Texts
Select a text:
Bibliography
Bibliography
Select a chapter:
(no revisions)
Show parallels Show headlines
Use dependency labeler
(no revisions)
Associated topic(s): Kṛṣṇa and Bāṇa
Show parallels Show headlines
Use dependency labeler
Chapter id: 17484
- Click on a sentence to show its analysis
- Keep the mouse pointer over a lemma to show its meanings.
vaiśaṃpāyana uvāca / (1.1) Par.?
tato dṛṣṭvaiva garuḍam aniruddhaśarīragāḥ / (1.2) Par.?
śararūpā mahāsarpā veṣṭayitvā tanuṃ sthitāḥ // (1.3) Par.?
te sarve sahasā dehāt tasya niḥsṛtya bhoginaḥ / (2.1) Par.?
kṣitiṃ sarve 'bhyadhāvanta prakṛtyāvasthitāḥ śarāḥ // (2.2) Par.?
dṛṣṭaḥ spṛṣṭaś ca kṛṣṇena so 'niruddho mahātmanā / (3.1) Par.?
sthitaḥ prītimanā bhūtvā prāñjalir vākyam abravīt // (3.2) Par.?
devadeva sadā yuddhe jetā tvam asi kas tava / (4.1) Par.?
śakto vai pramukhe sthātuṃ sākṣād api śatakratuḥ // (4.2) Par.?
bhagavān uvāca / (5.1) Par.?
āroha garuḍaṃ tūrṇaṃ gacchāma dvārakāṃ purīm / (5.2) Par.?
ityuktaḥ so 'dhirūḍhas tu saha dānavakanyayā // (5.3) Par.?
tatas te dīrgham adhvānaṃ prayayuḥ puruṣarṣabhāḥ / (6.1) Par.?
āruhya garuḍaṃ sarve jitvā bāṇaṃ mahāsuram // (6.2) Par.?
tato 'mbaratalasthās te vāruṇīṃ diśam āśritāḥ / (7.1) Par.?
velāvanavicāriṇyo nānāvarṇāḥ sahasraśaḥ // (7.2) Par.?
niśamya bāṇagāvas tu tāsu cakre manas tadā / (8.1) Par.?
āsthito garuḍaṃ devaḥ sarvalokādir avyayaḥ // (8.2) Par.?
āha māṃ satyabhāmā ca bāṇagāvo mamānaya / (9.1) Par.?
yāsāṃ pītvā kila kṣīraṃ na jīryanti mahāsurāḥ // (9.2) Par.?
tā mamānaya bhadraṃ te yadi kāryaṃ na lupyate / (10.1) Par.?
atha kāryanirodhaḥ syān naiva tāsu manaḥ kṛthāḥ // (10.2) Par.?
dṛśyante gāva etās tā māṃ dṛṣṭvā varuṇālayam / (11.1) Par.?
viśanti sahitāḥ sarvāḥ kāryam atra vidhīyatām // (11.2) Par.?
tathety uktvā tu garuḍaḥ pakṣavātena sāgaram / (12.1) Par.?
so 'vagāḍho hi sahasā varuṇālayam antikāt // (12.2) Par.?
tatas tu vāruṇaṃ sainyam abhiyātaṃ sudāruṇam / (13.1) Par.?
pramukhe vāsudevasya nānāpraharaṇodyatam // (13.2) Par.?
teṣām āpatatāṃ saṃkhye vāruṇānāṃ sahasraśaḥ / (14.1) Par.?
te bhagnāḥ sahasā yānti tam eva varuṇālayam // (14.2) Par.?
ṣaṣṭiṃ rathasahasrāṇi ṣaṣṭiṃ rathaśatāni ca / (15.1) Par.?
varuṇena prayuktāni dīptaśastrāṇi saṃyuge // (15.2) Par.?
tad balaṃ kṛṣṇabāṇaughair dahyamānaṃ samantataḥ / (16.1) Par.?
bhagnaṃ varuṇam āśritya naiva sthānam avindata // (16.2) Par.?
