Texts
Select a text:
Bibliography
Bibliography
Select a chapter:
(no revisions)
Show parallels Show headlines
Use dependency labeler
(no revisions)
Show parallels Show headlines
Use dependency labeler
Chapter id: 17500
- Click on a sentence to show its analysis
- Keep the mouse pointer over a lemma to show its meanings.
tataḥ pratīkṣamāṇaṃ taṃ vatsarājamupetya saḥ / (1.1) Par.?
yaugandharāyaṇo dhūrtaḥ prātarmantrī vyajijñapat // (1.2) Par.?
lagnaḥ kaliṅgasenāyā devasya ca śubhāvahaḥ / (2.1) Par.?
vivāhamaṅgalāyeha kiṃ nādyaiva vilokyate // (2.2) Par.?
tacchrutvā so 'bravīdrājā mamāpyevaṃ hṛdi sthitam / (3.1) Par.?
tāṃ vinā hi muhūrtaṃ me sthātuṃ na sahate manaḥ // (3.2) Par.?
ity uktvaiva sa tatkālaṃ pratīhāraṃ puraḥsthitam / (4.1) Par.?
ādiśyānāyayāmāsa gaṇakānsaralāśayaḥ // (4.2) Par.?
tena pṛṣṭā mahāmantripūrvasthāpitasaṃvidaḥ / (5.1) Par.?
ūcurlagno 'nukūlo 'sti rājño māseṣu ṣaṭsvitaḥ // (5.2) Par.?
tac chrutvaiva mṛṣā kopaṃ kṛtvā yaugandharāyaṇaḥ / (6.1) Par.?
ajñā ime dhig ity uktvā rājānaṃ nipuṇo 'bravīt // (6.2) Par.?
yo 'sau jñānīti devena pūjito gaṇakaḥ purā / (7.1) Par.?
sa nāgato 'dya taṃ pṛṣṭvā yathāyuktaṃ vidhīyatām // (7.2) Par.?
etanmantrivacaḥ śrutvā vatseśo gaṇakaṃ tadā / (8.1) Par.?
tam apy ānāyayāmāsa dolārūḍhena cetasā // (8.2) Par.?
so 'py asya kālahārāya sthitasaṃvit tathaiva tam / (9.1) Par.?
lagnaṃ pṛṣṭo 'bravīddhyātvā ṣaṇmāsānte vyavasthitam // (9.2) Par.?
tato rājānamudvigna iva yaugandharāyaṇaḥ / (10.1) Par.?
jagāda deva kartavyaṃ kimatrādiśyatāmiti // (10.2) Par.?
rājāpyutkaḥ sulagnaiṣī sa vimṛśya tato 'bhyadhāt / (11.1) Par.?
kaliṅgasenā praṣṭavyā sā kim āhety avekṣyatām // (11.2) Par.?
tac chrutvā sā tathety uktvā gṛhītvā gaṇakadvayam / (12.1) Par.?
pārśvaṃ kaliṅgasenāyā yayau yaugandharāyaṇaḥ // (12.2) Par.?
tayā kṛtādaro dṛṣṭvā tadrūpaṃ sa vyacintayat / (13.1) Par.?
prāpyemāṃ vyasanādrājā sarvaṃ rājyaṃ tyajed iti // (13.2) Par.?
uvāca cainām udvāhalagnaṃ te gaṇakaiḥ saha / (14.1) Par.?
niścetum āgato 'smy etair janmarkṣaṃ tan nivedyatām // (14.2) Par.?
tac chrutvā janmanakṣatraṃ tasyāḥ parijanoditam / (15.1) Par.?
gaṇakāste mṛṣā kṛtvā vicāraṃ mantrisaṃvidā // (15.2) Par.?
lagnaṃ tam eva tatrāpi māsaṣaṭkāntavartinam / (16.1) Par.?
nārvāgataḥ puro 'stīti vadantaḥ punarabhyadhuḥ // (16.2) Par.?
śrutvā dūrataraṃ taṃ ca lagnamāvignacetasi / (17.1) Par.?
tataḥ kaliṅgasenāyāṃ tanmahattarako 'bhyadhāt // (17.2) Par.?
prekṣyo lagno 'nukūlaḥ prāgyena syādetayoḥ śubham / (18.1) Par.?
yāvatkālaṃ hi daṃpatyoḥ kiṃ cireṇācireṇa vā // (18.2) Par.?
etanmahattaravacaḥ śrutvā sarve 'pi tatkṣaṇam / (19.1) Par.?
saduktam evam evaitad iti tatra babhāṣire // (19.2) Par.?
yaugandharāyaṇo 'py āha hā kulagne kṛte ca naḥ / (20.1) Par.?
kaliṅgadattaḥ saṃbandhī rājā khedaṃ vrajed iti // (20.2) Par.?
tataḥ kaliṅgasenāpi sarvāṃstānavaśā satī / (21.1) Par.?
