Texts
Select a text:
Bibliography
Bibliography
Select a chapter:
(no revisions)
Show parallels Show headlines
Use dependency labeler
(no revisions)
Associated topic(s): Dvāravatī, Dvārakā, Kṛṣṇa
Show parallels Show headlines
Use dependency labeler
Chapter id: 17448
- Click on a sentence to show its analysis
- Keep the mouse pointer over a lemma to show its meanings.
janamejaya uvāca / (1.1) Par.?
bhagavañ śrotum icchāmi vistareṇa mahātmanaḥ / (1.2) Par.?
caritaṃ vāsudevasya yaduśreṣṭhasya dhīmataḥ // (1.3) Par.?
kimarthaṃ ca parityajya mathurāṃ madhusūdanaḥ / (2.1) Par.?
madhyadeśasya kakudaṃ dhāma lakṣmyāś ca kevalam // (2.2) Par.?
śṛṅgaṃ pṛthivyāḥ svālakṣyaṃ prabhūtadhanadhānyavat / (3.1) Par.?
āryāḍhyajanabhūyiṣṭham adhiṣṭhānavarottamam / (3.2) Par.?
ayuddhenaiva dāśārhas tyaktavān dvijasattama // (3.3) Par.?
sa kālayavanaś cāpi kṛṣṇe kiṃ pratyapadyata // (4.1) Par.?
dvārakāṃ ca samāśritya vāridurgāṃ janārdanaḥ / (5.1) Par.?
kiṃ cakāra mahābāhur mahāyogī mahāmanāḥ // (5.2) Par.?
kiṃvīryaḥ kālayavanaḥ kena jātaś ca vīryavān / (6.1) Par.?
yam asahyaṃ samālakṣya vyapayāto janārdanaḥ // (6.2) Par.?
vaiśaṃpāyana uvāca / (7.1) Par.?
vṛṣṇīnām andhakānāṃ ca gurur gārgyo mahātapāḥ / (7.2) Par.?
brahmacārī purā bhūtvā na sma dārān sa vindati // (7.3) Par.?
tathā hi vartamānaṃ taṃ ūrdhvaretasam avyayam / (8.1) Par.?
syālo 'bhiśaptavān gārgyam apumān iti bhūpate // (8.2) Par.?
so 'bhiśaptas tadā rājan nagare tv amitaṃjaye / (9.1) Par.?
lipsuḥ putraṃ tato gatvā tapas tepe sudāruṇam // (9.2) Par.?
tato dvādaśa varṣāṇi so 'yaś cūrṇam abhakṣayat / (10.1) Par.?
ārādhayan mahādevam acintyaṃ śūlapāṇinam // (10.2) Par.?
rudras tasmai varaṃ prādāt samarthaṃ yudhi nigrahe / (11.1) Par.?
vṛṣṇīnām andhakānāṃ ca sarvatejomayaṃ sutam // (11.2) Par.?
tataḥ śuśrāva taṃ rājā yavanādhipatir varam / (12.1) Par.?
putraprasavajaṃ devād aputraḥ putrakāmukaḥ // (12.2) Par.?
tam upānāyya sa nṛpaḥ sāntvayitvā dvijottamam / (13.1) Par.?
gopamadhye yavanarāḍ gopastrīṣu samutsṛjat // (13.2) Par.?
gopālī tv apsarās tatra gopastrīveṣadhāriṇī / (14.1) Par.?
dhārayāmāsa gārgyasya garbhaṃ durdharam acyutam // (14.2) Par.?
mānuṣyāṃ gārgyabhāryāyāṃ niyogāc chūlapāṇinaḥ / (15.1) Par.?
sa kālayavano nāma jajñe śūro mahābalaḥ / (15.2) Par.?
aputrasyātha rājñas tu vavṛdhe 'ntaḥpure śiśuḥ // (15.3) Par.?
tasminn uparate rājan sa kālayavano nṛpaḥ / (16.1) Par.?
