Texts
Select a text:
Bibliography
Bibliography
Select a chapter:
(no revisions)
Show parallels Show headlines
Use dependency labeler
(no revisions)
Show parallels Show headlines
Use dependency labeler
Chapter id: 17499
- Click on a sentence to show its analysis
- Keep the mouse pointer over a lemma to show its meanings.
tato 'nyedyurupetāṃ tāṃ prātaḥ somaprabhāṃ sakhīm / (1.1) Par.?
kaliṅgasenā viśrambhāt kathāṃ kurvatyuvāca sā // (1.2) Par.?
māṃ prasenajite rājñe tāto dāsyati niścitam / (2.1) Par.?
etac chrutaṃ mayāmbāto dṛṣṭo vṛddhaḥ sa ca tvayā // (2.2) Par.?
vatseśastu yathā rūpe tvayaiva kathitastathā / (3.1) Par.?
śrutimārgapraviṣṭena hṛtaṃ tena yathā manaḥ // (3.2) Par.?
tatprasenajitaṃ pūrvaṃ pradarśya naya tatra mām / (4.1) Par.?
āste vatseśvaro yatra kiṃ tātena kimambayā // (4.2) Par.?
evam uktavatīṃ tāṃ ca sotkāṃ somaprabhābravīt / (5.1) Par.?
gantavyaṃ yadi tadyāmo yantreṇa vyomagāminā // (5.2) Par.?
kiṃtu sarvaṃ gṛhāṇa tvaṃ nijaṃ parikaraṃ yataḥ / (6.1) Par.?
dṛṣṭvā vatseśvaraṃ bhūyo nāgantum iha śakṣyasi // (6.2) Par.?
na ca tvaṃ drakṣyasi punaḥ pitarau na smariṣyasi / (7.1) Par.?
dūrasthāṃ prāptadayitā vismariṣyasi mām api // (7.2) Par.?
nahyevam ahameṣyāmi bhartṛveśmani te sakhi / (8.1) Par.?
tac chrutvā rājakanyā sā rudatī tām abhāṣata // (8.2) Par.?
tarhi vatseśvaraṃ taṃ tvam ihaivānaya me sakhi / (9.1) Par.?
notsahe tatra hi sthātuṃ kṣaṇam ekaṃ tvayā vinā // (9.2) Par.?
nāninye cāniruddhaḥ kimupāyāccitralekhayā / (10.1) Par.?
jānatyapi tathā caitāṃ mattastvaṃ tatkathāṃ śṛṇu // (10.2) Par.?
bāṇāsurasya tanayā babhūvoṣeti viśrutā / (11.1) Par.?
tasyāścārādhitā gaurī patiprāptyai varaṃ dadau // (11.2) Par.?
svapne prāpsyasi yatsaṅgaṃ sa te bhartā bhaved iti / (12.1) Par.?
tato devakumārābhaṃ kaṃcitsvapne dadarśa sā // (12.2) Par.?
gāndharvavidhinā tena pariṇītā tathaiva ca / (13.1) Par.?
prāptatatsatyasaṃbhogā prābudhyata niśākṣaye // (13.2) Par.?
adṛṣṭvā taṃ patiṃ dṛṣṭaṃ dṛṣṭvā saṃbhogalakṣaṇam / (14.1) Par.?
smṛtvā gaurīvaraṃ sābhūtsātaṅkabhayavismayā // (14.2) Par.?
tāmyantī ca tataḥ sā taṃ svapne dṛṣṭaṃ priyaṃ vinā / (15.1) Par.?
pṛcchantyai citralekhāyai sakhyai sarvaṃ śaśaṃsa tat // (15.2) Par.?
sāpi nāmādyabhijñānaṃ na kiṃcittasya jānatī / (16.1) Par.?
yogeśvarī citralekhā tāmuṣām evam abravīt // (16.2) Par.?
sakhi devīvarasyāyaṃ prabhāvo 'tra kimucyate / (17.1) Par.?
kiṃtv abhijñānaśūnyas te so 'nveṣṭavyaḥ priyaḥ katham // (17.2) Par.?
parijānāsi cettaṃ te sasurāsuramānuṣam / (18.1) Par.?
jagallikhāmi tanmadhye taṃ me darśaya yena saḥ // (18.2) Par.?
