Texts
Select a text:
Bibliography
Bibliography
Select a chapter:
(no revisions)
Show parallels Show headlines
Use dependency labeler
(no revisions)
Show parallels Show headlines
Use dependency labeler
Chapter id: 17393
- Click on a sentence to show its analysis
- Keep the mouse pointer over a lemma to show its meanings.
vaiśaṃpāyana uvāca / (1.1) Par.?
mahe pratihate śakraḥ sakrodhas tridaśeśvaraḥ / (1.2) Par.?
saṃvartakaṃ nāma gaṇaṃ toyadānām athābravīt // (1.3) Par.?
bho balāhakamātaṅgāḥ śrūyatāṃ mama bhāṣitam / (2.1) Par.?
yadi vo matpriyaṃ kāryaṃ rājabhaktipuraskṛtam // (2.2) Par.?
ete vṛndāvanagatā dāmodaraparāyaṇāḥ / (3.1) Par.?
nandagopādayo gopā vidviṣanti mamotsavam // (3.2) Par.?
ājīvo yaḥ paras teṣāṃ gopatvaṃ ca yataḥ smṛtam / (4.1) Par.?
tā gāvaḥ saptarātreṇa pīḍyantāṃ vṛṣṭimārutaiḥ // (4.2) Par.?
airāvatagataś cāham svayam evāmbu dāruṇam / (5.1) Par.?
srakṣyāmi vṛṣṭiṃ vātaṃ ca vajrāśanisamaprabham // (5.2) Par.?
bhavadbhiś caṇḍavarṣeṇa caratā mārutena ca / (6.1) Par.?
hatās tāḥ savrajā gāvas tyakṣyanti bhuvi jīvitam // (6.2) Par.?
evam ājñāpayāmāsa sa sarvāñ jaladān prabhuḥ / (7.1) Par.?
pratyāhate vai kṛṣṇena śāsane pākaśāsanaḥ // (7.2) Par.?
tatas te jaladāḥ kṛṣṇā ghoranādā bhayāvahāḥ / (8.1) Par.?
ākāśaṃ chādayāmāsuḥ sarvataḥ parvatopamāḥ // (8.2) Par.?
vidyutsaṃpātajananāḥ śakracāpavibhūṣitāḥ / (9.1) Par.?
timirāvṛtam ākāśaṃ cakrus te jaladās tadā // (9.2) Par.?
gajā ivānye saṃsaktāḥ kecin makaravarcasaḥ / (10.1) Par.?
nāgā ivānye gagane cerur jaladapuṃgavāḥ // (10.2) Par.?
te 'nyonyavapuṣā baddhā nāgayūthāyutopamāḥ / (11.1) Par.?
durdinaṃ vipulaṃ cakruś chādayanto nabhastalam // (11.2) Par.?
nṛhastanāgahastānāṃ veṇūnāṃ caiva sarvaśaḥ / (12.1) Par.?
dhārābhis tulyarūpābhir vavṛṣus te balāhakāḥ // (12.2) Par.?
samudraṃ menire taṃ hi kham ārūḍhaṃ nṛcakṣuṣaḥ / (13.1) Par.?
durvigāhyam aparyantam agādhaṃ durdinaṃ mahat // (13.2) Par.?
na saṃpatanti khagamā dudruvur mṛgajātayaḥ / (14.1) Par.?
parvatābheṣu megheṣu khe nadatsu samantataḥ // (14.2) Par.?
suptasūryendusadṛśe meghair nabhasi dāruṇaiḥ / (15.1) Par.?
ativṛṣṭena lokasya virūpam abhavad vapuḥ // (15.2) Par.?
meghaughair niṣprabhākāram adṛśyagrahatārakam / (16.1) Par.?
candrasūryāṃśurahitaṃ khaṃ babhūvātiniṣprabham // (16.2) Par.?
vāriṇā meghamuktena mucyamānena cāsakṛt / (17.1) Par.?
ābabhau sarvatas tatra bhūmis toyamayī yathā // (17.2) Par.?
vinedur barhiṇas tatra stokakālparutāḥ khagāḥ / (18.1) Par.?
vivṛddhiṃ nimnagā yātāḥ plavagāḥ saṃplavaṃ gatāḥ // (18.2) Par.?
garjitena ca meghānāṃ parjanyaninadena ca / (19.1) Par.?
tarjitānīva kampante tṛṇāni tarubhiḥ saha // (19.2) Par.?
prāpto 'ntakālo lokānāṃ prāptā caikārṇavā mahī / (20.1) Par.?
iti gopagaṇā vākyaṃ vyāharanti bhayārditāḥ // (20.2) Par.?
hambhāravaiḥ krandamānā na celuḥ stambhitopamāḥ / (21.1) Par.?
niṣkampasakthiśravaṇā niṣprayatnakhurānanāḥ / (21.2) Par.?