yuddhābhikāmo rājā tu paryapṛcchad dvijottamam / (16.2) Par.?
vṛṣṇyandhakakulaṃ tasya nārado vai nyavedayat // (16.3) Par.?
jñātvā tu varadānaṃ tan nāradān madhusūdanaḥ / (17.1) Par.?
upapraikṣata tejasvī vardhantaṃ yavaneṣu tam // (17.2) Par.?
sa vivṛddho yadā rājā yavanānāṃ mahābalaḥ / (18.1) Par.?
tata enaṃ nṛpā mlecchāḥ saṃśrityānuyayus tadā // (18.2) Par.?
śakās tuṣārā daradāḥ pāradās taṅgaṇāḥ khaśāḥ / (19.1) Par.?
pahlavāḥ śataśaś cānye mlecchā haimavatās tathā // (19.2) Par.?
sa taiḥ parivṛto rājā dasyubhiḥ śalabhair iva / (20.1) Par.?
nānāveṣadharair bhīmair mathurām abhyavartata // (20.2) Par.?
gajavājikharoṣṭrāṇāṃ sahasrair ayutair api / (21.1) Par.?
pṛthivīṃ kampayāmāsa sainyena mahatā tadā // (21.2) Par.?
reṇunā sūryamārgaṃ tu samavacchādya pārthivaḥ / (22.1) Par.?
mūtreṇa śakṛtā caiva sainyena sasṛje nadīm // (22.2) Par.?
aśvoṣṭraśakṛto rāśer niḥsṛteti janādhipa / (23.1) Par.?
tato 'śvaśakṛd ityeva nāma nadyā babhūva ha // (23.2) Par.?
tat sainyaṃ mahad āyād vai śrutvā vṛṣṇyandhakāgraṇīḥ / (24.1) Par.?
vāsudevaḥ samānāyya jñātīn idam uvāca ha // (24.2) Par.?
idaṃ samutthitaṃ ghoraṃ vṛṣṇyandhakabhayaṃ mahat / (25.1) Par.?
avadhyaś cāpi naḥ śatrur varadānāt pinākinaḥ // (25.2) Par.?
sāmādayo 'bhyupāyāś ca vihitās tasya sarvaśaḥ / (26.1) Par.?
matto madabalābhyāṃ ca yuddham eva cikīrṣati / (26.2) Par.?
etāvān iha vāsaś ca kathito nāradena me // (26.3) Par.?
jarāsaṃdhaś ca no rājā nityam eva na mṛṣyate / (27.1) Par.?
tathānye pṛthivīpālā vṛṣṇicakrapratāpitāḥ // (27.2) Par.?
kecit kaṃsavadhāc cāpi viraktās tadgatā nṛpāḥ / (28.1) Par.?
samāśritya jarāsaṃdham asmān icchanti bādhitum // (28.2) Par.?
bahavo jñātayaś caiva yadūnāṃ nihatā nṛpaiḥ / (29.1) Par.?
vivardhituṃ na śakṣyāmaḥ pure 'sminn iti keśavaḥ / (29.2) Par.?
apayāne matiṃ kṛtvā dūtaṃ tasmai sasarja ha // (29.3) Par.?
tataḥ kumbhe mahāsarpaṃ bhinnāñjanacayopamam / (30.1) Par.?
ghoram āśīviṣaṃ kṛṣṇaṃ kṛṣṇaḥ prākṣepayat tadā // (30.2) Par.?
tatas taṃ mudrayitvā tu svena dūtena hārayat / (31.1) Par.?
nidarśanārthaṃ govindo bhīṣayāṇaś ca taṃ nṛpam / (31.2) Par.?
sa dūtaḥ kālayavanaṃ darśayāmāsa taṃ ghaṭam // (31.3) Par.?
kālasarpopamaḥ kṛṣṇa ity uktvā bharatarṣabha / (32.1) Par.?