ānīyate mayety uktā sā tathety udite tayā / (19.1) Par.?
citralekhā kramād viśvam alikhad varṇavartibhiḥ // (19.2) Par.?
tatroṣā so 'yamityasyā hṛṣṭāṅgulyā sakampayā / (20.1) Par.?
dvāravatyāṃ yadukulādaniruddhamadarśayat // (20.2) Par.?
citralekhā tato 'vādītsakhi dhanyāsi yattvayā / (21.1) Par.?
bhartāniruddhaḥ prāpto 'yaṃ pautro bhagavato hareḥ // (21.2) Par.?
yojanānāṃ sahasreṣu ṣaṣṭau vasati sa tvitaḥ / (22.1) Par.?
tacchrutvā sādhikautsukyavaśāttām abravīd uṣā // (22.2) Par.?
nādya cetsakhi tasyāṅkaṃ śraye śrīkhaṇḍaśītalam / (23.1) Par.?
tadatyuddāmakāmāgninirdagdhāṃ viddhi māṃ mṛtām // (23.2) Par.?
śrutvaitaccitralekhā sā tāmāśvāsya priyāṃ sakhīm / (24.1) Par.?
tadaivotpatya nabhasā yayau dvāravatīṃ purīm // (24.2) Par.?
dadarśa ca pṛthūttuṅgair mandirair abdhimadhyagām / (25.1) Par.?
kurvatī taṃ punaḥ kṣiptamanthādriśikharabhramam // (25.2) Par.?
tasyāṃ suptaṃ niśi prāpya sāniruddhaṃ vibodhya ca / (26.1) Par.?
uṣānurāgaṃ taṃ tasmai śaśaṃsa svapnadarśanāt // (26.2) Par.?
ādāya cāttatadrūpasvapnavṛttāntam eva tam / (27.1) Par.?
sotkaṃ siddhiprabhāveṇa kṣaṇenaivāyayau tataḥ // (27.2) Par.?
etya cāvekṣamāṇāyās tasyāḥ sakhyāḥ svavartmanā / (28.1) Par.?
prāveśayaduṣāyāstaṃ guptamantaḥpuraṃ priyam // (28.2) Par.?
sā dṛṣṭvaivāniruddhaṃ tamuṣā sākṣādupāgatam / (29.1) Par.?
amṛtāṃśumivāmbhodhivelā nāṅgeṣv avartata // (29.2) Par.?
tatas tena samaṃ tasthau sakhīdattena tatra sā / (30.1) Par.?
jīviteneva mūrtena vallabhena yathāsukham // (30.2) Par.?
tajjñānātpitaraṃ cāsyāḥ kruddhaṃ bāṇaṃ jigāya saḥ / (31.1) Par.?
aniruddhaḥ svavīryeṇa pitāmahabalena ca // (31.2) Par.?
tato dvāravatīṃ gatvā tāv abhinnatanū ubhau / (32.1) Par.?
uṣāniruddhau jajñāte girijāśaṃkarāviva // (32.2) Par.?
ity uṣāyāḥ priyo 'hnaiva melitaścitralekhayā / (33.1) Par.?
tvaṃ saprabhāvāpyadhikā tato 'pi sakhi me matā // (33.2) Par.?
tanmamānaya vatseśam iha mā sma ciraṃ kṛthāḥ / (34.1) Par.?
evaṃ kaliṅgasenātaḥ śrutvā somaprabhābravīt // (34.2) Par.?
citralekhā surastrī sā samutkṣipyānayatparam / (35.1) Par.?
mādṛśī kiṃ vidadhyāttu parasparśādyakurvatī // (35.2) Par.?
tattvāṃ nayāmi tatraiva yatra vatseśvaraḥ sakhi / (36.1) Par.?
prākprasenajitaṃ taṃ te darśayitvā tvadarthinam // (36.2) Par.?
iti somaprabhoktā sā tathety uktvā tayā saha / (37.1) Par.?
kaliṅgasenā tatkᄆptaṃ māyāyantravimānakam // (37.2) Par.?
tadaivāruhya nabhasā sakoṣā saparicchadā / (38.1) Par.?
kṛtaprāsthānikā prāyāt pitror aviditā tataḥ // (38.2) Par.?
na hi paśyati tuṅgaṃ vā śvabhraṃ vā strījano 'grataḥ / (39.1) Par.?
smareṇa nītaḥ paramāṃ dhārāṃ vājīva sādinā // (39.2) Par.?
