Texts

Help

Select a text:
Bibliography
Select a chapter:
 (no revisions)
Show parallels  Show headlines
Use dependency labeler
Chapter id: 17474
  • Click on a sentence to show its analysis
  • Keep the mouse pointer over a lemma to show its meanings.
vaiśaṃpāyana uvāca / (1.1) Par.?
krīḍāvihāropagataḥ kadācid abhavad bhavaḥ / (1.2) Par.?
devyā saha nadītīre ramye śrīmati sa prabhuḥ // (1.3) Par.?
śatāni tatrāpsarasāṃ cikrīḍuś ca samantataḥ / (2.1) Par.?
sarvartukavane ramye gandharvapatayas tathā // (2.2) Par.?
kusumaiḥ pārijātasya puṣpaiḥ saṃtānakasya ca / (3.1) Par.?
gandhoddāmam ivākāśaṃ nadītīraṃ ca sarvaśaḥ // (3.2) Par.?
veṇuvīṇāmṛdaṅgaiś ca paṇavaiś ca sahasraśaḥ / (4.1) Par.?
vādyamānaiḥ sa śuśrāva gītam apsarasāṃ tadā // (4.2) Par.?
sūtamāgadhakalpaiś cāpy astuvann apsarogaṇāḥ / (5.1) Par.?
devadevaṃ suvapuṣaṃ sragviṇaṃ raktavāsasam // (5.2) Par.?
tatas tu devyā rūpeṇa citralekhā varāpsarāḥ / (6.1) Par.?
bhavaṃ prasādayāmāsa devī ca prāhasat tadā // (6.2) Par.?
tato devyās tu rūpeṇa līlayā vadanena ca / (7.1) Par.?
devī prahāsaṃ mumuce tāś caivāpsarasas tadā // (7.2) Par.?
tataḥ kilikilāśabdaḥ prādurbhūtaḥ samantataḥ / (8.1) Par.?
praharṣam atulaṃ cāpi lebhe prītamanā bhavaḥ // (8.2) Par.?
bāṇasya duhitā kanyā tatroṣā nāma bhāminī / (9.1) Par.?
devaṃ prakrīḍitaṃ dṛṣṭvā devyā saha nadīgatam // (9.2) Par.?
uṣā manorathaṃ cakre pārvatyāḥ saṃnidhau tadā / (10.1) Par.?
dhanyā hi bhartṛsahitā ramanty evaṃ samāgatāḥ // (10.2) Par.?
vijñāya tam abhiprāyam uṣāyāḥ parvatātmajā / (11.1) Par.?
prāha devī tato vākyam uṣāṃ harṣayatī śanaiḥ // (11.2) Par.?
uṣe śīghraṃ tvam apy evaṃ bhartrā saha ramiṣyasi / (12.1) Par.?
yathā devo mayā sārdhaṃ śaṃkaraḥ śatrusūdanaḥ // (12.2) Par.?
evam ukte tadā devyā vākye cintāvilekṣaṇā / (13.1) Par.?
uṣā bhāvaṃ hṛdā cakre bhartrā raṃsye kadā saha // (13.2) Par.?
tato haimavatī vākyaṃ samprahasyedam abravīt / (14.1) Par.?
uṣe śṛṇuṣva kalyāṇi yadā saṃyogam eṣyasi // (14.2) Par.?
vaiśākhe māsi harmyasthāṃ dvādaśyāṃ tvāṃ dinakṣaye / (15.1) Par.?
dharṣayiṣyati yaḥ svapne sa te bhartā bhaviṣyati // (15.2) Par.?
evam uktā daityasutā kanyāgaṇasamāvṛtā / (16.1) Par.?
apākrāmata harṣeṇa ramamāṇā yathāsukham // (16.2) Par.?
tataḥ krīḍāvihāraṃ tam anubhūya sahomayā / (17.1) Par.?
gate 'hani punaḥ sarvās tā nāryo jagmur adbhutāḥ // (17.2) Par.?