hṛṣṭalomārdratanavaḥ kṣāmakukṣipayodharāḥ // (21.3) Par.?
kāścit prāṇān jahuḥ śrāntā nipetuḥ kāścid āturāḥ / (22.1) Par.?
kāścit savatsāḥ patitā gāvaḥ śīkaravejitāḥ // (22.2) Par.?
kāścid ākramya kroḍena vatsāṃs tiṣṭhanti mātaraḥ / (23.1) Par.?
vimukhāḥ śrāntasakthyaś ca nirāhārāḥ kṛśodarāḥ // (23.2) Par.?
petur ārtā vepamānā gāvo varṣaparājitāḥ / (24.1) Par.?
vatsāś conmukhakā bālā dāmodaramukhāḥ sthitāḥ / (24.2) Par.?
trāhīti vadanair dīnaiḥ kṛṣṇam ūcur ivārtavat // (24.3) Par.?
gavāṃ tatkadanaṃ dṛṣṭvā durdināgamajaṃ bhayam / (25.1) Par.?
gopāṃś cāsannavadanān kopaṃ kṛṣṇaḥ samādadhe // (25.2) Par.?
sa cintayitvā saṃrabdho dṛṣṭo yogo gavām iti / (26.1) Par.?
ātmānam ātmanā vākyam idam āha priyaṃvadaḥ // (26.2) Par.?
adyāham imam utpāṭya sakānanavanaṃ girim / (27.1) Par.?
kalpayeyaṃ gavāṃ sthānaṃ varṣatrāṇāya durdharam // (27.2) Par.?
ayaṃ dhṛto mayā śailo bhūmīgṛhanibhopamaḥ / (28.1) Par.?
trāsyante savrajā gāvo madvaśyaś ca bhaviṣyati // (28.2) Par.?
evaṃ sa cintayitvā tu viṣṇuḥ satyaparākramaḥ / (29.1) Par.?
bāhvor balaṃ darśayiṣyan samīpaṃ taṃ mahīdharam / (29.2) Par.?
dorbhyāṃ utpāṭayāmāsa kṛṣṇo girir ivāparaḥ // (29.3) Par.?
sa dhṛtaḥ saṃgato meghair giriḥ savyena pāṇinā / (30.1) Par.?
gṛhabhāvaṃ gatas tatra gṛhākāreṇa varcasā // (30.2) Par.?
bhūmer utpāṭyamānasya tasya śailasya sānuṣu / (31.1) Par.?
śilāḥ praśithilāś celur niṣpetuś ca sapādapāḥ // (31.2) Par.?
śikharair ghūrṇamānaiś ca sīdamānaiś ca sarvataḥ / (32.1) Par.?
vidhṛtaiś cocchritaiḥ śṛṅgair agamaḥ khagamo 'bhavat // (32.2) Par.?
calatprasravaṇaiḥ pārśvair meghaughair ekatāṃ gataiḥ / (33.1) Par.?
bhidyamānāśmanicayaś cacāla dharaṇīdharaḥ // (33.2) Par.?
na meghānāṃ pravṛṣṭānāṃ na śailasyāśmavarṣiṇaḥ / (34.1) Par.?
vividus te janā rūpaṃ vāyos tasya ca garjataḥ // (34.2) Par.?
meghaiḥ śikharasaṃdhānair jalaprasravaṇānvitaiḥ / (35.1) Par.?
miśrīkṛta ivābhāti girir uddāmabarhiṇaḥ // (35.2) Par.?
āpluto 'yaṃ giriḥ pakṣair iti vidyādharoragāḥ / (36.1) Par.?
gandharvaṛṣayaś caiva vāco muñcanti susvarāḥ // (36.2) Par.?
sa kṛṣṇatalavinyasto muktamūlaḥ kṣites talāt / (37.1) Par.?
rītīr nirvartayāmāsa kāñcanāñjanarājatīḥ // (37.2) Par.?
kānicic chāditānīva saṃkīrṇārdhāni kānicit / (38.1) Par.?
girer meghaṃ praviṣṭāni tasya śṛṅgāṇi cābhavan // (38.2) Par.?
giriṇā kampyamānena kampitānāṃ tu śākhinām / (39.1) Par.?
puṣpam uccāvacaṃ bhūmau vyaśīryata samantataḥ // (39.2) Par.?
niḥsṛtāḥ pṛthumūrdhānaḥ svastikārdhavibhūṣitāḥ / (40.1) Par.?
dvijihvapatayaḥ kruddhāḥ khecarāḥ khe samantataḥ // (40.2) Par.?
