Texts
Select a text:
Bibliography
Bibliography
Select a chapter:
(no revisions)
Show parallels Show headlines
Use dependency labeler
(no revisions)
Associated topic(s): Kālanemi, war and rivalry of Devas and Asuras
Show parallels Show headlines
Use dependency labeler
Chapter id: 17280
- Click on a sentence to show its analysis
- Keep the mouse pointer over a lemma to show its meanings.
vaiśampāyana uvāca / (1.1) Par.?
pañca taṃ nābhyavartanta viparītena karmaṇā / (1.2) Par.?
vedo dharmaḥ kṣamā satyaṃ śrīś ca nārāyaṇāśrayā // (1.3) Par.?
sa teṣām anupasthānāt sakrodho dānaveśvaraḥ / (2.1) Par.?
vaiṣṇavaṃ padam anvicchan yayau nārāyaṇāntikam // (2.2) Par.?
sa dadarśa suparṇasthaṃ śaṅkhacakragadādharam / (3.1) Par.?
dānavānāṃ vināśāya bhrāmayantaṃ gadāṃ śubhām // (3.2) Par.?
sajalāmbhodasadṛśaṃ vidyutsadṛśavāsasam / (4.1) Par.?
svārūḍhaṃ svarṇapatrāḍhyaṃ śikhinaṃ kāśyapaṃ khagam // (4.2) Par.?
dṛṣṭvā daityavināśāya raṇe svastham avasthitam / (5.1) Par.?
dānavo viṣṇum akṣobhyaṃ babhāṣe kṣubdhamānasaḥ // (5.2) Par.?
ayaṃ sa ripur asmākaṃ pūrveṣāṃ dānavarṣiṇām / (6.1) Par.?
arṇavāvāsinaś caiva madhor vai kaiṭabhasya ca // (6.2) Par.?
ayaṃ sa vigraho 'smākam aśāmyaḥ kila kathyate / (7.1) Par.?
yena naḥ saṃyugeṣv adya bahavo dānavā hatāḥ // (7.2) Par.?
ayaṃ sa nirghṛṇo yuddhe strībālanirapatrapaḥ / (8.1) Par.?
yena dānavanārīṇāṃ sīmantoddharaṇaṃ kṛtam // (8.2) Par.?
ayaṃ sa viṣṇur devānāṃ vaikuṇṭhaś ca divaukasām / (9.1) Par.?
ananto bhoginām apsu svayaṃbhūś ca svayaṃbhuvaḥ // (9.2) Par.?
ayaṃ sa nātho devānām asmābhir viprakṛṣyatām / (10.1) Par.?
asya krodhaṃ samāsādya hiraṇyakaśipur hataḥ // (10.2) Par.?
asya chāyāṃ samāśritya devā makhamukhe sthitāḥ / (11.1) Par.?
ājyaṃ maharṣibhir dattam aśnuvanti tridhā hutam // (11.2) Par.?
ayaṃ sa nidhane hetuḥ sarveṣāṃ daivatadviṣām / (12.1) Par.?
asya cakraṃ praviṣṭāni kulāny asmākam āhave // (12.2) Par.?
ayaṃ sa kila yuddheṣu surārthe tyaktajīvitaḥ / (13.1) Par.?
savitus tejasā tulyaṃ cakraṃ kṣipati śatruṣu // (13.2) Par.?
ayaṃ sa kālo daityānāṃ kālabhūte mayi sthite / (14.1) Par.?
atikrāntasya kālasya phalaṃ prāpsyati durmatiḥ // (14.2) Par.?
diṣṭyedānīṃ samakṣaṃ me viṣṇur eṣa samāgataḥ / (15.1) Par.?
adya madbāṇaniṣpiṣṭo mayy eva praṇamiṣyati // (15.2) Par.?
yāsyāmy apacitiṃ diṣṭyā pūrveṣām adya saṃyuge / (16.1) Par.?
imaṃ nārāyaṇaṃ hatvā dānavānāṃ bhayāvaham // (16.2) Par.?
kṣipram eva vadhiṣyāmi raṇe nārāyaṇaṃ śaraiḥ / (17.1) Par.?
jātyantaragato hy eṣa mṛdhe bādhati dānavān // (17.2) Par.?
eṣo 'ntakaḥ purā bhūtvā padmanābha iti smṛtaḥ / (18.1) Par.?
jaghānaikārṇave ghore tāv ubhau madhukaiṭabhau // (18.2) Par.?
dvidhābhūtaṃ vapuḥ kṛtvā siṃhārdhaṃ narasaṃsthitam / (19.1) Par.?
pitaraṃ me jaghānaiko hiraṇyakaśipuṃ purā // (19.2) Par.?