yathā bhavanto jānantīty uktvā tūṣṇīṃ babhūva sā // (21.2) Par.?
tadeva ca vacas tasyā gṛhītvāmantrya tāṃ tataḥ / (22.1) Par.?
yaugandharāyaṇo rājñaḥ pārśvaṃ sagaṇako yayau // (22.2) Par.?
tatra tasmai tadāvedya vatseśāya tathaiva saḥ / (23.1) Par.?
yuktyā ca tamavasthāpya sa jagāma nijaṃ gṛham // (23.2) Par.?
siddhakālātipātaś ca kāryaśeṣāya tatra saḥ / (24.1) Par.?
yogeśvarākhyaṃ suhṛdaṃ sasmāra brahmarākṣasam // (24.2) Par.?
sa pūrvapratipannastaṃ svairaṃ dhyānādupasthitaḥ / (25.1) Par.?
rākṣaso mantriṇaṃ natvā kiṃ smṛto 'smīty avocata // (25.2) Par.?
tataḥ sa mantrī tasmai taṃ kṛtsnaṃ vyasanadaṃ prabhoḥ / (26.1) Par.?
kaliṅgasenāvṛttāntam uktvā bhūyo jagāda tam // (26.2) Par.?
kālo mayā hṛto mittra tanmadhye tvaṃ svayuktitaḥ / (27.1) Par.?
vṛttaṃ kaliṅgasenāyāḥ pracchanno 'syā nirūpayeḥ // (27.2) Par.?
vidyādharādayastāṃ hi channaṃ vāñchanti niścitam / (28.1) Par.?
yato 'nyā tādṛśī nāsti rūpeṇāsmiñjagattraye // (28.2) Par.?
ataḥ kenāpi siddhena saṅgaṃ vidyādhareṇa vā / (29.1) Par.?
gacchetsā yadi tac ca tvaṃ paśyestadbhadrakaṃ bhavet // (29.2) Par.?
anyarūpāgataś cātra lakṣyaste divyakāmukaḥ / (30.1) Par.?
svāpakāle yato divyāḥ suptāḥ sve rūpa āsate // (30.2) Par.?
evaṃ tvaddṛṣṭitas tasyā doṣo 'smābhir vilokyate / (31.1) Par.?
tasyāṃ rājā virajyec ca tatkāryaṃ nirvahec ca naḥ // (31.2) Par.?
ity ukto mantriṇā tena so 'bravīdbrahmarākṣasaḥ / (32.1) Par.?
yuktyāham eva kiṃ naitāṃ dhvaṃsayāmi nihanmi vā // (32.2) Par.?
tac chrutvaiva mahāmantrī taṃ sa yaugandharāyaṇaḥ / (33.1) Par.?
uvāca naitatkartavyam adharmo hi mahān bhavet // (33.2) Par.?
yaś ca dharmam abādhitvā svena saṃsarate pathā / (34.1) Par.?
tasyopayāti sāhāyyaṃ sa evābhīṣṭasiddhiṣu // (34.2) Par.?
tattasyāḥ svotthito doṣaḥ prekṣaṇīyastvayā sakhe / (35.1) Par.?
yenāsmābhirbhavanmaitryā rājakāryaṃ kṛtaṃ bhavet // (35.2) Par.?
iti mantrivarādiṣṭaḥ sa gatvā brahmarākṣasaḥ / (36.1) Par.?
gṛhaṃ kaliṅgasenāyā yogachannaḥ praviṣṭavān // (36.2) Par.?
atrāntare sakhī tasyāḥ sā mayāsuraputrikā / (37.1) Par.?
āgāt kaliṅgasenāyāḥ pārśvaṃ somaprabhā punaḥ // (37.2) Par.?
sā pṛṣṭvā rātrivārtāṃ tāṃ yuktabandhuṃ mayātmajā / (38.1) Par.?
rājaputrīm uvācaivaṃ tasmiñ śṛṇvati rākṣase // (38.2) Par.?
adya pūrvāhṇa evāhaṃ vicitya tvām ihāgatā / (39.1) Par.?
channā tvatiṣṭhaṃ tvatpārśve dṛṣṭvā yaugandharāyaṇam // (39.2) Par.?