kāścid aśvais tathā yānair gajair anyās tathā rathaiḥ / (18.1) Par.?
puraṃ praviviśur hṛṣṭāḥ kāścid ākāśam āsthitāḥ // (18.2) Par.?
tato harmye śayānāṃ tu vaiśākhe māsi bhāminīm / (19.1) Par.?
dvādaśyāṃ śuklapakṣasya sakhīgaṇavṛtāṃ tadā // (19.2) Par.?
yathoktaḥ puruṣaḥ svapne dharṣayāmāsa tām uṣām / (20.1) Par.?
viveṣṭamānāṃ rudatīṃ devyā vacanacoditaḥ // (20.2) Par.?
sā svapne dharṣitā tena strībhāvaṃ cāpi lambhitā / (21.1) Par.?
śoṇitāktā prarudatī sahasaivotthitā niśi // (21.2) Par.?
tāṃ tathā rudatīṃ dṛṣṭvā sakhī bhayasamanvitām / (22.1) Par.?
citralekhā vacaḥ snigdham uvāca paramādbhutam // (22.2) Par.?
uṣe mā bhaiḥ kim evaṃ tvaṃ rudatī paritapyase / (23.1) Par.?
baleḥ sutasutā ca tvaṃ prakhyātā kiṃ bhayānvitā // (23.2) Par.?
na bhayaṃ vidyate loke tava subhru viśeṣataḥ / (24.1) Par.?
bhayadas tava vāmoru pitā devāntako raṇe // (24.2) Par.?
uttiṣṭhottiṣṭha bhadraṃ te viṣādaṃ mā kṛthāḥ śubhe / (25.1) Par.?
naivaṃvidheṣu vāseṣu bhayam asti varānane // (25.2) Par.?
asakṛd devasahitaḥ śacībhartā sureśvaraḥ / (26.1) Par.?
aprāpta eva nagaraṃ pitrā te mṛdito raṇe / (26.2) Par.?
ayaṃ devasamūhasya bhayadas te pitā raṇe // (26.3) Par.?
uṣovāca / (27.1) Par.?
evaṃ saṃdūṣitā sādhvī kathaṃ jīvitum utsahe / (27.2) Par.?
pitaraṃ kiṃ nu vakṣyāmi devaśatrum ariṃdamam // (27.3) Par.?
evaṃ saṃdūṣaṇakarī vaṃśasyāsya mahaujasaḥ / (28.1) Par.?
śreyo hi maraṇaṃ manye na me śreyo 'dya jīvitam // (28.2) Par.?
katham evaṃ kṛtā nāma kanyā jīvitum utsahe / (29.1) Par.?
kulopakrośanakarī kulāṅgārā nirāśrayā / (29.2) Par.?
jīvituṃ spṛhayen nārī sādhvīnām agrataḥ sthitā // (29.3) Par.?
ity evaṃ bāṣpapūrṇākṣī sakhījanavṛtā tadā / (30.1) Par.?
vilalāpa ciraṃ kālam uṣā kamalalocanā // (30.2) Par.?
anāthavat tāṃ rudatīṃ sakhyaḥ sarvā vicetasaḥ / (31.1) Par.?
ūcur aśruparītākṣya uṣāṃ sarvāḥ samāgatāḥ // (31.2) Par.?
duṣṭena manasā devi śubhaṃ yadi vāśubham / (32.1) Par.?
kriyate na ca te subhru kaccid duṣṭaṃ manas tava // (32.2) Par.?
svapnayogena kalyāṇi vratalopo na vidyate / (33.1) Par.?
vyabhicāreṇa te devi nāsti kaścid vyatikramaḥ // (33.2) Par.?
manasā caiva vācā ca karmaṇā ca viśeṣataḥ / (34.1) Par.?
duṣṭā yā tribhir etais tu pāpā sā procyate bhuvi // (34.2) Par.?
na ca te duṣyate bhīru manaḥ prajavitaṃ sadā / (35.1) Par.?