śubhaṃ garbham adhattainam aditir devatāraṇiḥ / (20.1) Par.?
trīṃl lokāṃś ca jahāraiṣa kramamāṇas tribhiḥ kramaiḥ // (20.2) Par.?
bhūyas tv idānīṃ samare samprāpte tārakāmaye / (21.1) Par.?
mayā saha samāgamya sadevo vinaśiṣyati // (21.2) Par.?
sa evam uktvā bahudhā kṣipan nārāyaṇaṃ raṇe / (22.1) Par.?
vāgbhir apratirūpābhir yuddham evābhyarocayat // (22.2) Par.?
kṣipyamāṇo 'surendreṇa na cukopa gadādharaḥ / (23.1) Par.?
kṣamābalena manasā sasmitaṃ vākyam abravīt // (23.2) Par.?
alaṃ darpabalaṃ daitya sthiraṃ matkrodhajaṃ balam / (24.1) Par.?
hatas tvaṃ darpajair doṣaiḥ kṣamāṃ yo 'tītya bhāṣase // (24.2) Par.?
adhamas tvaṃ mama mato dhig etat tava vāgbalam / (25.1) Par.?
na tatra puruṣāḥ santi yatra garjanti yoṣitaḥ // (25.2) Par.?
ahaṃ tvāṃ daitya paśyāmi pūrveṣāṃ mārgagāminam / (26.1) Par.?
prajāpatikṛtaṃ setuṃ ko bhittvā svastimān vrajet // (26.2) Par.?
adya tvāṃ nāśayiṣyāmi devavyāghātakāriṇam / (27.1) Par.?
sveṣu sveṣu ca sthāneṣu sthāpayiṣyāmi devatāḥ // (27.2) Par.?
evaṃ bruvati vākyaṃ tu mṛdhe śrīvatsadhāriṇi / (28.1) Par.?
jahāsa dānavaḥ krodhāddhastāṃś cakre ca sāyudhān // (28.2) Par.?
sa bāhuśatam udyamya sarvāstragrahaṇaṃ raṇe / (29.1) Par.?
krodhād rudhiraraktākṣo viṣṇor vakṣasy atāḍayat // (29.2) Par.?
dānavāś cāpi samare mayatārapurogamāḥ / (30.1) Par.?
udyatāyudhanistriṃśāḥ sarve viṣṇum abhidravan // (30.2) Par.?
sa tāḍyamāno 'tibalair daityaiḥ sarvāyudhodyataiḥ / (31.1) Par.?
na cacāla harir yuddhe 'kampyamāna ivācalaḥ // (31.2) Par.?
saṃsaktaś ca suparṇena kālanemir mahāsuraḥ / (32.1) Par.?
sarvaprāṇena mahatīṃ gadām udyamya bāhubhiḥ / (32.2) Par.?
mumoca jvalitāṃ ghorāṃ saṃrabdho garuḍopari // (32.3) Par.?
karmaṇā tena daityasya viṣṇur vismayam āgamat / (33.1) Par.?
yena tasya suparṇasya patitā mūrdhni sā gadā // (33.2) Par.?
suparṇaṃ vyathitaṃ dṛṣṭvā kṣataṃ ca vapur ātmanaḥ / (34.1) Par.?
krodhāt saṃraktanayano vaikuṇṭhaś cakramādade // (34.2) Par.?
vyavardhata ca vegena suparṇena samaṃ vibhuḥ / (35.1) Par.?
bhujāś cāsya vyavardhanta vyāpnuvanto diśo daśa // (35.2) Par.?
sa diśaḥ pradiśaś caiva khaṃ ca gāṃ caiva pūrayan / (36.1) Par.?
vavṛdhe sa punar lokān krāntukāma ivaujasā // (36.2) Par.?
taṃ jayāya surendrāṇāṃ vardhamānaṃ nabhastale / (37.1) Par.?