tat kālayavano buddhvā trāsanaṃ yādavaiḥ kṛtam / (32.2) Par.?
pipīlikānāṃ caṇḍānāṃ pūrayāmāsa taṃ ghaṭam // (32.3) Par.?
sa sarpo bahubhis tīkṣṇaiḥ sarvatas taiḥ pipīlikaiḥ / (33.1) Par.?
bhakṣyamāṇaḥ kilāṅgeṣu bhasmībhūto 'bhavat tadā // (33.2) Par.?
taṃ mudrayitvātha ghaṭaṃ tathaiva yavanādhipaḥ / (34.1) Par.?
preṣayāmāsa kṛṣṇāya bāhulyam upavarṇayan // (34.2) Par.?
vāsudevas tu taṃ dṛṣṭvā yogaṃ vihitam ātmanaḥ / (35.1) Par.?
utsṛjya mathurām āśu dvārakām abhijagmivān // (35.2) Par.?
vairasyāntaṃ vidhitsaṃs tu vāsudevo mahāyaśāḥ / (36.1) Par.?
niveśya dvārakāṃ rājan vṛṣṇīn āśvāsya caiva ha // (36.2) Par.?
padātiḥ puruṣavyāghro bāhupraharaṇas tadā / (37.1) Par.?
ājagāma mahāyogī mathurāṃ madhusūdanaḥ // (37.2) Par.?
taṃ dṛṣṭvā niryayau hṛṣṭaḥ sa kālayavano ruṣā / (38.1) Par.?
prekṣāpūrvaṃ ca kṛṣṇo 'pi niścakrāma mahābalaḥ // (38.2) Par.?
athānvagacchad govindaṃ jighṛkṣur yavaneśvaraḥ / (39.1) Par.?
na cainam aśakad rājā grahītuṃ yogadharmiṇam // (39.2) Par.?
māndhātus tu suto rājā mucukundo mahāyaśāḥ / (40.1) Par.?
purā devāsure yuddhe kṛtakarmā mahābalaḥ // (40.2) Par.?
vareṇa chandito devair nidrām eva gṛhītavān / (41.1) Par.?
śrāntasya tasya vāg evaṃ tadā prādurabhūt kila // (41.2) Par.?
prasuptam bodhayed yo māṃ taṃ daheyam ahaṃ surāḥ / (42.1) Par.?
cakṣuṣā krodhadīptena evam āha punaḥ punaḥ // (42.2) Par.?
evam astv iti śakras tam uvāca tridaśaiḥ saha / (43.1) Par.?
sa surair abhyanujñāto lokaṃ mānuṣam āgamat // (43.2) Par.?
sa parvataguhāṃ kāṃcit praviśya śramakarśitaḥ / (44.1) Par.?
suṣvāpa kālam etaṃ vai yāvat kṛṣṇasya darśanam // (44.2) Par.?
tat sarvaṃ vāsudevasya nāradena niveditam / (45.1) Par.?
varadānaṃ ca devebhyas tejas tasya ca bhūpateḥ // (45.2) Par.?
anugamyamānaḥ kṛṣṇaś ca tena mlecchena śatruṇā / (46.1) Par.?
tāṃ guhāṃ mucukundasya praviveśa vinītavat // (46.2) Par.?
śiraḥsthāne tu rājarṣer mucukundasya keśavaḥ / (47.1) Par.?
saṃdarśanapathaṃ tyaktvā tasthau buddhimatāṃ varaḥ // (47.2) Par.?
anupraviśya yavano dadarśa pṛthivīpatim / (48.1) Par.?
prasvapantaṃ kṛtāntābham āsasāda sudurmatiḥ // (48.2) Par.?
vāsudevaṃ tu taṃ matvā ghaṭṭayāmāsa pārthivam / (49.1) Par.?
pādenātmavināśāya śalabhaḥ pāvakaṃ yathā // (49.2) Par.?