kathaṃ tvaṃ doṣaduṣṭā vai niyatā brahmacāriṇī // (35.2) Par.?
yadi suptā satī sādhvī śuddhabhāvā manasvinī / (36.1) Par.?
imām avasthāṃ nītā tvaṃ naiva dharmo vilupyate // (36.2) Par.?
yasyā duṣṭaṃ manaḥ pūrvaṃ karmaṇā copapāditam / (37.1) Par.?
tām āhur asatīṃ nāma satī tvam asi bhāmini // (37.2) Par.?
kulajā rūpasampannā niyatā brahmacāriṇī / (38.1) Par.?
imām avasthāṃ nītāsi kālo hi duratikramaḥ // (38.2) Par.?
ity evaṃ uktāṃ rudatīṃ bāṣpeṇāvṛtalocanām / (39.1) Par.?
kumbhāṇḍaduhitā vākyaṃ paramaṃ tv idam abravīt // (39.2) Par.?
uṣe yad uktā devyāsi bhartāraṃ dhyāyatī tadā / (40.1) Par.?
samīpe devadevasya smara bhāmini tad vacaḥ // (40.2) Par.?
dvādaśyāṃ śuklapakṣasya vaiśākhe māsi yo niśi / (41.1) Par.?
harmye śayānāṃ rudatīṃ strībhāvam upaneṣyati // (41.2) Par.?
bhavitā sa hi te bhartā śūraḥ śatrunibarhaṇaḥ / (42.1) Par.?
ity uvāca tato hṛṣṭā devī tava manogatam // (42.2) Par.?
na hi tad vacanaṃ mithyā pārvatyā yad udāhṛtam / (43.1) Par.?
tat tvaṃ kim idam atyarthaṃ rodiṣīndunibhānane // (43.2) Par.?
ity evam uktā vacanaṃ smṛtvā devīvacas tataḥ / (44.1) Par.?
abhavan naṣṭaśokā sā bāṇaputrī śubhekṣaṇā // (44.2) Par.?
uṣovāca / (45.1) Par.?
smarāmi bhāmini vaco devyāḥ krīḍāgate bhave / (45.2) Par.?
yathoktaṃ sarvam akhilaṃ prāptaṃ harmyatale mayā // (45.3) Par.?
bhartā tu mama yady eṣa lokanāthasya bhāryayā / (46.1) Par.?
vyādiṣṭaḥ sa kathaṃ jñeyas tatra kāryaṃ vidhīyatām // (46.2) Par.?
ity evam ukte vacane kumbhāṇḍaduhitā punaḥ / (47.1) Par.?
vyājahāra yathānyāyam arthatattvaviśāradā // (47.2) Par.?
na hi tasya kulaṃ devi na kīrtir nāpi pauruṣam / (48.1) Par.?
kaścij jānāti tattvena kim idaṃ tvaṃ vihanyase // (48.2) Par.?
adṛṣṭaś cāśrutaś caiva dṛṣṭaḥ svapne tvayānaghe / (49.1) Par.?
kathaṃ jñeyo bhaved bhīru so 'smābhī ratitaskaraḥ // (49.2) Par.?
yena tvam asitāpāṅge mattakāśini vikramāt / (50.1) Par.?
rudatī prasabhaṃ bhuktā praviśyāntaḥpuraṃ sakhi // (50.2) Par.?
na hy ayaṃ prākṛtaḥ kaścid yaḥ praviṣṭaḥ prasahya naḥ / (51.1) Par.?
nagaraṃ lokavikhyātam ekaḥ śatrunibarhaṇaḥ // (51.2) Par.?