ṛṣibhir devagandharvais tathaivāpsarasāṃ gaṇaiḥ / (17.1) Par.?
saṃstūyamāno bahudhā varuṇaḥ paryavasthitaḥ // (17.2) Par.?
chatreṇa dhriyamāṇena pāṇḍureṇa vapuṣmatā / (18.1) Par.?
salilasrāviṇā śreṣṭhaṃ cāpam udyamya viṣṭhitaḥ // (18.2) Par.?
apāṃ patir abhikruddhaḥ putrapautrabalānvitaḥ / (19.1) Par.?
āhvayann iva yuddhe sa visphāritamahādhanuḥ // (19.2) Par.?
sa tu pradhmāpayañ śaṅkhaṃ varuṇaḥ samadhāvata / (20.1) Par.?
hariṃ hara iva krodhād bāṇajālaiḥ samāvṛṇot // (20.2) Par.?
tataḥ pradhmāya jalajaṃ pāñcajanyaṃ mahābalaḥ / (21.1) Par.?
bāṇavarṣākulāḥ sarvā diśaś cakre janārdanaḥ // (21.2) Par.?
tataḥ śaraughair bahudhā varuṇaḥ pīḍito raṇe / (22.1) Par.?
smayann iva tadā kṛṣṇaṃ varuṇaḥ pratyayudhyata // (22.2) Par.?
tato 'straṃ vaiṣṇavaṃ ghoram abhimantryāhave sthitaḥ / (23.1) Par.?
vāsudevo 'bravīd vākyaṃ pramukhe tasya saṃsthitaḥ // (23.2) Par.?
idam astraṃ mahāghoraṃ vaiṣṇavaṃ śatrumardanam / (24.1) Par.?
mayodyataṃ vadhārthaṃ te tiṣṭhedānīṃ sthiro bhava // (24.2) Par.?
tatas tad varuṇo devo hy astraṃ vaiṣṇavam udyatam / (25.1) Par.?
vāruṇāstreṇa saṃyojya nanāda sa mahābalaḥ // (25.2) Par.?
tasyāstravitatā hy āpo varuṇāsyābhiniḥsṛtāḥ / (26.1) Par.?
vaiṣṇavāstrasya śamane vartante samitiṃjaya // (26.2) Par.?
dahyante vāruṇāḥ sarve tato 'stre jvalite punaḥ / (27.1) Par.?
vaiṣṇave tu mahāvīrye diśo bhītāḥ pradudruvuḥ // (27.2) Par.?
tāṃs tu prajvalato dṛṣṭvā varuṇo vākyam abravīt / (28.1) Par.?
smara tāṃ prakṛtiṃ pūrvām avyaktāṃ vyaktalakṣaṇāṃ / (28.2) Par.?
tamo jahi mahābhāga rajasā muhyase katham // (28.3) Par.?
sattvastho nityam āsīt tvaṃ yogīśvara mahāmate / (29.1) Par.?
pañcabhūtāśrayān doṣān ahaṃkāraṃ ca saṃtyaja // (29.2) Par.?
yeyaṃ te vaiṣṇavī mūrtis tasyā jyeṣṭho hy ahaṃ tava / (30.1) Par.?
jyeṣṭhabhāvena mānyas te kiṃ māṃ dagdhum icchasi // (30.2) Par.?
nāgnir vikramate hy agnau tyaja kopaṃ yudhāṃ vara / (31.1) Par.?
tvayi na prabhaviṣyanti jagataḥ prabhavo hy asi // (31.2) Par.?
pūrvaṃ hi yā tvayā sṛṣṭā prakṛtir vikṛtātmikā / (32.1) Par.?
dharmiṇī bījabhāvena pūrvadharmasamāśritā // (32.2) Par.?