mucukundaś ca rājarṣiḥ pādasparśavibodhitaḥ / (50.1) Par.?
cukopa nidrācchedena pādasparśena tena ca // (50.2) Par.?
saṃsmṛtya ca varaṃ śakrād avaikṣata tamagrataḥ / (51.1) Par.?
sa dṛṣṭamātraḥ kruddhena samprajajvāla sarvataḥ // (51.2) Par.?
dadāha pāvakas taṃ tu śuṣkaṃ vṛkṣam ivāśaniḥ / (52.1) Par.?
kṣaṇena kālayavanaṃ netratejovinirgataḥ // (52.2) Par.?
taṃ vāsudevaḥ śrīmantaṃ cirasuptaṃ narādhipam / (53.1) Par.?
kṛtakāryo 'bravīd dhīmān idaṃ vacanam uttamam // (53.2) Par.?
rājaṃś ciraprasupto 'si kathito nāradena me / (54.1) Par.?
kṛtaṃ me sumahat kāryaṃ svasti te 'stu vrajāmy aham // (54.2) Par.?
vāsudevam athālakṣya rājā hrasvaṃ pramāṇataḥ / (55.1) Par.?
parivṛttaṃ yugaṃ mene kālena mahatā tataḥ // (55.2) Par.?
uvāca rājā govindaṃ ko bhavān kim ihāgataḥ / (56.1) Par.?
kaś ca kālaḥ prasuptasya yadi jānāsi kathyatām // (56.2) Par.?
somavaṃśodbhavo rājā yayātir nāma nāhuṣaḥ / (57.1) Par.?
tasya putro yadur jyeṣṭhaś catvāro 'nye yavīyasaḥ // (57.2) Par.?
yaduvaṃśe samutpannaṃ vasudevātmajaṃ vibho / (58.1) Par.?
vāsudevaṃ vijānīhi nṛpate mām ihāgatam // (58.2) Par.?
tretāyuge samutpanno vidito me 'si nāradāt / (59.1) Par.?
idaṃ kaliyugaṃ viddhi kim anyat karavāṇi te // (59.2) Par.?
mama śatrus tvayā dagdho devadattavaro nṛpa / (60.1) Par.?
avadhyo yo mayā saṃkhye bhaved varṣaśatair api // (60.2) Par.?
ityuktaḥ sa tu kṛṣṇena nirjagāma guhāmukhāt / (61.1) Par.?
anvīyamānaḥ kṛṣṇena kṛtakāryeṇa dhīmatā // (61.2) Par.?
tato dadarśa pṛthivīm āvṛtāṃ hrasvakair naraiḥ / (62.1) Par.?
alpotsāhair alpabalair alpavīryaparākramaiḥ / (62.2) Par.?
pareṇādhiṣṭhitaṃ caiva rājyaṃ kevalam ātmanaḥ // (62.3) Par.?
visarjayitvā govindaṃ praviveśa mahad vanam / (63.1) Par.?
himavantam agād rājā tapase dhṛtamānasaḥ // (63.2) Par.?
tataḥ sa tapa āsthāya vinirmucya kalevaram / (64.1) Par.?
āruroha divaṃ rājā karmabhiḥ svair jitaṃ śubhaiḥ // (64.2) Par.?
vāsudevo 'pi dharmātmā upāyena mahāmanāḥ / (65.1) Par.?
ghātayitvātmanaḥ śatruṃ tat sainyaṃ pratyapadyata // (65.2) Par.?
prabhūtarathahastyaśvavarmaśastrāyudhadhvajam / (66.1) Par.?
ādāyopayayau dhīmāṃs tat sainyaṃ nihateśvaram // (66.2) Par.?
nivedayāmāsa tato narādhipe tad ugrasene pratipūrṇamānasaḥ / (67.1) Par.?
janārdano dvāravatīṃ ca tāṃ purīm aśobhayat tena dhanena bhūriṇā // (67.2) Par.?
Duration=0.33166599273682 secs.