ādityā vasavo rudrā aśvinau ca mahaujasau / (52.1) Par.?
na śaktāḥ śoṇitapuraṃ praveṣṭuṃ bhīmavikramāḥ // (52.2) Par.?
so 'yam etaiḥ śataguṇo viśiṣṭaḥ śatrusūdanaḥ / (53.1) Par.?
praviṣṭaḥ śoṇitapuraṃ bāṇam ākramya mūrdhani // (53.2) Par.?
yasyā naivaṃvidho bhartā bhaved yuddhaviśāradaḥ / (54.1) Par.?
kas tasyā jīvitenārtho bhogair vā syāc chubhekṣaṇe // (54.2) Par.?
dhanyāsy anugṛhītāsi yasyās te patir īdṛśaḥ / (55.1) Par.?
prāpto devyāḥ prasādena pārvatyā mattakāśini // (55.2) Par.?
idaṃ tu te kāryatamaṃ śṛṇu tvaṃ vai mayeritam / (56.1) Par.?
vijñeyo yasya putras tu yannāmā yatkulaś ca saḥ // (56.2) Par.?
ity evam ukte vacane tatroṣā kāmamohitā / (57.1) Par.?
uvāca kumbhāṇḍasutāṃ kathaṃ jñāsyāmahe sakhi // (57.2) Par.?
tataḥ sā cintayāviṣṭā vacanaṃ prāha durvacaḥ / (58.1) Par.?
citralekhām apsarasaṃ praṇayāt tāṃ sakhīṃ sakhī // (58.2) Par.?
paramaṃ śṛṇu me vākyaṃ yat tvāṃ vakṣyāmi bhāmini / (59.1) Par.?
bhartāraṃ yadi me 'dya tvaṃ nānayiṣyasi matpriyam // (59.2) Par.?
kāntaṃ padmapalāśākṣaṃ mattamātaṅgavikramam / (60.1) Par.?
tyakṣyāmy ahaṃ priyān prāṇāṃs tataḥ kamalalocane // (60.2) Par.?
citralekhābravīd vākyam uṣāṃ tāṃ hasatī śanaiḥ / (61.1) Par.?
naiṣo 'rthaḥ śakyate 'smābhir vettuṃ bhāmini suvrate // (61.2) Par.?
kiṃ tu śakyam idaṃ kāryaṃ buddhipūrvaṃ mayā sakhi / (62.1) Par.?
prāptuṃ tac chṛṇu me vākyaṃ yathā kāmam avāpsyasi // (62.2) Par.?
devadānavayakṣāṇāṃ gandharvoragarakṣasām / (63.1) Par.?
ye viśiṣṭāḥ prabhāvena rūpeṇābhijanena ca // (63.2) Par.?
yathāpradhānāṃs tān sarvān ālikhiṣyāmy ahaṃ sakhi / (64.1) Par.?
manuṣyaloke ye cāpi pravarā lokaviśrutāḥ // (64.2) Par.?
saptarātreṇa te bhīru darśayiṣyāmi tān aham / (65.1) Par.?
tato vijñāya paṭṭasthaṃ bhartāraṃ pratilapsyase // (65.2) Par.?
ity uktvā saptarātreṇa kṛtvālekhyagatāṃs tu tān / (66.1) Par.?
citrapaṭṭagatān mukhyān ānayāmāsa śobhanā // (66.2) Par.?
tataḥ prastīrya paṭṭaṃ sā citralekhā svayaṃkṛtam / (67.1) Par.?
uṣāyā darśayāmāsa sakhīnāṃ ca viśeṣataḥ // (67.2) Par.?
ete deveṣu ye mukhyās tathā dānavavaṃśajāḥ / (68.1) Par.?
kiṃ naroragayakṣāṇāṃ rākṣasānāṃ ca sarvaśaḥ // (68.2) Par.?
manuṣyāṇāṃ ca sarveṣāṃ ye viśiṣṭatamā narāḥ / (69.1) Par.?
tad etān paśya sarvāṃs tvaṃ yathābhilikhitān mayā // (69.2) Par.?
yas te bhartā yathārūpo yathābhilaṣitaḥ sakhi / (70.1) Par.?
taṃ tvaṃ pratyabhijānīhi svapne yaṃ dṛṣṭavaty asi // (70.2) Par.?
