Texts

Help

Select a text:
Bibliography
Select a chapter:
 (no revisions)
Associated topic(s): Kṛṣṇa and Bāṇa, fever, jvara, takman

Show parallels  Show headlines
Use dependency labeler
Chapter id: 17480
  • Click on a sentence to show its analysis
  • Keep the mouse pointer over a lemma to show its meanings.
vaiśaṃpāyana uvāca / (1.1) Par.?
tatas tūryaninādaiś ca śaṅkhānāṃ ca mahāsvanaiḥ / (1.2) Par.?
bandimāgadhasūtānāṃ sarvaiś cāpi sahasraśaḥ // (1.3) Par.?
sa tūnmukhair jayāśīrbhiḥ stūyamāno hi mānavaiḥ / (2.1) Par.?
babhāra rūpaṃ somārkaśakrāṇāṃ sadṛśaṃ hariḥ // (2.2) Par.?
atīva śuśubhe rūpaṃ tasya cābhyutpatiṣyataḥ / (3.1) Par.?
vainateyasya bhadraṃ te bṛṃhitaṃ haritejasā // (3.2) Par.?
athāṣṭabāhuḥ kṛṣṇas tu parvatākārasaṃnibhaḥ / (4.1) Par.?
vibabhau puṇḍarīkākṣo vikāṅkṣan bāṇasaṃkṣayam // (4.2) Par.?
asicakragadābāṇā dakṣiṇaṃ pārśvam āsthitāḥ / (5.1) Par.?
carma śārṅgaṃ tathā cāpaṃ śaṅkhaṃ caivāsya vāmataḥ // (5.2) Par.?
śīrṣāṇāṃ vai sahasraṃ tu vihitaṃ śārṅgadhanvanā / (6.1) Par.?
sahasraṃ caiva kāyānāṃ vahan saṃkarṣaṇas tadā // (6.2) Par.?
śvetapraharaṇo 'dhṛṣyaḥ kailāsa iva śṛṅgavān / (7.1) Par.?
āsthito garuḍaṃ rāma udyann iva niśākaraḥ // (7.2) Par.?
sanatkumārasya vapuḥ prādurāsīn mahātmanaḥ / (8.1) Par.?
pradyumnasya mahābāhoḥ saṃgrāme vikramiṣyataḥ // (8.2) Par.?
sa pakṣabalavikṣepair vidhunvan parvatān bahūn / (9.1) Par.?
jagāma mārgaṃ balavān vātasya pratiṣedhayan // (9.2) Par.?
ati vāyor atha gatim āsthāya garuḍas tadā / (10.1) Par.?
siddhacāraṇasaṃghānāṃ śubhaṃ mārgam avātarat // (10.2) Par.?
atha rāmo 'bravīd vākyaṃ kṛṣṇam apratimam raṇe / (11.1) Par.?
svābhiḥ prabhābhir hīnāḥ smaḥ kṛṣṇa kasmād apūrvavat // (11.2) Par.?
sarve kanakavarṇābhāḥ saṃvṛttāḥ sma na saṃśayaḥ / (12.1) Par.?
kim idaṃ brūhi nas tattvaṃ kiṃ meroḥ pārśvagā vayam // (12.2) Par.?
bhagavān uvāca / (13.1) Par.?
agner āhavanīyasya prabhayā sma samāhatāḥ / (13.2) Par.?
tena no varṇavairūpyam idaṃ jātaṃ halāyudha // (13.3) Par.?
rāma uvāca / (14.1) Par.?
yadi sma saṃnikarṣasthā yadi niṣprabhatāṃ gatāḥ / (14.2) Par.?
tad vidhatsva svayaṃ buddhyā yad atrānantaraṃ hitam // (14.3) Par.?
bhagavān uvāca / (15.1) Par.?
kuruṣva vainateya tvaṃ yan naḥ kāryam anantaram / (15.2) Par.?
tvayā vidhāne vihite kariṣyāmy aham uttaram // (15.3) Par.?
etac chrutvā tadā vākyaṃ keśavasya mahātmanaḥ / (16.1) Par.?
gaṅgām upāgamat tūrṇaṃ vainateyas tato balī // (16.2) Par.?
gṛhītvā salilaṃ tatra tam agnim abhiṣecayat / (17.1) Par.?
agnir āhavanīyas tu tataḥ śāntim upāgamat // (17.2) Par.?
trayas trayāṇāṃ lokānāṃ paryāptā iti me matiḥ / (18.1) Par.?
kṛṣṇaḥ saṃkarṣaṇaś caiva pradyumnaś ca mahābalaḥ // (18.2) Par.?
tataḥ praśānte dahane sampratasthe sa pakṣirāṭ / (19.1) Par.?
svapakṣabalavikṣepaiḥ kurvan ghoraṃ mahāsvanam // (19.2) Par.?
tān dṛṣṭvācintayaṃs tatra rudrasyānucarāgnayaḥ / (20.1) Par.?