śrutaś ca yuṣmadālāpaḥ sarvaṃ cāvagataṃ mayā / (40.1) Par.?
tatkiṃ tvayā hya evaitadārabdhaṃ manniṣiddhayā // (40.2) Par.?
avyapohyānimittaṃ hi kāryaṃ cāvagataṃ mayā / (41.1) Par.?
tad aniṣṭāya kalpeta tathā cemāṃ kathāṃ śṛṇu // (41.2) Par.?
antarvedyām abhūt pūrvaṃ vasudatta iti dvijaḥ / (42.1) Par.?
viṣṇudattābhidhānaś ca putras tasyodapadyata // (42.2) Par.?
sa viṣṇudatto vayasā pūrṇaṣoḍaśavatsaraḥ / (43.1) Par.?
gantuṃ pravavṛte vidyāprāptaye valabhīṃ purīm // (43.2) Par.?
milanti sma ca tasyānye sapta viprasutāḥ samāḥ / (44.1) Par.?
saptāpi te punar mūrkhāḥ sa vidvānsatkulodgataḥ // (44.2) Par.?
kṛtvānyonyaparityāgaśapathaṃ taiḥ samaṃ tataḥ / (45.1) Par.?
viṣṇudattaḥ pratasthe sa pitror avidito niśi // (45.2) Par.?
prasthitaś cāgrato 'kasmād animittam upasthitam / (46.1) Par.?
dṛṣṭvā so 'tra vayasyāṃstānsahaprasthāyino 'bhyadhāt // (46.2) Par.?
animittam idaṃ hanta yuktamadya nivartitum / (47.1) Par.?
punar eva prayāsyāmaḥ siddhaye śakunānvitāḥ // (47.2) Par.?
tac chrutvaiva sakhāyastaṃ mūrkhāḥ saptāpi te 'bruvan / (48.1) Par.?
mṛṣā mā jīgaṇaḥ śaṅkāṃ na hy ato bibhimo vayam // (48.2) Par.?
tvaṃ cedbibheṣi tanmā gā vayaṃ yāmo 'dhunaiva tu / (49.1) Par.?
prātar viditavṛttāntā nāsmāṃstyakṣyanti bāndhavāḥ // (49.2) Par.?
ity uktavadbhir ajñais taiḥ sākaṃ śapathayantritaḥ / (50.1) Par.?
viṣṇudatto yayāveva sa smṛtvāghaharaṃ harim // (50.2) Par.?
rātryante ca vilokyānyadanimittaṃ punarvadan / (51.1) Par.?
mūrkhaistaiḥ sakhibhiḥ sarvaiḥ sa evaṃ nirabhartsyata // (51.2) Par.?
etadevānimittaṃ naḥ kim anyenādhvabhīluka / (52.1) Par.?
yat tvam asmābhir ānītaḥ kākaśaṅkī pade pade // (52.2) Par.?
ityādi bhartsanāṃ kṛtvā gacchadbhis taiḥ samaṃ ca saḥ / (53.1) Par.?
vivaśaḥ prayayau viṣṇudattas tūṣṇīṃ babhūva ca // (53.2) Par.?
nopadeśo vidhātavyo mūrkhasya svābhicāriṇaḥ / (54.1) Par.?
saṃskāro 'vaskarasyeva tiraskārakaro hi saḥ // (54.2) Par.?
eko bahūnāṃ mūrkhāṇāṃ madhye nipatito budhaḥ / (55.1) Par.?
padmaḥ pāthas taraṅgāṇām iva viplavate dhruvam // (55.2) Par.?
tasmādeṣāṃ na vaktavyaṃ mayā bhūyo hitāhitam / (56.1) Par.?
tūṣṇīm eva prayātavyaṃ vidhiḥ śreyo vidhāsyati // (56.2) Par.?
ityādy ākalayan mūrkhaiḥ prakramaṃstaiḥ samaṃ pathi / (57.1) Par.?
viṣṇudatto dinasyānte śabaragrāmamāpa saḥ // (57.2) Par.?
tatra bhrāntvā niśi prāpa taruṇyādhiṣṭhitaṃ striyā / (58.1) Par.?
gṛham ekaṃ yayāce ca nivāsaṃ so 'tha tāṃ striyam // (58.2) Par.?
tayā datte 'pavarake sahānyaistair viveśa saḥ / (59.1) Par.?
sakhibhiste ca saptāpi tatra nidrāṃ kṣaṇaṃ yayuḥ // (59.2) Par.?
sa eko jāgrad evāsīd amanuṣyagṛhāśrayāt / (60.1) Par.?
svapantyajñā hi niśceṣṭāḥ kuto nidrā vivekinām // (60.2) Par.?
tāvac ca tatra puruṣaḥ ko 'py eko nibhṛtaṃ yuvā / (61.1) Par.?
abhyantaragṛhaṃ tasyāḥ praviveśāntikaṃ striyāḥ // (61.2) Par.?
tena sākaṃ ca sā reme ciraṃ guptābhibhāṣiṇī / (62.1) Par.?
ratiśrāntau ca tau daivān nidrāṃ dvāvapi jagmatuḥ // (62.2) Par.?
tac ca dīpaprakāśena sarvaṃ dvārāntareṇa saḥ / (63.1) Par.?
viṣṇudatto vilokyaivaṃ sanirvedamacintayat // (63.2) Par.?
kaṣṭaṃ kathaṃ praviṣṭāḥ smo duścāriṇyāḥ striyā gṛham / (64.1) Par.?