tataḥ krameṇa sarvāṃs tān dṛṣṭvā sā mattakāśinī / (71.1) Par.?
atītya ca yadūn sarvān dadarśa yadunandanam // (71.2) Par.?
tatrāniruddhaṃ dṛṣṭvā sā vismayotphullalocanā / (72.1) Par.?
abravīc citralekhāṃ tām ayaṃ coraḥ sa vai sakhi // (72.2) Par.?
yenāhaṃ dūṣitā pūrvaṃ svapne harmyagatā satī / (73.1) Par.?
so 'yaṃ vijñātarūpo me kutastyas taskaraḥ śubhe // (73.2) Par.?
citralekhe vadasvainaṃ tattvato mama śobhane / (74.1) Par.?
guṇaśīlābhijanato nāma kiṃ cāsya bhāmini // (74.2) Par.?
citralekhovāca / (75.1) Par.?
ayaṃ trailokyanāthasya naptā kṛṣṇasya dhīmataḥ / (75.2) Par.?
bhartā tava viśālākṣi prādyumnir bhīmavikramaḥ // (75.3) Par.?
na hy asya triṣu lokeṣu sadṛśo 'sti parākrame / (76.1) Par.?
utpāṭya parvatān eṣa parvatair eva śātayet // (76.2) Par.?
dhanyāsy anugṛhītāsi yasyās te yadupuṃgavaḥ / (77.1) Par.?
tryakṣapatnyā samādiṣṭaḥ sadṛśaḥ sajjanaḥ patiḥ // (77.2) Par.?
uṣovāca / (78.1) Par.?
yady enaṃ me viśālākṣi bhartāram amaropamam / (78.2) Par.?
adya nānayasi kṣipraṃ prāṇāṃs tyakṣyāmy ahaṃ śubhe // (78.3) Par.?
uṣāyā vacanaṃ śrutvā citralekhābravīd vacaḥ / (79.1) Par.?
śrotum arhasi kalyāṇi vacanaṃ me śucismite // (79.2) Par.?
yathā bāṇasya nagaraṃ rakṣyate devi sarvataḥ / (80.1) Par.?
dvārakāpi tathā bhīru durādharṣā viśeṣataḥ // (80.2) Par.?
na ca śakyam avijñātaiḥ praveṣṭuṃ dvārakāṃ purīm / (81.1) Par.?
ātmānaṃ māṃ ca rakṣasva pitaraṃ ca viśeṣataḥ // (81.2) Par.?
uṣovāca / (82.1) Par.?
aniruddhasya vadanaṃ pūrṇacandranibhaṃ sakhi / (82.2) Par.?
yady ahaṃ taṃ na paśyāmi yāsyāmi yamasādanam // (82.3) Par.?
yadi tvaṃ me vijānāsi sakhyaṃ premṇā ca bhāṣitam / (83.1) Par.?
kṣipram ānaya me kāntaṃ prāṇāṃs tyakṣyāmi vā priyān // (83.2) Par.?
citralekhovāca / (84.1) Par.?
eṣā gacchāmy ahaṃ bhīru praviśya dvārakāṃ purīm / (84.2) Par.?
bhartāram ānayāmy adya tava vṛṣṇikulodvaham // (84.3) Par.?
sā vacas tathyam aśivaṃ dānavānāṃ bhayāvaham / (85.1) Par.?
uktvā cāntarhitā kṣipraṃ citralekhā manojavā // (85.2) Par.?
tṛtīye tu muhūrte sā naṣṭā bāṇapurāt tadā / (86.1) Par.?
kṣaṇena samanuprāptā dvārakāṃ kṛṣṇapālitām // (86.2) Par.?
kailāsaśikharākāraiḥ prāsādair upaśobhitām / (87.1) Par.?
dadarśa dvārakāṃ caiva divi tāreva saṃsthitām // (87.2) Par.?
Duration=0.50205206871033 secs.