Texts
Select a text:
Bibliography
Bibliography
Select a chapter:
(no revisions)
Show parallels Show headlines
Use dependency labeler
(no revisions)
Associated topic(s): avatāras
Show parallels Show headlines
Use dependency labeler
Chapter id: 16921
- Click on a sentence to show its analysis
- Keep the mouse pointer over a lemma to show its meanings.
tābhyāṃ balābhyāṃ saṃjajñe tumulo vigrahas tadā / (1.1) Par.?
surāṇām asurāṇāṃ ca parasparajayaiṣiṇām // (1.2) Par.?
dānavā daivataiḥ sārdhaṃ nānāpraharaṇodyatāḥ / (2.1) Par.?
samīyur yudhyamānā vai parvatā iva parvataiḥ // (2.2) Par.?
tatsurāsurasaṃyuktaṃ yuddham atyadbhutaṃ babhau / (3.1) Par.?
dharmādharmasamāyuktaṃ darpeṇa vinayena ca // (3.2) Par.?
tato rathaiḥ prajvalitair vāhanaiś ca pracoditaiḥ / (4.1) Par.?
utpatadbhiś ca gaganaṃ sāsihastaiḥ samantataḥ // (4.2) Par.?
kṣipyamāṇaiś ca musalaiḥ saṃpreṣyadbhiś ca sāyakaiḥ / (5.1) Par.?
cāpair visphāryamāṇaiś ca pātyamānaiś ca mudgaraiḥ // (5.2) Par.?
tad yuddham abhavad ghoraṃ devadānavasaṃkulam / (6.1) Par.?
jagatas trāsajananaṃ yugasaṃvartakopamam // (6.2) Par.?
svahastamuktaiḥ parighaiḥ kṣipramuktaiś ca parvataiḥ / (7.1) Par.?
dānavāḥ samare jaghnur devān indrapurogamān // (7.2) Par.?
te vadhyamānā balibhir dānavair jitakāśibhiḥ / (8.1) Par.?
viṣaṇṇamanaso devā jagmur ārtiṃ mahāmṛdhe // (8.2) Par.?
te 'strajālaiḥ pramathitāḥ parighair bhinnamastakāḥ / (9.1) Par.?
bhinnoraskā ditisutair vemū raktaṃ vraṇair bahu // (9.2) Par.?
saṃditāḥ pāśajālaiś ca niryatnāś ca śaraiḥ kṛtāḥ / (10.1) Par.?
praviṣṭā dānavīṃ māyāṃ na śekus te viceṣṭitum // (10.2) Par.?
tatstambhitam ivābhāti niṣprāṇasadṛśākṛti / (11.1) Par.?
balaṃ surāṇām asurair niṣprayatnāyudhaṃ kṛtam // (11.2) Par.?
māyāpāśānvikarṣaṃś ca chindan vajreṇa tāñ śarān / (12.1) Par.?
śakro daityabalaṃ ghoraṃ viveśa bahulocanaḥ // (12.2) Par.?
sa daityān pramukhe hatvā taddānavabalaṃ mahat / (13.1) Par.?
tāmasenāstrajālena tamobhūtam athākarot // (13.2) Par.?
te 'nyonyaṃ nāvabudhyanta devān vā vāhanāni vā / (14.1) Par.?
ghoreṇa tamasāviṣṭāḥ puruhūtasya tejasā // (14.2) Par.?
māyāpāśair vimuktās tu yatnavantaḥ surottamāḥ / (15.1) Par.?
vapūṃṣi daityasaṃghānāṃ tamobhūtāny apātayan // (15.2) Par.?
apadhvastā visaṃjñāś ca tamasā nīlavarcasaḥ / (16.1) Par.?
petus te dānavagaṇāś chinnapakṣā ivācalāḥ // (16.2) Par.?
tadghanībhūtadaityendram andhakāram ivārṇavam / (17.1) Par.?
dānavaṃ devasadanaṃ tamobhūtam ivābabhau // (17.2) Par.?
tadāsṛjanmahāmāyāṃ mayas tāṃ tāmasīṃ dahan / (18.1) Par.?