dhruvaṃ jñāto 'yam etasyā na kaumāraḥ patiḥ punaḥ // (64.2) Par.?
nānyathā hi bhavatyeṣā saśaṅkanibhṛtā gatiḥ / (65.1) Par.?
mayā capalacitteyamādāveva ca lakṣitā // (65.2) Par.?
anyālābhāt praviṣṭāḥ smaḥ kiṃtv atrānyonyasākṣiṇaḥ / (66.1) Par.?
ity evaṃ cintayañ śabdaṃ janānāṃ so 'śṛṇod bahiḥ // (66.2) Par.?
dadarśa praviśantaṃ ca svasvasthānasthitānugam / (67.1) Par.?
yuvānamabhipaśyantaṃ sakhaḍgaṃ śabarādhipam // (67.2) Par.?
ke yūyamiti pṛcchantaṃ matvā gṛhapatiṃ sa tam / (68.1) Par.?
bhītaḥ pānthāḥ sma ityāha viṣṇudattaḥ pulindapam // (68.2) Par.?
sa cāntaḥ śabaro gatvā dṛṣṭvā bhāryāṃ tathāsthitām / (69.1) Par.?
cicheda tasya suptasya tajjārasyāsinā śiraḥ // (69.2) Par.?
bhāryā tu nigṛhītā na tena sā nāpi bodhitā / (70.1) Par.?
bhuvi nyastāsinānyatra paryaṅke suptam eva tu // (70.2) Par.?
tad dṛṣṭvā sapradīpe 'tra viṣṇudatto vyacintayat / (71.1) Par.?
yuktaṃ strīti na yadbhāryā hatā dāraharo hataḥ // (71.2) Par.?
kiṃtu kṛtvedṛśaṃ karma yadanenātra supyate / (72.1) Par.?
visrabdhaṃ tadaho citraṃ vīryamudriktacetasām // (72.2) Par.?
ity atra cintayatyeva viṣṇudatte prabudhya sā / (73.1) Par.?
kustrī dadarśa jāraṃ svaṃ hataṃ suptaṃ ca taṃ patim // (73.2) Par.?
utthāya ca gṛhītvā tatskandhe jārakabandhakam / (74.1) Par.?
hastenaikena cādāya tacchiraḥ sā viniryayau // (74.2) Par.?
gatvā bahiś ca nikṣipya bhasmakūṭāntare drutam / (75.1) Par.?
kabandhaṃ saśiraskaṃ tamāyayau nibhṛtaṃ tataḥ // (75.2) Par.?
viṣṇudattaś ca nirgatya sarvaṃ dūrādvilokya tat / (76.1) Par.?
madhye sakhīnāṃ suptānāṃ praviśyāsīttathaiva saḥ // (76.2) Par.?
sā cāgatya praviśyāntaḥ patyuḥ suptasya durjanī / (77.1) Par.?
tenaiva tatkṛpāṇena tasya mūrdhānam achinat // (77.2) Par.?
nirgatya śrāvayantī ca bhṛtyāñ śabdaṃ cakāra sā / (78.1) Par.?
hā hatāsmi hato bhartā mamaibhiḥ pathikair iti // (78.2) Par.?
tataḥ parijanāḥ śrutvā pradhāvyālokya taṃ prabhum / (79.1) Par.?
hataṃ tān viṣṇudattādīn abhyadhāvann udāyudhāḥ // (79.2) Par.?
etaiścāhanyamāneṣu teṣu trastotthiteṣv atha / (80.1) Par.?
anyeṣu tatsahāyeṣu viṣṇudatto 'bravīddrutam // (80.2) Par.?
alaṃ vo brahmahatyābhirnaivāsmābhiridaṃ kṛtam / (81.1) Par.?
etayaiva kṛtaṃ hy etatkustriyānyaprasaktayā // (81.2) Par.?
mayā cāpāvṛtadvāramārgeṇā mūlamīkṣitam / (82.1) Par.?
nirgatya ca bahirdṛṣṭaṃ kṣamadhvaṃ yadi vacmi tat // (82.2) Par.?
ity uktvā tānsa śabarānviṣṇudatto nivārya ca / (83.1) Par.?
tebhyo niḥśeṣam ā mūlādvṛttāntaṃ tamavarṇayat // (83.2) Par.?
nītvā cādarśayatteṣāṃ kabandhaṃ taṃ śiro'nvitam / (84.1) Par.?
sadyo hataṃ tayā kṣiptaṃ striyā tasminn avaskare // (84.2) Par.?
tataḥ svena vivarṇena mukhenāṅgīkṛte tayā / (85.1) Par.?
kulaṭāṃ tāṃ tiraskṛtya sarve tatraivamabruvan // (85.2) Par.?
smarākṛṣṭā tanotyeva yā sāhasam aśaṅkitā / (86.1) Par.?