śrāvastīṃ prāpya pūrvaṃ ca taṃ prasenajitaṃ nṛpam / (40.1) Par.?
mṛgayānirgataṃ dūrājjarāpāṇḍuṃ dadarśa sā // (40.2) Par.?
vṛddhād vrajāsmād iti tāṃ dūrādiva niṣedhatā / (41.1) Par.?
uddhūyamānena muhuścāmareṇopalakṣitam // (41.2) Par.?
so 'yaṃ prasenajidrājā pitrāsmai tvaṃ praditsitā / (42.1) Par.?
paśyeti somaprabhayā darśitaṃ sopahāsayā // (42.2) Par.?
jarayāyaṃ vṛto rājā kā vṛṇīte 'parā tvamum / (43.1) Par.?
taditaḥ sakhi śīghraṃ māṃ naya vatseśvaraṃ prati // (43.2) Par.?
iti somaprabhāṃ coktvā tatkṣaṇaṃ sā tayā saha / (44.1) Par.?
kaliṅgasenā vyomnaiva kauśāmbīṃ nagarīṃ yayau // (44.2) Par.?
tatrodyānagataṃ sā taṃ vatseśaṃ sakhyudīritam / (45.1) Par.?
dadarśa dūrāt sotkaṇṭhā cakorīvāmṛtatviṣam // (45.2) Par.?
sā tadutphullayā dṛṣṭyā hṛnnyastena ca pāṇinā / (46.1) Par.?
praviṣṭo 'yaṃ pathānena māmatretyabravīd iva // (46.2) Par.?
sakhi saṃgamayādyaiva vatsarājena mām iha / (47.1) Par.?
enaṃ vilokya hi sthātuṃ na śaktā kṣaṇam apy aham // (47.2) Par.?
iti coktavatīṃ tāṃ sā sakhī somaprabhābravīt / (48.1) Par.?
adyāśubhaṃ mayā kiṃcinnimittamupalakṣitam // (48.2) Par.?
tadidaṃ divasaṃ tūṣṇīmudyāne 'sminn alakṣitā / (49.1) Par.?
adhitiṣṭhasva mā kārṣīḥ sakhi dūraṃ gatāgatam // (49.2) Par.?
prātarāgatya yuktiṃ vā ghaṭayiṣyāmi saṃgame / (50.1) Par.?
adhunā gantumicchāmi bhartuścittagṛhe gṛham // (50.2) Par.?
ity uktvā tām avasthāpya yayau somaprabhā tataḥ / (51.1) Par.?
vatsarājo 'pi codyānātsvamandiramathāviśat // (51.2) Par.?
tataḥ kaliṅgasenā sā tatrasthā svamahattaram / (52.1) Par.?
yathātattvaṃ svasaṃdeśaṃ dattvā vatseśvaraṃ prati // (52.2) Par.?
prāhiṇotprāṅniṣiddhāpi svasakhyā śakunajñayā / (53.1) Par.?
svatantro 'bhinavārūḍho yuvatīnāṃ manobhavaḥ // (53.2) Par.?
sa ca gatvā pratīhāramukhenāvedya tatkṣaṇam / (54.1) Par.?
mahattaraḥ praviśyaivaṃ vatsarājaṃ vyajijñapat // (54.2) Par.?
rājan kaliṅgadattasya rājñas takṣaśilāpateḥ / (55.1) Par.?
sutā kaliṅgasenākhyā śrutvā tvāṃ rūpavattaram // (55.2) Par.?
svayaṃvarārtham iha te samprāptā tyaktabāndhavā / (56.1) Par.?
māyāyantravimānena sānugā vyomagāminā // (56.2) Par.?