āgneyaṃ caiva saumyaṃ ca prakṛtyaivedam āditaḥ / (33.1) Par.?
tvayā sṛṣṭaṃ jagad idaṃ sa kathaṃ manyase mayi // (33.2) Par.?
ajeyaḥ śāśvato nityaṃ svayaṃbhūr bhūtabhāvanaḥ / (34.1) Par.?
akṣayaś cāvyayaś caiva bhavān eva mahādyute // (34.2) Par.?
rakṣa māṃ rakṣaṇīyo 'haṃ tvayānagha namo 'stu te / (35.1) Par.?
ādikartāsi lokasya tvayaiva bahulīkṛtam // (35.2) Par.?
kiṃ krīḍasi mahādeva bālaḥ krīḍanakair iva / (36.1) Par.?
na hy ahaṃ prakṛtidveṣī nāhaṃ prakṛtidūṣakaḥ // (36.2) Par.?
prakṛtir yā vikāreṣu vartate puruṣottama / (37.1) Par.?
tasyā vikāraśamane vartase tvaṃ yathāvidhi // (37.2) Par.?
vikāro 'si vikārāṇāṃ vikārāyatane 'nagha / (38.1) Par.?
tān adharmavido mandān bhavān vikurute sadā // (38.2) Par.?
iyaṃ hi prakṛtir doṣais tamasā yujyate sadā / (39.1) Par.?
rajasā vāpi saṃduṣṭā tato mohaḥ pravartate // (39.2) Par.?
parāvarajñaḥ sarvajña aiśvaryavidhim āsthitaḥ / (40.1) Par.?
kiṃ mohayasi naḥ sarvān prajāpatir iva svayam // (40.2) Par.?
ityevamuktaḥ prahasan kṛṣṇo vacanam abravīt / (41.1) Par.?
gāḥ samprayaccha me deva śāntyarthaṃ bhīmavikrama // (41.2) Par.?
varuṇa uvāca / (42.1) Par.?
bāṇena sārdhaṃ samayo mayā deva purā kṛtaḥ / (42.2) Par.?
kathaṃ ca samayaṃ kṛtvā kuryāṃ viphalam anyathā // (42.3) Par.?
jīvan nāhaṃ pradāsyāmi gāvo vai vṛṣabhekṣaṇa / (43.1) Par.?
hatvā māṃ naya gāvas tvam eṣa me samayaḥ kṛtaḥ // (43.2) Par.?
varuṇenaivam uktas tu muktvā gā vai mahāyaśāḥ / (44.1) Par.?
prahasya varuṇaṃ devaṃ mānayāmāsa mādhavaḥ / (44.2) Par.?
prayayau dvārakāṃ cāpi śakrādyair amarair vṛtaḥ // (44.3) Par.?
tatra devāḥ samarutaḥ sasādhyāḥ samitiṃjaya / (45.1) Par.?
anugacchanti viśveśaṃ sarvabhūtādim avyayam // (45.2) Par.?
ādityā vasavo rudrā aśvinau ca mahābalau / (46.1) Par.?
āyāntam anugacchanti yaśasā vijayena ca // (46.2) Par.?
dūrād eva tu tāṃ dṛṣṭvā dvārakāṃ dvāramālinīm / (47.1) Par.?
pāñcajanyasya nirghoṣaṃ cakre cakragadādharaḥ // (47.2) Par.?
devānuyātranirghoṣaṃ pāñcajanyasya nisvanam / (48.1) Par.?
śrutvā dvāravatī sarvā praharṣam atulaṃ gatā // (48.2) Par.?
vainateyasamāsīnaṃ nīlāñjanacayopamam / (49.1) Par.?
avandanyādavāḥ kṛṣṇaṃ śriyā paramayā yutam // (49.2) Par.?