ṛṣayaḥ saha gandharvais tuṣṭuvur madhusūdanam // (37.2) Par.?
sa dyāṃ kirīṭena likhan sābhram ambaram ambaraiḥ / (38.1) Par.?
padbhyām ākramya vasudhāṃ diśaḥ pracchādya bāhubhiḥ // (38.2) Par.?
sa sūryakaratulyābhaṃ sahasrāram arikṣayam / (39.1) Par.?
dīptāgnisadṛśaṃ ghoraṃ darśanīyaṃ sudarśanam // (39.2) Par.?
suvarṇareṇuparyantaṃ vajranābhaṃ bhayāvaham / (40.1) Par.?
medo'sthimajjārudhiraiḥ siktaṃ dānavasaṃbhavaiḥ // (40.2) Par.?
advitīyaṃ prahāreṣu kṣuraparyantamaṇḍalam / (41.1) Par.?
sragdāmamālāvitataṃ kāmagaṃ kāmarūpiṇam // (41.2) Par.?
svayaṃ svayaṃbhuvā sṛṣṭaṃ bhayadaṃ sarvavidviṣām / (42.1) Par.?
maharṣiroṣair āviṣṭaṃ nityam āhavadarpitam // (42.2) Par.?
kṣepaṇādyasya muhyanti lokāḥ sasthāṇujaṃgamāḥ / (43.1) Par.?
kravyādāni ca bhūtāni tṛptiṃ yānti mahāmṛdhe // (43.2) Par.?
tam apratimakarmāṇaṃ samānaṃ sūryavarcasā / (44.1) Par.?
cakram udyamya samare krodhadīpto gadādharaḥ // (44.2) Par.?
saṃmuṣṇan dānavaṃ tejaḥ samare svena tejasā / (45.1) Par.?
cicheda bāhūṃś cakreṇa śrīdharaḥ kālaneminaḥ // (45.2) Par.?
tac ca vaktraśataṃ ghoraṃ sāgnicūrṇāṭṭahāsi yat / (46.1) Par.?
tasya daityasya cakreṇa pramamātha balāddhariḥ // (46.2) Par.?
sa chinnabāhur viśirā na prākampata dānavaḥ / (47.1) Par.?
kabandhāvasthitaḥ saṃkhye viśākha iva pādapaḥ // (47.2) Par.?
taṃ vitatya mahāpakṣau vāyoḥ kṛtvā samaṃ javam / (48.1) Par.?
urasā pātayāmāsa garuḍaḥ kālaneminam // (48.2) Par.?
sa tasya deho vimukho viśākhaḥ khāt paribhraman / (49.1) Par.?
nipapāta divaṃ tyaktvā kṣobhayan dharaṇītalam // (49.2) Par.?
tasmin nipatite daitye devāḥ sarṣigaṇās tadā / (50.1) Par.?
sādhu sādhv iti vaikuṇṭhaṃ sametāḥ pratyapūjayan // (50.2) Par.?
apare ye tu daityā vai yuddhe dṛṣṭaparākramāḥ / (51.1) Par.?
te sarve bāhubhir vyāptā na śekuś calituṃ raṇe // (51.2) Par.?
kāṃścit keśeṣu jagrāha kāṃścit kaṇṭhe nyapīḍayat / (52.1) Par.?
pāṭayan kasyacid vaktraṃ madhye kāṃścid agṛhyata // (52.2) Par.?
te gadācakranirdagdhā gatasattvā gatāsavaḥ / (53.1) Par.?
gaganād bhraṣṭasarvāṅgā nipetur dharaṇītale // (53.2) Par.?
teṣu sarveṣu daityeṣu hateṣu puruṣottamaḥ / (54.1) Par.?
tasthau śakrapriyaṃ kṛtvā kṛtakarmā gadādharaḥ // (54.2) Par.?
tasmin vimarde nirvṛtte saṃgrāme tārakāmaye / (55.1) Par.?
taṃ deśam ājagāmāśu brahmā lokapitāmahaḥ // (55.2) Par.?
sarvair brahmarṣibhiḥ sārdhaṃ gandharvaiḥ sāpsarogaṇaiḥ / (56.1) Par.?
devadevo hariṃ devaṃ pūjayan vākyam abravīt // (56.2) Par.?
kṛtaṃ deva mahatkarma surāṇāṃ śalyam uddhṛtam / (57.1) Par.?
vadhenānena daityānāṃ vayaṃ ca paritoṣitāḥ // (57.2) Par.?
yo 'yaṃ tvayā hato viṣṇo kālanemir mahāsuraḥ / (58.1) Par.?
tvam eko 'sya mṛdhe hantā nānyaḥ kaścana vidyate // (58.2) Par.?
eṣa devān paribhavaṃl lokāṃś ca sacarācarān / (59.1) Par.?