sā parasvīkṛtā kustrī kṛpāṇīva na hanti kam // (86.2) Par.?
ity uktvā viṣṇudattādīnsarvāṃste mumucus tataḥ / (87.1) Par.?
viṣṇudattaṃ ca saptānye sahāyāste 'tha tuṣṭuvuḥ // (87.2) Par.?
rakṣāratnapradīpastvaṃ jāto naḥ svapatāṃ niśi / (88.1) Par.?
tvatprasādena tīrṇāḥ smo mṛtyum adyānimittajam // (88.2) Par.?
stutvaivaṃ viṣṇudattaṃ taṃ śamayitvā ca durvacaḥ / (89.1) Par.?
praṇatāste yayuḥ prātaḥ svakāryāyaiva tadyutāḥ // (89.2) Par.?
itthaṃ kaliṅgasenāyāḥ kathayitvā kathāṃ mithaḥ / (90.1) Par.?
somaprabhā sā kauśāmbyāṃ sakhīṃ punaruvāca tām // (90.2) Par.?
evaṃ kāryapravṛttānām animittam upasthitam / (91.1) Par.?
vilambādyapratihataṃ sakhy aniṣṭaṃ prayacchati // (91.2) Par.?
tataś cātrānutapyante prājñavākyāvamāninaḥ / (92.1) Par.?
pravartamānā rabhasātparyante mandabuddhayaḥ // (92.2) Par.?
ato 'śubhe nimitte hyo vatseśaṃ prati yattvayā / (93.1) Par.?
ātmagrahāya prahito dūto yuktaṃ na tatkṛtam // (93.2) Par.?
tad avighnaṃ vivāhaṃ ca vidadhātu vidhis tava / (94.1) Par.?
kulagnenāgatā gehādvivāhastena dūrataḥ // (94.2) Par.?
devā api ca lubhyanti tvayi rakṣyamidaṃ tataḥ / (95.1) Par.?
cintyaś ca nītinipuṇo mantrī yaugandharāyaṇaḥ // (95.2) Par.?
rājavyasanaśaṅkī sanso 'tra vighnaṃ samācaret / (96.1) Par.?
vihite 'pi vivāhe vā doṣamutpādayettava // (96.2) Par.?
dhārmikaḥ sanna kuryādvā doṣaṃ tad api te sakhi / (97.1) Par.?
sapatnī sarvathā cintyā kathāṃ vacmyatra te śṛṇu // (97.2) Par.?
astīhekṣumatī nāma purī tasyāś ca pārśvataḥ / (98.1) Par.?
nadī tadabhidhānaiva viśvāmitrakṛte ubhe // (98.2) Par.?
tatsamīpe mahaccāsti vanaṃ tatra kṛtāśramaḥ / (99.1) Par.?
ūrdhvapādastapaścakre munirmaṅkaṇakābhidhaḥ // (99.2) Par.?
tapasyatā ca tenātra gaganenāgatāpsarāḥ / (100.1) Par.?
adarśi menakā nāma vātena calitāmbarā // (100.2) Par.?
tato labdhāvakāśena kāmena kṣobhitātmanaḥ / (101.1) Par.?
nūtane kadalīgarbhe vīryaṃ tasyāpatanmuneḥ // (101.2) Par.?
jajñe tataś ca kanyā sā sadyaḥ sarvāṅgasundarī / (102.1) Par.?
amoghaṃ hi maharṣīnāṃ vīryaṃ phalati tatkṣaṇam // (102.2) Par.?
sambhūtā kadalīgarbhe yasmāttasmāccakāra tām / (103.1) Par.?
nāmnā sa kadalīgarbhāṃ pitā maṅkaṇako muniḥ // (103.2) Par.?
tasyāśrame sā vavṛdhe gautamasya kṛpī yathā / (104.1) Par.?
droṇabhāryā purā rambhādarśanacyutavīryajā // (104.2) Par.?
ekadā ca viveśaitamāśramaṃ mṛgayārasāt / (105.1) Par.?
dṛḍhavarmā hṛto 'śvena madhyadeśabhavo nṛpaḥ // (105.2) Par.?
sa tāṃ dadarśa kadalīgarbhāṃ prāvṛtavalkalām / (106.1) Par.?
munikanyocitenātra veṣeṇātyantaśobhitām // (106.2) Par.?
sā ca dṛṣṭvāsya nṛpateḥ svīcakre hṛdayaṃ tathā / (107.1) Par.?
yathāvakāśo 'pi hṛtas tatrāntaḥpurayoṣitām // (107.2) Par.?
apīmāṃ prāpnuyāṃ bhāryāṃ kasyāpīha sutāmṛṣeḥ / (108.1) Par.?
duṣyanta iva kaṇvasya muneḥ kanyāṃ śakuntalām // (108.2) Par.?
iti saṃcintayanneva saṃgṛhītasamitkuśam / (109.1) Par.?
so 'trāpaśyattamāyāntaṃ muniṃ maṅkaṇakaṃ nṛpaḥ // (109.2) Par.?
vavande cainamabhyetya pādayor muktavāhanaḥ / (110.1) Par.?
pṛṣṭaścātmānametasmai munaye sa nyavedayat // (110.2) Par.?
tataḥ sa kadalīgarbhāṃ munir ādiśati sma tām / (111.1) Par.?
vatse rājño 'titherasya tvayārghyaṃ kalpyatāmiti // (111.2) Par.?
tatheti kalpitātithyastayā rājā sa namrayā / (112.1) Par.?