ṛṣibhir devagandharvaiś cāraṇaiś ca samantataḥ / (50.1) Par.?
saṃstūyamāno govindo dvārakopari viṣṭhitaḥ // (50.2) Par.?
tadāścaryam apaśyanta dāśārhagaṇasattamāḥ / (51.1) Par.?
bāṇaṃ jitvā mahādevam āyāntaṃ puruṣottamam // (51.2) Par.?
dvārakāvāsināṃ vācaś caranti bahudhā tadā / (52.1) Par.?
prāpte kṛṣṇe mahābhāge sātvatānāṃ mahārathe // (52.2) Par.?
dhanyāḥ smo 'nugṛhītāḥ smo yeṣāṃ no jagataḥ patiḥ / (53.1) Par.?
rakṣitā cāpi goptā ca dīrghabāhur janārdanaḥ // (53.2) Par.?
vainateyaṃ samāruhya bāṇaṃ jitvā sudurjayam / (54.1) Par.?
prāpto 'yaṃ puṇḍarīkākṣo manāṃsy āhlādayann iva // (54.2) Par.?
evaṃ kathayatām eva dvārakāvāsināṃ tadā / (55.1) Par.?
vāsudevagṛhaṃ devā viviśus te mahārathāḥ // (55.2) Par.?
tāni teṣāṃ vimānāni divi saṃcaratāṃ tadā / (56.1) Par.?
sthitāny eva pradṛśyante nānārūpāṇi sarvaśaḥ // (56.2) Par.?
siṃharṣabhamṛgair nāgair vājisārasabarhiṇaiḥ / (57.1) Par.?
bhāsvanti tāni dṛśyante vimānāni sahasraśaḥ // (57.2) Par.?
ete rudrās tathādityā vasavo 'thāśvināv api / (58.1) Par.?
sādhyā devās tathānye cāpy avandaṃs tān yathākramam // (58.2) Par.?
aho vai mahad āścaryaṃ vāsudevasya saṃśrayāt / (59.1) Par.?
prāpyate yad ihāsmābhir iti vācaś caranti hi // (59.2) Par.?
tataś candanacūrṇaiś ca puṣpavarṣaiś ca sarvaśaḥ / (60.1) Par.?
kiranti paurāḥ sarvāṃs tān pūjayanto divaukasaḥ // (60.2) Par.?
lājaiḥ praṇāmair dhūpaiś ca vāgbuddhiniyatās tathā / (61.1) Par.?
dvārakāvāsinaḥ sarve pūjayanti divaukasaḥ // (61.2) Par.?
āhukaṃ vasudevaṃ ca sāmbaṃ ca yadunandanam / (62.1) Par.?
sātyakiṃ colmukaṃ caiva vipṛthuṃ ca mahābalam // (62.2) Par.?
etān pariṣvajya tadā mūrdhni cāghrāya vīryavān / (63.1) Par.?
andhakaṃ ca śubhākṣaṃ ca tato vacanam abravīt // (63.2) Par.?
vāsavaḥ sātvatān sarvān eṣa vo yadunandanaḥ / (64.1) Par.?
yojayitvā raṇe caiva yaśasā pauruṣeṇa ca // (64.2) Par.?
mahādevasya miṣato guhasya ca tathaiva ca / (65.1) Par.?
eṣa bāṇaṃ raṇe jitvā dvārakāṃ punar āgataḥ // (65.2) Par.?
sahasrabāhor bāhūnāṃ kṛtvā kṣayam anuttamam / (66.1) Par.?
sthāpayitvā dvibāhutve prāpto 'yaṃ svapurīṃ hariḥ // (66.2) Par.?
yadarthaṃ janma kṛṣṇasya mānuṣeṣu mahātmanaḥ / (67.1) Par.?
tad apy avasitaṃ kṛtsnaṃ naṣṭaśokā vayaṃ kṛtāḥ // (67.2) Par.?
pibanto madhumādhvīkaṃ raṃsyāmaḥ prītisaṃyutāḥ / (68.1) Par.?