ṛṣīṇāṃ kadanaṃ kṛtvā mām api pratigarjati // (59.2) Par.?
tad anena tavogreṇa parituṣṭo 'smi karmaṇā / (60.1) Par.?
yad ayaṃ kālatulyābhaḥ kālanemir nipātitaḥ // (60.2) Par.?
tadāgacchasva bhadraṃ te gacchāma divam uttamam / (61.1) Par.?
brahmarṣayas tvāṃ tatrasthāḥ pratīkṣante sadogatāḥ // (61.2) Par.?
kiṃ cāhaṃ tava dāsyāmi varaṃ varabhṛtāṃ vara / (62.1) Par.?
sureṣv api sadaityeṣu varāṇāṃ varado bhavān // (62.2) Par.?
niryātayaitat trailokyaṃ sphītaṃ nihatakaṇṭakam / (63.1) Par.?
asminn eva mṛdhe viṣṇo śakrāya sumahātmane // (63.2) Par.?
evam ukto bhagavatā brahmaṇā harir īśvaraḥ / (64.1) Par.?
devāñ śakramukhān sarvān uvāca śubhayā girā // (64.2) Par.?
śrūyatāṃ tridaśāḥ sarve yāvantaḥ stha samāgatāḥ / (65.1) Par.?
śravaṇāvahitair devaiḥ puraskṛtya puraṃdaram // (65.2) Par.?
asmin naḥ samare sarve kālanemimukhā hatāḥ / (66.1) Par.?
dānavā vikramopetāḥ śakrād api mahattarāḥ // (66.2) Par.?
asmin mahati saṃkrande dvāv eva tu viniḥsṛtau / (67.1) Par.?
vairocaniś ca daityendraḥ svarbhānuś ca mahāgrahaḥ // (67.2) Par.?
tadiṣṭāṃ bhajatāṃ śakro diśaṃ varuṇa eva ca / (68.1) Par.?
yāmyāṃ yamaḥ pālayatām uttarāṃ ca dhanādhipaḥ // (68.2) Par.?
ṛkṣaiḥ saha yathāyogaṃ kālaṃ caratu candramāḥ / (69.1) Par.?
abdaṃ hy ṛtumukhaṃ sūryo bhajatām ayanaiḥ saha // (69.2) Par.?
ājyabhāgāḥ pravartantāṃ sadasyair abhipūjitāḥ / (70.1) Par.?
hūyantām agnayo viprair vedadṛṣṭena karmaṇā // (70.2) Par.?
devāś ca balihomena svādhyāyena maharṣayaḥ / (71.1) Par.?
śrāddhena pitaraś caiva tṛptiṃ yāntu yathāsukham // (71.2) Par.?
vāyuś caratu mārgasthas tridhā dīpyatu pāvakaḥ / (72.1) Par.?
trayo varṇāś ca lokāṃs trīṃs tarpayantv ātmajair guṇaiḥ // (72.2) Par.?
kratavaḥ sampravartantāṃ dīkṣaṇīyair dvijātibhiḥ / (73.1) Par.?
dakṣiṇāś cāpi vartantāṃ yathoktaṃ sarvasatriṇām // (73.2) Par.?
gāś ca sūryo rasān somo vāyuḥ prāṇāṃś ca prāṇiṣu / (74.1) Par.?
tarpayantaḥ pravartantāṃ śivaiḥ saumyaiś ca karmabhiḥ // (74.2) Par.?
yathāvad anupūrveṇa mahendra salilodvahāḥ / (75.1) Par.?
trailokyamātaraḥ sarvāḥ sāgaraṃ yāntu nimnagāḥ // (75.2) Par.?
daityebhyas tyajyatāṃ bhītiḥ śāntiṃ vrajata devatāḥ / (76.1) Par.?
svasti vo 'stu gamiṣyāmi brahmalokaṃ sanātanam // (76.2) Par.?
svagṛhe svargaloke vā saṃgrāme vā viśeṣataḥ / (77.1) Par.?
visrambho vo na gantavyo nityaṃ kṣudrā hi dānavāḥ // (77.2) Par.?
chidreṣu praharanty ete na caiṣāṃ saṃsthitir dhruvā / (78.1) Par.?
saumyānām ṛjubhāvānāṃ bhavatāṃ cārjavā matiḥ // (78.2) Par.?
evam uktvā suragaṇān viṣṇuḥ satyaparākramaḥ / (79.1) Par.?
jagāma brahmaṇā sārdhaṃ brahmalokaṃ mahāyaśāḥ // (79.2) Par.?
etad āścaryam abhavat saṃgrāme tārakāmaye / (80.1) Par.?
dānavānāṃ ca viṣṇoś ca yan māṃ tvaṃ paripṛcchasi // (80.2) Par.?
Duration=0.40191602706909 secs.