ārtiṃ jagmuḥ khagagaṇā varṣeṇa ca bhayena ca / (41.1) Par.?
utpatyotpatya gaganāt punaḥ petur avāṅmukhāḥ // (41.2) Par.?
rejuś cāroṣitāḥ siṃhāḥ sajalā iva toyadāḥ / (42.1) Par.?
gargarā iva mathyanto neduḥ śārdūlapuṃgavāḥ // (42.2) Par.?
viṣamaiś ca samībhūtaiḥ samaiś cātyantadurgamaiḥ / (43.1) Par.?
vyāvṛttadehaḥ sa girī ramya evopalakṣyate // (43.2) Par.?
abhivṛṣṭasya tair meghais tasya rūpaṃ babhūva ha / (44.1) Par.?
stambhitasyeva rudreṇa tripurasya vihāyasi // (44.2) Par.?
bāhudaṇḍena kṛṣṇasya vidhṛtaṃ sumahat tadā / (45.1) Par.?
nīlābhrapaṭalacchannaṃ tadgiricchatram ābabhau // (45.2) Par.?
svapnāyamāno jaladair nimīlitaguhāmukhaḥ / (46.1) Par.?
bāhūpadhāne kṛṣṇasya prasupta iva khe giriḥ // (46.2) Par.?
nirvihaṃgarutair vṛkṣair nirmayūrarutair vanaiḥ / (47.1) Par.?
nirālamba ivābhāti giriḥ sa śikharair vṛtaḥ // (47.2) Par.?
paryastair ghūrṇamānaiś ca pracaladbhiś ca sānubhiḥ / (48.1) Par.?
sajvarāṇīva śailasya vanāni śikharāṇi ca // (48.2) Par.?
uttamāṅgagatās tasya meghāḥ pavanavāhanāḥ / (49.1) Par.?
tvaryamāṇā mahendreṇa toyaṃ mumucur akṣayam // (49.2) Par.?
sa lambamānaḥ kṛṣṇasya bhujāgre saghano giriḥ / (50.1) Par.?
cakrārūḍha ivābhāti deśo nṛpatipīḍitaḥ // (50.2) Par.?
sa meghanicayas tasthau giriṃ taṃ parivārya ha / (51.1) Par.?
puraṃ puraskṛtya yathā sphīto janapado mahān // (51.2) Par.?
niveśya taṃ kare śailaṃ tulayitvā ca sasmitam / (52.1) Par.?
provāca goptā gopānāṃ prajāpatir iva sthitaḥ // (52.2) Par.?
etad devair asaṃbhāvyaṃ divyena vidhinā mayā / (53.1) Par.?
kṛtaṃ girigṛhaṃ gopā nivātaśaraṇaṃ gavām // (53.2) Par.?
kṣipraṃ viśantu yūthāni gavām iha hi śāntaye / (54.1) Par.?
nivāteṣu ca deśeṣu nivasantu yathāsukham / (54.2) Par.?
yathāvrajaṃ yathāyūthaṃ yathāsāraṃ ca vai sukham // (54.3) Par.?
vibhajyatām ayaṃ deśaḥ kṛto varṣanivāraṇaḥ / (55.1) Par.?
śailotpāṭanabhūr eṣā mahatī nirmitā mayā / (55.2) Par.?
trailokyam apy utsahate grasituṃ kiṃ punar vrajam // (55.3) Par.?
tataḥ kilakilāśabdo gavāṃ hambhāravāśritaḥ / (56.1) Par.?
gopānāṃ tumulo jajñe meghanādaś ca bāhyataḥ // (56.2) Par.?
praviśanti tato gāvo gopair yūthaprakalpitāḥ / (57.1) Par.?
tasya śailasya vipulaṃ pradaraṃ gahvarodaram // (57.2) Par.?
kṛṣṇo 'pi mūle śailasya śailastambha ivocchritaḥ / (58.1) Par.?
dadhāraikena hastena śailaṃ priyam ivātithim // (58.2) Par.?
tato vrajasya bhāṇḍāni yuktāni śakaṭāni ca / (59.1) Par.?
viviśur varṣabhītāni tad gṛhaṃ girinirmitam // (59.2) Par.?
atidaivaṃ tu kṛṣṇasya dṛṣṭvā tat karma vajrabhṛt / (60.1) Par.?
mithyāpratijño jaladān vārayāmāsa vai vibhuḥ // (60.2) Par.?
saptarātre tu nirvṛtte dharaṇyāṃ vigatotsave / (61.1) Par.?
jagāma saṃvṛto meghair vṛtrahā svargam uttamam // (61.2) Par.?
nivṛtte saptarātre tu tiṣye skanne śatakratau / (62.1) Par.?
gatābhre vimale vyomni divase dīptabhāskare // (62.2) Par.?
gāvas tenaiva mārgeṇa parijagmur gataśramāḥ / (63.1) Par.?
svaṃ ca sthānaṃ tato ghoṣaḥ pratyayāt punar eva saḥ // (63.2) Par.?
kṛṣṇo 'pi taṃ giriśreṣṭhaṃ svasthāne sthāvarātmavān / (64.1) Par.?
prīto niveśayāmāsa dhruvāya varado vibhuḥ // (64.2) Par.?
Duration=0.44835996627808 secs.