īdṛk kutas te kanyeyamiti papraccha taṃ munim // (112.2) Par.?
muniś ca sa tatas tasyāstāmutpattiṃ ca nāma ca / (113.1) Par.?
anvarthaṃ kadalīgarbhety asmai rājñe nyavedayat // (113.2) Par.?
tatas tāṃ sa muneḥ kanyāṃ menakābhāvanodbhavām / (114.1) Par.?
matvāpsarasamatyutko rājā tasmādayācata // (114.2) Par.?
so 'py etāṃ kadalīgarbhāṃ dadau tasmai sutāmṛṣiḥ / (115.1) Par.?
divyānubhāvaṃ pūrveṣām avicāryaṃ hi ceṣṭitam // (115.2) Par.?
tac ca buddhvā prabhāveṇa tatrābhyetya surāṅganāḥ / (116.1) Par.?
menakāprītitas tasyāś cakrur udvāhamaṇḍanam // (116.2) Par.?
dattvā ca sarṣapān haste jagadus tāṃ tadaiva tāḥ / (117.1) Par.?
yāntī mārge vapasvaitāṃs tvam abhijñānasiddhaye // (117.2) Par.?
yadi bhartrā kṛtāvajñā kadācittvam ihaiṣyasi / (118.1) Par.?
tajjātairebhirāyāntī panthānaṃ putri vetsyati // (118.2) Par.?
ity uktāṃ tābhirāropya kṛtodvāhāṃ svavājini / (119.1) Par.?
sa rājā kadalīgarbhāṃ dṛḍhavarmā yayau tataḥ // (119.2) Par.?
prāptānvāgatasainyo 'tha vapantyā sarṣapān pathi / (120.1) Par.?
vadhvā tayā saha prāpa rājadhānīṃ nijāṃ ca saḥ // (120.2) Par.?
tatrānyapatnīvimukhaḥ kadalīgarbhayā tayā / (121.1) Par.?
samaṃ sa tasthāvākhyātatadvṛttāntaḥ svamantriṣu // (121.2) Par.?
tatas tasya mahādevī tadīyaṃ mantriṇaṃ rahaḥ / (122.1) Par.?
smārayitvopakārānsvāñjagādātyantaduḥkhitā // (122.2) Par.?
rājñā nūtanabhāryaikasaktenādyāham ujjhitā / (123.1) Par.?
tattathā kuru yenaiṣā sapatnī me nivartate // (123.2) Par.?
tac chrutvā so 'bravīnmantrī devi kartuṃ na yujyate / (124.1) Par.?
mādṛśānāṃ prabhoḥ patnyā vināśo 'tha viyojanam // (124.2) Par.?
eṣa pravrājakastrīṇāṃ viṣayaḥ kuhakādiṣu / (125.1) Par.?
prayogeṣv abhiyuktānāṃ saṃgatānāṃ tathāvidhaiḥ // (125.2) Par.?
tā hi kaitavatāpasyaḥ praviśyaivānivāritāḥ / (126.1) Par.?
gṛheṣu māyākuśalāḥ karma kiṃ kiṃ na kurvate // (126.2) Par.?
ity uktā tena sā devī vinatevāha taṃ hriyā / (127.1) Par.?
alaṃ tarhi mamānena garhitena satāmiti // (127.2) Par.?
tadvaco hṛdi kṛtvā tu taṃ visṛjya ca mantriṇam / (128.1) Par.?
kāṃcitpravrājikāṃ ceṭīmukhenānayati sma sā // (128.2) Par.?
tasyāḥ śaśaṃsa cā mūlāt tat sarvaṃ svamanīṣitam / (129.1) Par.?
aṅgīcakāra dātuṃ ca siddhe kārye dhanaṃ mahat // (129.2) Par.?
sāpyarthalobhād ārtāṃ tām ity uvāca kutāpasī / (130.1) Par.?
devi kiṃ nāma vastv etad ahaṃ te sādhayāmy adaḥ // (130.2) Par.?
nānāvidhān hi jānāmi prayogān subahūn aham / (131.1) Par.?
evam āśvāsya tāṃ devīṃ sātha pravrājikā yayau // (131.2) Par.?
maṭhikāṃ prāpya ca nijāṃ bhītevetthamacintayat / (132.1) Par.?
aho atīva bhogāśā kaṃ nāma na viḍambayet // (132.2) Par.?
yan mayā sahasā devyāḥ pratijñā purataḥ kṛtā / (133.1) Par.?
vijñānaṃ cātra tādṛṅ me samyak kiṃcin na vidyate // (133.2) Par.?
anyatreva ca na vyājaṃ kartuṃ rājagṛhe kṣamam / (134.1) Par.?
jñātvā jātu hi kurvīrannigrahaṃ prabhaviṣṇavaḥ // (134.2) Par.?
ekas tatrābhyupāyaḥ syād yat suhṛn me 'sti nāpitaḥ / (135.1) Par.?