yugāntoddyotajananīṃ sṛṣṭām aurveṇa vahninā // (18.2) Par.?
sā dadāha tamaḥ sarvaṃ māyā mayavikalpitā / (19.1) Par.?
daityāś cādityavapuṣaḥ sadya uttasthur āhave // (19.2) Par.?
māyām aurvīṃ samāsādya dahyamānā divaukasaḥ / (20.1) Par.?
bhejire candraviṣayaṃ śītāṃśusalilahradam // (20.2) Par.?
te dahyamānā aurveṇa tejasā bhraṣṭatejasaḥ / (21.1) Par.?
śaśaṃsur vajriṇe devāḥ saṃtaptāḥ śaraṇaiṣiṇaḥ // (21.2) Par.?
saṃtapte māyayā sainye dahyamāne ca dānavaiḥ / (22.1) Par.?
codito devarājena varuṇo vākyam abravīt // (22.2) Par.?
purā brahmarṣijaḥ śakra tapas tepe sudāruṇam / (23.1) Par.?
aurvaḥ pūrvaṃ sa tejasvī sadṛśo brahmaṇo guṇaiḥ // (23.2) Par.?
taṃ tapantam ivādityaṃ tapasā jagad avyayam / (24.1) Par.?
upatasthur munigaṇā devā devarṣibhiḥ saha // (24.2) Par.?
hiraṇyakaśipuś caiva dānavo dānaveśvaraḥ / (25.1) Par.?
ṛṣiṃ vijñāpayāmāsa purā paramatejasam // (25.2) Par.?
tam ūcur brahmarṣayo vacanaṃ dharmasaṃhitam / (26.1) Par.?
ṛṣivaṃśeṣu bhagavaṃś chinnamūlam idaṃ kulam // (26.2) Par.?
ekas tvam anapatyaś ca gotrāpatyaṃ na vartate / (27.1) Par.?
kaumāraṃ vratam āsthāya kleśam evānuvartase // (27.2) Par.?
bahūni vipra gotrāṇi munīnāṃ bhāvitātmanām / (28.1) Par.?
ekadehāni tiṣṭhanti viviktāni vinā prajāḥ // (28.2) Par.?
dharatsūtsannabhūteṣu teṣu te nāsti kāraṇam / (29.1) Par.?
bhavāṃs tu tapasā śreṣṭhaḥ prajāpatisamadyutiḥ // (29.2) Par.?
tatpravartasva vaṃśāya vardhayātmānam ātmanā / (30.1) Par.?
ādadhat svorjitaṃ tejo dvitīyāṃ kuru vai tanum // (30.2) Par.?
sa evam ukto munibhir munir manasi tāḍitaḥ / (31.1) Par.?
jagarhe tān ṛṣigaṇān vacanaṃ cedam abravīt // (31.2) Par.?
yathāyaṃ śāśvato dharmo munīnāṃ vihitaḥ purā / (32.1) Par.?
ārṣaṃ vai sevatāṃ karma vanyamūlaphalāśinaḥ // (32.2) Par.?
brahmayonau prasūtasya brāhmaṇasyātmavartinaḥ / (33.1) Par.?
brahmacaryaṃ sucaritaṃ brahmāṇam api cālayet // (33.2) Par.?
dvijānāṃ vṛttayas tisro ye gṛhāśramavāsinaḥ / (34.1) Par.?
asmākaṃ tu vanaṃ vṛttir vanyāśramanivāsinām // (34.2) Par.?
abbhakṣā vāyubhakṣāś ca dantolūkhalinas tathā / (35.1) Par.?
aśmakuṭṭā daśatapāḥ pañcasaptatapāś ca ye // (35.2) Par.?
ete tapasi tiṣṭhanto vratair api suduścaraiḥ / (36.1) Par.?
brahmacaryaṃ puraskṛtya prārthayanti parāṃ gatim // (36.2) Par.?
brahmacaryād brāhmaṇasya brāhmaṇatvaṃ vidhīyate / (37.1) Par.?
evam āhuḥ pare loke brahmacaryavido janāḥ // (37.2) Par.?