kālo yāsyaty avirataṃ viṣayeṣv eva sajjatām // (68.2) Par.?
bāhūnāṃ saṃśrayāt sarve vayam asya mahātmanaḥ / (69.1) Par.?
pranaṣṭaśokā raṃsyāmaḥ sarva evāmarāḥ sukham // (69.2) Par.?
evam uktvā pariṣvajya kṛṣṇaṃ kamalalocanam / (70.1) Par.?
puraṃdaro divaṃ yātaḥ sarvāmaragaṇair vṛtaḥ / (70.2) Par.?
dvārakāṃ prāpya kṛṣṇas tu reme yadugaṇair vṛtaḥ // (70.3) Par.?
evam eṣo 'vatīrṇo vai pṛthivyāṃ pṛthivīpate / (71.1) Par.?
viṣṇur yadukulaśreṣṭho vāsudeveti viśrutaḥ // (71.2) Par.?
etaiś ca kāraṇaiḥ śrīmān vasudevakule prabhuḥ / (72.1) Par.?
jāto vṛṣṇiṣu devakyāṃ yan māṃ tvaṃ paripṛcchasi // (72.2) Par.?
nivṛtte nāradapraśne mayoktaṃ te samāsataḥ / (73.1) Par.?
uktās te vistarāḥ sarve pūrvaṃ ye janamejaya // (73.2) Par.?
viṣṇos tu māthure kalpe yatra te saṃśayo mahān / (74.1) Par.?
vāsudevagatiś caiva sā mayā samudāhṛtā // (74.2) Par.?
āścaryaś caiva nānyo 'sti kṛṣṇaś cāścaryasaṃnidhiḥ / (75.1) Par.?
sarveṣv āścaryakalpeṣu nāsty āścaryam avaiṣṇavam // (75.2) Par.?
sa eva dhanyo dhanināṃ dhanyakṛd dhanyabhāvanaḥ / (76.1) Par.?
deveṣv api sadaityeṣu nāsti dhanyataro 'cyutāt // (76.2) Par.?
ādityā vasavo rudrā aśvinau marutas tathā / (77.1) Par.?
gaganaṃ bhūr diśaś caiva salilaṃ jyotir eva ca // (77.2) Par.?
eṣa dhātā vidhātā ca saṃhartā kāla eva ca / (78.1) Par.?
satyaṃ dharmas tapaś caiva brahma caiva sanātanam / (78.2) Par.?
jagac ca sarvaṃ deveśas taṃ namaskuru bhārata // (78.3) Par.?
ityuktaṃ bāṇayuddhaṃ te māhātmyaṃ keśavasya ca / (79.1) Par.?
vaṃśapratiṣṭhāṃ atulāṃ śravaṇādeva lapsyase // (79.2) Par.?
ye cedaṃ dhārayiṣyanti bāṇayuddham anuttamam / (80.1) Par.?
keśavasya ca māhātmyaṃ nādharmas tān bhajiṣyati // (80.2) Par.?
eṣā te vaiṣṇavī caryā mayā kārtsnyena kīrtitā / (81.1) Par.?
pṛcchatas tāta yajñe 'smin nivṛtte janamejaya // (81.2) Par.?
āścaryaparvam akhilaṃ yo hīdaṃ dhārayen nṛpa / (82.1) Par.?
nāśubhaṃ prāpnuyāt kiṃcid dīrgham āyur avāpnuyāt // (82.2) Par.?
sūta uvāca / (83.1) Par.?
iti pārikṣito rājā vaiśaṃpāyanabhāṣitam / (83.2) Par.?
śrutavān amalo bhūtvā harivaṃśaṃ dvijarṣabhāḥ // (83.3) Par.?
evaṃ śaunaka saṃkṣepād vistareṇa tathaiva ca / (84.1) Par.?
proktā vai sarvavaṃśās te kiṃ bhūyaḥ kathayāmi te // (84.2) Par.?
Duration=0.75652694702148 secs.