āsthitā garuḍaṃ hy ete nānārūpā bhayāvahāḥ / (20.2) Par.?
kimartham iha samprāptāḥ ke vāpīme janās trayaḥ // (20.3) Par.?
niścayaṃ nādhyagacchanta te girivrajavahnayaḥ / (21.1) Par.?
prāvartayaṃś ca saṃgrāmaṃ tais tribhiḥ saha yādavaiḥ // (21.2) Par.?
athājñaptas tu bāṇena puruṣo vai manojavaḥ / (22.1) Par.?
dṛṣṭvā tat sarvam āgacchety uktaḥ prahvas tatas tvaran // (22.2) Par.?
tathety uktvā sa tad yuddhaṃ vartamānam avaikṣata / (23.1) Par.?
agnīnāṃ vāsudevena saṃsaktānāṃ mahāmṛdhe // (23.2) Par.?
te jātavedasaḥ sarve kalmāṣaḥ khasṛmas tathā / (24.1) Par.?
dahanaḥ śoṣaṇaś caiva tapanaś ca mahābalaḥ / (24.2) Par.?
svadhākārasya viṣaye prakhyātāḥ pañca vahnayaḥ // (24.3) Par.?
athāpare mahābhāgāḥ svair anīkair vyavasthitāḥ / (25.1) Par.?
paṭaraḥ patagaḥ svarṇo agādho bhrāja eva ca / (25.2) Par.?
svāhākārāśrayā pañca ayudhyaṃs te 'pi cāgnayaḥ // (25.3) Par.?
jyotiṣṭomahavirbhāgau vaṣaṭkārāśrayau punaḥ / (26.1) Par.?
dvāv agnī samprayudhyetāṃ mahātmānau mahādyutī / (26.2) Par.?
tayor madhye 'ṅgirāś caiva maharṣir vibabhau prabhuḥ // (26.3) Par.?
sthitam aṅgirasaṃ dṛṣṭvā syandane puruṣottamaḥ / (27.1) Par.?
kṛṣṇaḥ provāca vacanaṃ smayann iva punaḥ punaḥ // (27.2) Par.?
tiṣṭhadhvam agnayo yūyam eṣa vo vidadhe bhayam / (28.1) Par.?
mamāstratejasā dagdhā diśo yāsyatha vikṣatāḥ // (28.2) Par.?
athāṅgirās triśūlena dīptena samadhāvata / (29.1) Par.?
ādadāna iva krodhāt kṛṣṇaprāṇān mahāmṛdhe // (29.2) Par.?
triśūlaṃ tasya tad dīptaṃ cicheda parameṣubhiḥ / (30.1) Par.?
ardhacandrais tathā tīkṣṇair yamāntakanibhair yudhi // (30.2) Par.?
sthūṇākarṇena cāstreṇa dīptena sumahāyaśāḥ / (31.1) Par.?
vivyādhāntakatulyena vakṣasy enam atho 'nadat // (31.2) Par.?
rudhiraughaplutair gātrais tadāgnir vihvalann iva / (32.1) Par.?
viṣṭabdhagātraḥ sahasā papāta dharaṇītale // (32.2) Par.?
śeṣās tato 'gnayaḥ sarve catvāro brahmaṇaḥ sutāḥ / (33.1) Par.?
āvāhayaṃs tadā śīghraṃ bāṇasya puram antikāt // (33.2) Par.?
tataḥ śaṅkhaṃ samānīya vadane puṣkarekṣaṇaḥ / (34.1) Par.?
vāyuvegena taṃ dadhmau meghaś candram ivodgiran // (34.2) Par.?
tataḥ pradhmāpya taṃ śaṅkhaṃ bhayam utpādya vīryavān / (35.1) Par.?
praviveśa puraṃ kṛṣṇo bāṇasyādbhutakarmaṇaḥ // (35.2) Par.?
tataḥ śaṅkhapraṇādena bherīṇāṃ ca mahāsvanaiḥ / (36.1) Par.?
bāṇānīkāni sahasā samanahyanta sarvaśaḥ // (36.2) Par.?