brahmacarye sthitaṃ dhairyaṃ brahmacarye sthitaṃ tapaḥ / (38.1) Par.?
ye sthitā brahmacaryeṇa brāhmaṇā divi te sthitāḥ // (38.2) Par.?
nāsti yogaṃ vinā siddhir nāsti siddhiṃ vinā yaśaḥ / (39.1) Par.?
nāsti loke yaśomūlaṃ brahmacaryāt paraṃ tapaḥ // (39.2) Par.?
yo nigṛhyendriyagrāmaṃ bhūtagrāmaṃ ca pañcakam / (40.1) Par.?
brahmacaryaṃ samādhatte kim ataḥ paramaṃ tapaḥ // (40.2) Par.?
ayoge keśadharaṇam asaṃkalpe vratakriyā / (41.1) Par.?
brahmacaryaṃ ca caryā ca trayaṃ syād dambhasaṃjñitam // (41.2) Par.?
kva dārāḥ kva ca saṃyogaḥ kva ca bhāvaviparyayaḥ / (42.1) Par.?
yad iyaṃ brahmaṇā sṛṣṭā manasā mānasī prajā // (42.2) Par.?
yady asti tapaso vīryaṃ yuṣmākam amitātmanām / (43.1) Par.?
sṛjadhvaṃ mānasān putrān prājāpatyena karmaṇā // (43.2) Par.?
manasā nirmitā yonir ādhātavyā tapasvinā / (44.1) Par.?
na dārayogaṃ bījaṃ vā vratamuktaṃ tapasvinām // (44.2) Par.?
yad idaṃ luptadharmārthaṃ yuṣmābhir iha nirbhayaiḥ / (45.1) Par.?
vyāhṛtaṃ sadbhir atyartham asadbhir iva me matam // (45.2) Par.?
vapur dīptāntarātmānam eṣa kṛtvā manomayam / (46.1) Par.?
dārayogaṃ vinā srakṣye putram ātmatanūruham // (46.2) Par.?
evam ātmānam ātmā me dvitīyaṃ janayiṣyati / (47.1) Par.?
vanyenānena vidhinā didhakṣantam iva prajāḥ // (47.2) Par.?
ūrvas tu tapasāviṣṭo niveśyoruṃ hutāśane / (48.1) Par.?
mamanthaikena darbheṇa sutasya prabhavāraṇim // (48.2) Par.?
tasyoruṃ sahasā bhittvā jvālāmālī nirindhanaḥ / (49.1) Par.?
jagato dahanākāṅkṣī putro 'gniḥ samapadyata // (49.2) Par.?
ūrvasyoruṃ vinirbhidya aurvo nāmāntako 'nalaḥ / (50.1) Par.?
didhakṣann iva lokāṃs trīñ jajñe paramakopanaḥ // (50.2) Par.?
utpannamātraś covāca pitaraṃ dīptayā girā / (51.1) Par.?
kṣudhā me bādhate tāta jagad dhakṣye tyajasva mām // (51.2) Par.?
tridivārohibhir jvālair jṛmbhamāṇo diśo daśa / (52.1) Par.?
nirdahan sarvabhūtāni vavṛdhe so 'ntako 'nalaḥ // (52.2) Par.?
etasminn antare brahmā munim ūrvaṃ sabhājayan / (53.1) Par.?
putredaṃ dhāryatāṃ tejo lokānāṃ kriyatāṃ dayā // (53.2) Par.?
asyāpatyasya te vipra kariṣye sāhyam uttamam / (54.1) Par.?
vāsaṃ cāsya pradāsyāmi prāśanaṃ cāmṛtopamam / (54.2) Par.?
tathyam etan mama vacaḥ śṛṇu tvaṃ vadatāṃ vara // (54.3) Par.?
dhanyo 'smy anugṛhīto 'smi yan me 'dya bhagavāñ śiśoḥ / (55.1) Par.?
matim etāṃ dadātīha paramānugrahāya vai // (55.2) Par.?
prabhātakāle samprāpte kāṅkṣitavye samāgame / (56.1) Par.?