īdṛgvijñānakuśalaḥ sa cetkuryādihodyamam // (135.2) Par.?
ity ālocyaiva sā tasya nāpitasyāntikaṃ yayau / (136.1) Par.?
tasmai manīṣitaṃ sarvaṃ tacchaśaṃsārthasiddhidam // (136.2) Par.?
tataḥ sa nāpito vṛddho dhūrtaścaivamacintayat / (137.1) Par.?
upasthitamidaṃ diṣṭyā lābhasthānaṃ mamādhunā // (137.2) Par.?
tanna bādhyā navā rājavadhū rakṣyā tu sā yataḥ / (138.1) Par.?
divyadṛṣṭiḥ pitā tasya sarvaṃ prakhyāpayedidam // (138.2) Par.?
viśliṣyaitāṃ tu nṛpaterdevīṃ saṃprati bhuñjmahe / (139.1) Par.?
kurahasyasahāye hi bhṛtye bhṛtyāyate prabhuḥ // (139.2) Par.?
saṃśleṣya kāle rājñe ca vācyametattathā mayā / (140.1) Par.?
yathā syādupajīvyo me rājā sā carṣikanyakā // (140.2) Par.?
evaṃ ca nātipāpaṃ syād bhaved dīrghā ca jīvikā / (141.1) Par.?
ity ālocya sa tāṃ prāha nāpitaḥ kūṭatāpasīm // (141.2) Par.?
amba sarvaṃ karomyetatkiṃ tu yogabalena cet / (142.1) Par.?
eṣā rājño navā bhāryā hanyate tanna yujyate // (142.2) Par.?
buddhvā kadācid rājā hi sarvān asmān vināśayet / (143.1) Par.?
strīhatyāpātakaṃ ca syāttatpitā ca muniḥ śapet // (143.2) Par.?
tasmādbuddhibalenaiṣā rājño viśleṣyate param / (144.1) Par.?
yena devī sukhaṃ tiṣṭhed arthaprāptir bhavec ca naḥ // (144.2) Par.?
etac ca me kiyat kiṃ hi na buddhyā sādhayāmy aham / (145.1) Par.?
prajñānaṃ māmakīnaṃ ca śrūyatāṃ varṇayāmi te // (145.2) Par.?
abhūd asya pitā rājño duḥśīlo dṛḍhavarmaṇaḥ / (146.1) Par.?
ahaṃ ca dāsas tasyeha rājñaḥ svocitakarmakṛt // (146.2) Par.?
sa kadācid iha bhrāmyan bhāryām aikṣata māmakīm / (147.1) Par.?
tasyāṃ tasya surūpāyāṃ taruṇyāṃ ca mano yayau // (147.2) Par.?
nāpitastrīti cābodhi pṛṣṭvā parijanaṃ sa tām / (148.1) Par.?
kiṃ nāpitaḥ karotīti praviśyaiva sa me gṛham // (148.2) Par.?
upabhujyaiva tāṃ svecchaṃ madbhāryāṃ kunṛpo yayau / (149.1) Par.?
ahaṃ ca tad ahar daivād gṛhād āsaṃ bahiḥ kvacit // (149.2) Par.?
anyedyuś ca praviṣṭena dṛṣṭā sānyādṛśī mayā / (150.1) Par.?
pṛṣṭā bhāryā yathāvṛttaṃ sābhimāneva me 'bhyadhāt // (150.2) Par.?
tatkrameṇaiva tāṃ bhāryām aśaktasya niṣedhane / (151.1) Par.?
nityam evopabhuñjānaḥ sa mamottabdhavān nṛpaḥ // (151.2) Par.?
kuto gamyam agamyaṃ vā kuśīlonmādinaḥ prabhoḥ / (152.1) Par.?
vātodbhūtasya dāvāgneḥ kiṃ tṛṇaṃ kiṃ ca kānanam // (152.2) Par.?
tato yāvad gatir me 'sti na kācit tannivāraṇe / (153.1) Par.?
tāvatsvalpāśanakṣāmo māndyavyājamaśiśriyam // (153.2) Par.?
tādṛśaś ca gato 'bhūvaṃ rājñas tasyāham antikam / (154.1) Par.?