tataḥ kiṃkarasainyaṃ tad abhyāgāt samare mahat / (37.1) Par.?
koṭiśaś cāpi bahudhā dīptapraharaṇaṃ tadā // (37.2) Par.?
tad asaṃkhyeyam ekasthaṃ mahābhraghanasaṃnibham / (38.1) Par.?
nīlāñjanacayaprakhyam aprameyaṃ tathākṣayam // (38.2) Par.?
te pradīptapraharaṇā daityadānavarākṣasāḥ / (39.1) Par.?
pramāthagaṇamukhyāś ca te 'yudhyan kṛṣṇasaṃgatāḥ // (39.2) Par.?
sarvatas taiḥ pradīptāsyaiḥ sārciṣmadbhir ivānalaiḥ / (40.1) Par.?
āpīyata tadā raktaṃ caturṇām api saṃyuge // (40.2) Par.?
tato rāmo mahābāhuḥ keśavaṃ vākyam abravīt / (41.1) Par.?
kṛṣṇa kṛṣṇa mahābāho vidhatsvaiṣāṃ mahad bhayam // (41.2) Par.?
iti saṃcoditaḥ kṛṣṇo balabhadreṇa dhīmatā / (42.1) Par.?
teṣāṃ vadhārtham āgneyaṃ jagrāha puruṣottamaḥ / (42.2) Par.?
astram astravidāṃ śreṣṭho yamāntakasamaprabham // (42.3) Par.?
sa vidhūyāsuragaṇān kravyādān astratejasā / (43.1) Par.?
prayayau tvarayā yukto yato 'dṛśyata tadbalam // (43.2) Par.?
śūlapaṭṭisaśaktyṛṣṭipinākaparighāyudham / (44.1) Par.?
pramāthagaṇabhūyiṣṭhaṃ balaṃ tad abhavat kṣitau // (44.2) Par.?
śailameghapratīkāśair nānārūpair bhayānakaiḥ / (45.1) Par.?
vāhanaiḥ saṃghaśaḥ sarve yodhās tatrāvatasthire / (45.2) Par.?
vātoddhūtair iva ghanair viprakīrṇair ivācalaiḥ // (45.3) Par.?
vainateyagato rāmas tān dṛṣṭvā kṛṣṇam abravīt / (46.1) Par.?
kṛṣṇa kṛṣṇa mahābāho yad etad dṛśyate balam / (46.2) Par.?
etaiḥ saha raṇe yoddhum icchāmi puruṣottama // (46.3) Par.?
mamāpy eṣaiva saṃjātā buddhir ity abravīc ca tam / (47.1) Par.?
ebhiḥ saha samāgantum iccheyaṃ yuddhadurmadaiḥ // (47.2) Par.?
yudhyataḥ prāṅmukhasyāstu suparṇo vai mamāgrataḥ / (48.1) Par.?
savye pārśve ca pradyumnas tathā me dakṣiṇe bhavān // (48.2) Par.?
rakṣitavyam athānyonyam asmin ghore mahāmṛdhe / (49.1) Par.?
evaṃ bruvantas te 'nyonyam adhirūḍhāḥ khagottamam // (49.2) Par.?
giriśṛṅganibhair yuddhe gadāmusalalāṅgalaiḥ / (50.1) Par.?
yudhyato rauhiṇeyasya raudraṃ rūpam abhūt tadā / (50.2) Par.?
yugānte sarvabhūtāni kālasyeva didhakṣataḥ // (50.3) Par.?
ākṛṣya lāṅgalāgreṇa musalena vyapothayat / (51.1) Par.?
caraty atibalo yuddhe yuddhamārgaviśāradaḥ // (51.2) Par.?
pradyumnaḥ śarajālais tān samantāt pratyavārayat / (52.1) Par.?
dānavān puruṣavyāghro yudhyamānān sahasraśaḥ // (52.2) Par.?
snigdhāñjanacayaprakhyaḥ śaṅkhacakragadādharaḥ / (53.1) Par.?
pradhmāpya bahuśaḥ śaṅkham ayudhyata janārdanaḥ // (53.2) Par.?
pakṣaprahārābhihatāṃs tuṇḍāgranakhavikṣatān / (54.1) Par.?
akarot samare śatrūn vainateyaḥ pratāpavān // (54.2) Par.?
tair hanyamānaṃ daityānām anīkaṃ bhīmavikramaiḥ / (55.1) Par.?
abhajyata tadā saṃkhye bāṇavarṣasamāhatam // (55.2) Par.?