ānītā guhyacāriṇyā sakhyā somaprabhākhyayā / (57.1) Par.?
mayāsurasyātmajayā nalakūbarabhāryayā // (57.2) Par.?
tayā vijñāpanāyāhaṃ preṣitaḥ svīkuruṣva tām / (58.1) Par.?
yuvayorastu yogo 'yaṃ kaumudīcandrayor iva // (58.2) Par.?
evaṃ mahattarāc chrutvā taṃ tathety abhinandya ca / (59.1) Par.?
prahṛṣṭo hemavastrādyair vatsarājo 'bhyapūjayat // (59.2) Par.?
āhūya cābravīnmantrimukhyaṃ yaugandharāyaṇam / (60.1) Par.?
rājñaḥ kaliṅgadattasya khyātarūpā kṣitau sutā // (60.2) Par.?
svayaṃ kaliṅgasenākhyā varaṇāya mamāgatā / (61.1) Par.?
tadbrūhi śīghram atyājyāṃ kadā pariṇayāmi tām // (61.2) Par.?
ity ukto vatsarājena mantrī yaugandharāyaṇaḥ / (62.1) Par.?
asyāyatihitāpekṣī kṣaṇam evam acintayat // (62.2) Par.?
kaliṅgasenā sā tāvatkhyātarūpā jagattraye / (63.1) Par.?
nāstyanyā tādṛśī tasyai spṛhayanti surā api // (63.2) Par.?
tāṃ labdhvā vatsarājo 'yaṃ sarvam anyat parityajet / (64.1) Par.?
devī vāsavadattā ca tataḥ prāṇair viyujyate // (64.2) Par.?
naravāhanadatto 'pi naśyedrājasutas tataḥ / (65.1) Par.?
padmāvatyapi tatsnehāddevī jīvati duṣkaram // (65.2) Par.?
tataś caṇḍamahāsenapradyotau pitarau dvayoḥ / (66.1) Par.?
devyorvimuñcataḥ prāṇān vikṛtiṃ vāpi gacchataḥ // (66.2) Par.?
evaṃ ca sarvanāśaḥ syānna ca yuktaṃ niṣedhanam / (67.1) Par.?
rājño 'sya vyasanaṃ yasmādvāritasyādhikībhavet // (67.2) Par.?
tasmādanupraveśasya siddhyai kālaṃ harāmy aham / (68.1) Par.?
ity ālocya sa vatseśaṃ prāha yaugandharāyaṇaḥ // (68.2) Par.?
deva dhanyo 'si yasyaiṣā svayaṃ te gṛham āgatā / (69.1) Par.?
kaliṅgasenā bhṛtyatvaṃ prāptaścaitatpitā nṛpaḥ // (69.2) Par.?
tat tvayā gaṇakān pṛṣṭvā sulagne 'syā yathāvidhi / (70.1) Par.?
kāryaḥ pāṇigraho rājño bṛhato duhitā hy asau // (70.2) Par.?
adyāsyā dīyatāṃ tāvadyogyaṃ vāsagṛhaṃ pṛthak / (71.1) Par.?
dāsīdāsā visṛjyantāṃ vastrāṇyābharaṇāni ca // (71.2) Par.?
ity ukto mantrimukhyena vatsarājastatheti tat / (72.1) Par.?
prahṛṣṭahṛdayaḥ sarvaṃ saviśeṣaṃ cakāra saḥ // (72.2) Par.?
kaliṅgasenā ca tataḥ praviṣṭā vāsaveśma tat / (73.1) Par.?
svamanorathamāsannaṃ matvā prāpa parāṃ mudam // (73.2) Par.?
yaugandharāyaṇaḥ so 'pi kṣaṇād rājakulāt tataḥ / (74.1) Par.?
nirgatya svagṛhaṃ gatvā dhīmānevam acintayat // (74.2) Par.?
prāyo 'śubhasya kāryasya kālahāraḥ pratikriyā / (75.1) Par.?
tathā ca vṛtraśatrau prāgbrahmahatyāpalāyite // (75.2) Par.?
devarājyamavāptena nahuṣeṇābhivāñchitā / (76.1) Par.?
rakṣitā devaguruṇā śacī śaraṇamāśritā // (76.2) Par.?
adya prātar upaiti tvāmity uktvā kālahārataḥ / (77.1) Par.?
yāvatsa naṣṭo nahuṣo huṃkārādbrahmaśāpataḥ // (77.2) Par.?
prāptaś ca pūrvavacchakraḥ sa punardevarājatām / (78.1) Par.?
evaṃ kaliṅgasenārthe kālaḥ kṣepyo mayā prabhoḥ // (78.2) Par.?
iti saṃcintya sarveṣāṃ gaṇakānāṃ sa saṃvidam / (79.1) Par.?
dūralagnapradānāya mantrī guptaṃ vyadhāttadā // (79.2) Par.?
atha vijñāya vṛttāntaṃ devyā vāsavadattayā / (80.1) Par.?
