) Par.?
trāhi dīnaṃ janaṃ sarvaṃ puram antaḥpuraṃ tathā // (58.2) Par.?
rudatīnām bhṛśārtānāṃ kaṃsastrīṇāṃ savistaram / (59.1) Par.?
jagāmāstaṃ dinakaraḥ saṃdhyārāgeṇa rañjitaḥ // (59.2) Par.?
Duration=0.29462790489197 secs.