bhajyamāneṣv anīkeṣu trātukāmaḥ samabhyayāt / (56.1) Par.?
jvaras tripādas triśirās tadā samaradurjayaḥ // (56.2) Par.?
bhasmapraharaṇo ghoraḥ kālāntakayamopamaḥ / (57.1) Par.?
nadan meghasahasrasya tulyanirghātanisvanaḥ // (57.2) Par.?
halāyudham abhikruddhaḥ sākṣepam idam abravīt / (58.1) Par.?
kim evaṃ balamatto 'si na māṃ paśyasi saṃyuge / (58.2) Par.?
tiṣṭha tiṣṭha na me jīvan mokṣyase raṇamūrdhani // (58.3) Par.?
ity evam uktvā prahasan halāyudham abhidravat / (59.1) Par.?
yugāntāgninibhair ghorair muṣṭibhir janayan bhayam // (59.2) Par.?
caratas tasya saṃgrāme maṇḍalāni sahasraśaḥ / (60.1) Par.?
rauhiṇeyasya śaighryeṇa nāvasthānam adṛśyata // (60.2) Par.?
tasya bhasma tadā kṣiptaṃ jvareṇāpratimaujasā / (61.1) Par.?
śaighryāl lakṣye nipatitaṃ śarīre parvatopame // (61.2) Par.?
tad bhasma vakṣasas tasya meroḥ śikharam āgatam / (62.1) Par.?
pradīptaṃ patitaṃ tat tu giriśṛṅgaṃ vyadārayat // (62.2) Par.?
roṣeṇābhiprajajvāla bhasmanā kṛṣṇapūrvajaḥ / (63.1) Par.?
niḥśvasañ jṛmbhamāṇaś ca nidrānvitatanur muhuḥ // (63.2) Par.?
netrayor ākulatvaṃ ca muhuḥ kurvan bhramaṃs tadā / (64.1) Par.?
saṃhṛṣṭalomā glānākṣaḥ kṣiptacitta iva śvasan // (64.2) Par.?
tato haladharo mattaḥ kṛṣṇam āha vicetanaḥ / (65.1) Par.?
kṛṣṇa kṛṣṇa mahābāho pradīpto 'smy abhayaṃkara / (65.2) Par.?
dahyāmi sarvatas tāta kathaṃ śāntir bhaven mama // (65.3) Par.?
ity evam ukte vacane pariṣvakto halāyudhaḥ / (66.1) Par.?
kṛṣṇena paramasnehāt tato dāhāt pramucyata // (66.2) Par.?
provāca paramakruddho vāsudevo jvaraṃ tadā / (67.1) Par.?
ehy ehi jvara yudhyasva yā te śaktir mahāmṛdhe / (67.2) Par.?
tāṃ darśayasva samare mayi yuddhaviśārada // (67.3) Par.?
savyetarābhyāṃ bāhubhyām evam ukto jvaras tadā / (68.1) Par.?
cikṣepa cainaṃ tad bhasma jvālāgarbhaṃ mahāgadaḥ // (68.2) Par.?
tataḥ pradīptas tu vibhur muhūrtam abhavat tadā / (69.1) Par.?
kṛṣṇaḥ praharatāṃ śreṣṭhaḥ śamaṃ cāgnir gataḥ punaḥ // (69.2) Par.?
tatas tair bhujagākārair bāhubhis tu tribhis tadā / (70.1) Par.?
jaghāna kṛṣṇaṃ grīvāyāṃ muṣṭinaikena corasi // (70.2) Par.?
sa saṃprahāras tumulas tayoḥ puruṣasiṃhayoḥ / (71.1) Par.?
jvarasya ca mahān āsīt kṛṣṇasya ca mahātmanaḥ / (71.2) Par.?
parvateṣu patantīnām aśanīnām iva svanaḥ // (71.3) Par.?
kṛṣṇajvarabhujaprāṇair yuddham āsīt sudāruṇam / (72.1) Par.?
naivam evaṃ prahartavyam iti tatrābhavat svanaḥ / (72.2) Par.?
muhūrtam abhavad yuddham anyonyaṃ sumahātmanoḥ // (72.3) Par.?
tato jvaraṃ kanakavicitrabhūṣaṇaṃ nyapīḍayad bhujavalayena saṃyuge / (73.1) Par.?
yamakṣayaṃ samupanayañ jagatpatiḥ śarīradhṛg gaganacaraṃ mahāmṛdhe // (73.2) Par.?
Duration=0.43877100944519 secs.