āhūya sa mahāmantrī svamandiramanīyata // (80.2) Par.?
tatra praviṣṭaṃ praṇataṃ rudatī sā jagāda tam / (81.1) Par.?
ārya pūrvaṃ tvayoktaṃ me yathā devi mayi sthite // (81.2) Par.?
padmāvatyā ṛte nānyā sapatnī te bhaviṣyati / (82.1) Par.?
kaliṅgasenāpy adyaiṣā paśyeha pariṇeṣyate // (82.2) Par.?
sā ca rūpavatī tasyāmāryaputraś ca rajyati / (83.1) Par.?
ato vitathavādī tvaṃ jāto 'haṃ ca mṛtādhunā // (83.2) Par.?
tac chrutvā tām avocatsa mantrī yaugandharāyaṇaḥ / (84.1) Par.?
dhīrā bhava kathaṃ hy etaddevi syānmama jīvataḥ // (84.2) Par.?
tvayā tu nātra kartavyā rājño 'sya pratikūlatā / (85.1) Par.?
pratyutālambya dhīratvaṃ darśanīyānukūlatā // (85.2) Par.?
nāturaḥ pratikūloktair vaśe vaidyasya vartate / (86.1) Par.?
vartate tvanukūloktaiḥ sāmnaivācarataḥ kriyām // (86.2) Par.?
pratīpaṃ kṛṣyamāṇo hi nottareduttarennaraḥ / (87.1) Par.?
vāhyamāno 'nukūlaṃ tu nodyogādvyasanāttathā // (87.2) Par.?
ataḥ samīpamāyāntaṃ rājānaṃ tvam avikriyā / (88.1) Par.?
upacārairupacareḥ saṃvṛtyākāramātmanaḥ // (88.2) Par.?
kaliṅgasenāsvīkāraṃ śraddadhyās tasya sāṃpratam / (89.1) Par.?
vṛddhiṃ bruvāṇā rājyasya sahāye tatpitaryapi // (89.2) Par.?
evaṃ kṛte ca māhātmyaguṇaṃ dṛṣṭvā paraṃ tava / (90.1) Par.?
pravṛddhasnehadākṣiṇyo rājāsau bhavati tvayi // (90.2) Par.?
matvā kaliṅgasenāṃ ca svādhīnāṃ notsuko bhavet / (91.1) Par.?
vāryamāṇasya vāñchā hi viṣayeṣv abhivardhate // (91.2) Par.?
devī padmāvatī caitacchikṣaṇīyā tvayānaghe / (92.1) Par.?
evaṃ sa rājā kārye 'smin kālakṣepaṃ saheta naḥ // (92.2) Par.?
ataḥ paraṃ ca jāne 'haṃ paśyeryuktibalaṃ mama / (93.1) Par.?
saṃkaṭe hi parīkṣyante prājñāḥ śūrāś ca saṃgare // (93.2) Par.?
taddevi mā viṣaṇṇā bhūriti devīṃ prabodhya tām / (94.1) Par.?
tayādṛtoktiḥ sa yayau tato yaugandharāyaṇaḥ // (94.2) Par.?
vatseśvaraś ca tadahar na divā na rātrau devyordvayor api sa vāsagṛhaṃ jagāma / (95.1) Par.?
tādṛk svayaṃvararasopanamatkaliṅgasenāsamānanavasaṃgamasotkacetāḥ // (95.2) Par.?
rātriṃ ca durlabharasotsukatātigāḍhacintāmahotsavamayīm iva tāṃ tatas te / (96.1) Par.?
ninyuḥ svasadmasu pṛthakpṛthageva devīvatseśatatsacivamukhyakaliṅgasenāḥ // (96.2) Par.?
Duration=0.47962284088135 secs.