bhagavaṃs tarpitaḥ putraḥ kair havyaiḥ prāpsyate sukham // (56.2) Par.?
kutra vāsya nivāsaḥ syād bhojanaṃ ca kimātmakam / (57.1) Par.?
vidhāsyati bhavān asya vīryatulyaṃ mahaujasaḥ // (57.2) Par.?
vaḍavāmukhe 'sya vasatiḥ samudre vai bhaviṣyati / (58.1) Par.?
mama yonir jalaṃ vipra tac ca me toyapaṃ mukham // (58.2) Par.?
tatrāham āse nirataḥ piban vārimayaṃ haviḥ / (59.1) Par.?
taddhavis tava putrasya visṛjāmy ālayaṃ ca tat // (59.2) Par.?
tato yugānte bhūtānām eṣa cāhaṃ ca suvrata / (60.1) Par.?
sahitau vicariṣyāvo niṣprāṇanakarāv iha // (60.2) Par.?
eṣo 'gnir antakālasya salilāśī mayā kṛtaḥ / (61.1) Par.?
dahanaḥ sarvabhūtānāṃ sadevāsurarakṣasām // (61.2) Par.?
evam astv iti so 'py agniḥ saṃvṛtajvālamaṇḍalaḥ / (62.1) Par.?
praviveśārṇavamukhaṃ nikṣipya pitari prabhām // (62.2) Par.?
pratiyātas tato brahmā te ca sarve maharṣayaḥ / (63.1) Par.?
aurvasyāgneḥ prabhāvajñāḥ svāṃ svāṃ gatim upāśritāḥ // (63.2) Par.?
hiraṇyakaśipur dṛṣṭvā tad adbhutam apūjayat / (64.1) Par.?
aurvaṃ praṇatasarvāṅgo vākyaṃ cedam uvāca ha // (64.2) Par.?
bhagavann adbhutam idaṃ nirvṛttaṃ lokasākṣikam / (65.1) Par.?
tapasā te muniśreṣṭha parituṣṭaḥ pitāmahaḥ // (65.2) Par.?
ahaṃ tu tava putrasya tava caiva mahāvrata / (66.1) Par.?
bhṛtya ity avagantavyaḥ ślāghyo 'smi yadi karmaṇā // (66.2) Par.?
taṃ mā paśya samāpannaṃ tavaivārādhane ratam / (67.1) Par.?
yat sīdeyaṃ muniśreṣṭha tavaiva syātparājayaḥ // (67.2) Par.?
dhanyo 'smy anugṛhīto 'smi yasya te 'haṃ gurur mataḥ / (68.1) Par.?
nāsti te tapasānena bhayam adyeha suvrata // (68.2) Par.?
imāṃ ca māyāṃ gṛhṇīṣva mama putreṇa nirmitām / (69.1) Par.?
nirindhanām agnimayīṃ duḥsparśāṃ pāvakair api // (69.2) Par.?
eṣā te svasya vaṃśasya vaśagārivinigrahe / (70.1) Par.?
rakṣiṣyaty ātmapakṣaṃ ca parāṃś ca pradahiṣyati // (70.2) Par.?
evam astv iti tāṃ gṛhya praṇamya munipuṃgavam / (71.1) Par.?
jagāma tridivaṃ hṛṣṭaḥ kṛtārtho dānaveśvaraḥ // (71.2) Par.?
saiṣā durviṣahā māyā devair api durāsadā / (72.1) Par.?
aurveṇa nirmitā pūrvaṃ pāvakenorvasūnunā // (72.2) Par.?
tasmiṃs tu vyutthite daitye nirvīryaiṣā na saṃśayaḥ / (73.1) Par.?
śāpo hy asyāḥ purā dattaḥ sṛṣṭā yenaiva tejasā // (73.2) Par.?
yady eṣā pratihantavyā kartavyo bhagavān sukhī / (74.1) Par.?
dīyatāṃ me sakhā śakra toyayonir niśākaraḥ / (74.2) Par.?
māyām etāṃ haniṣyāmi tvatprasādān na saṃśayaḥ // (74.3) Par.?
Duration=0.39225602149963 secs.