svavyāpāropasevārthaṃ niḥśvasankṛśapāṇḍuraḥ // (154.2) Par.?
tatra mandamivālokya sābhiprāyaḥ sa māṃ nṛpaḥ / (155.1) Par.?
papraccha re kimīdṛktvaṃ saṃjātaḥ kathyatāmiti // (155.2) Par.?
nirbandhapṛṣṭas taṃ cāhaṃ vijane yācitābhayaḥ / (156.1) Par.?
pratyavocaṃ nṛpaṃ deva bhāryāsti mama ḍākinī // (156.2) Par.?
sā ca suptasya me 'ntrāṇi gudenākṛṣya cūṣati / (157.1) Par.?
tathaiva cāntaḥ kṣipati tenāhaṃ kṣāmatāṃ gataḥ // (157.2) Par.?
poṣaṇāya ca me nityaṃ bṛṃhaṇaṃ bhojanaṃ kutaḥ / (158.1) Par.?
ity uktaḥ sa mayā rājā jātāśaṅko vyacintayat // (158.2) Par.?
kiṃ satyaṃ ḍākinī sā syāttenāhaṃ kiṃ hṛtastathā / (159.1) Par.?
kiṃ svid āhārapuṣṭasya cūṣedantraṃ mamāpi sā // (159.2) Par.?
tadadya tām ahaṃ yuktyā jijñāsiṣye svayaṃ niśi / (160.1) Par.?
iti saṃcintya rājā me so 'trāhāramadāpayat // (160.2) Par.?
tato gatvā gṛhaṃ tasyā bhāryāyāḥ saṃnidhāvaham / (161.1) Par.?
aśrūṇy amuñcaṃ pṛṣṭaś ca tayā tām evam abravam // (161.2) Par.?
priye na vācyaṃ kasyāpi tvayā śṛṇu vadāmi te / (162.1) Par.?
asya rājño gude jātā dantā vajrāśrisaṃnibhāḥ // (162.2) Par.?
tac ca bhagno 'dya jātyo 'pi kṣuro me karma kurvataḥ / (163.1) Par.?
evaṃ cātra mamedānīṃ kṣuras truṭyet pade pade // (163.2) Par.?
tannavaṃ navam āneṣye kuto nityam ahaṃ kṣuram / (164.1) Par.?
ato rodimi naṣṭā hi jīvikeyaṃ gṛhe mama // (164.2) Par.?
ity uktā sā mayā bhāryā matim ādhād upaiṣyataḥ / (165.1) Par.?
rātrau rājño 'sya suptasya gudadantādbhutekṣaṇe // (165.2) Par.?
ā saṃsārād adṛṣṭaṃ tad asatyaṃ na tvabodhi sā / (166.1) Par.?
vidagdhā api vañcyante viṭavarṇanayā striyaḥ // (166.2) Par.?
athaitya tāṃ niśi svairaṃ madbhāryāmupabhujya saḥ / (167.1) Par.?
rājā śramādivālīkaṃ suptavānmadvacaḥ smaran // (167.2) Par.?
madbhāryāpyatha taṃ suptaṃ matvā tasya śanaiḥ śanaiḥ / (168.1) Par.?
hastaṃ prasārayāmāsa gude dantopalabdhaye // (168.2) Par.?
gudaprāpte ca tatpāṇāvutthāya sahasaiva saḥ / (169.1) Par.?
ḍākinī ḍākinīty uktvā trasto rājā tato yayau // (169.2) Par.?
tataḥ prabhṛti sā tena bhītyā tyaktā nṛpeṇa me / (170.1) Par.?
bhāryā gṛhītasaṃtoṣā madekāyattatāṃ gatā // (170.2) Par.?
ekaṃ pūrvaṃ nṛpādbuddhyā gṛhiṇī mocitā mayā / (171.1) Par.?
iti tāṃ tāpasīmuktvā nāpitaḥ so 'bravītpunaḥ // (171.2) Par.?
tad etat prajñayā kāryam ārye yuṣmanmanīṣitam / (172.1) Par.?
yathā ca kriyate mātastadidaṃ vacmi te śṛṇu // (172.2) Par.?
ko 'py antaḥpuravṛddho 'tra svīkāryo yo bravītyamum / (173.1) Par.?
jāyā te kadalīgarbhā ḍākinīti nṛpaṃ rahaḥ // (173.2) Par.?
āraṇyakāyā nahyasyāḥ kaścitparijanaḥ svakaḥ / (174.1) Par.?
sarvaḥ paro bhedasaho lobhātkurvīta kiṃ na yat // (174.2) Par.?
tato 'smin rājñi sāśaṅke śravaṇān niśi yatnataḥ / (175.1) Par.?
hastapādādi kadalīgarbhādhāmni nidhīyate // (175.2) Par.?
tatprabhāte vilokyaiva rājā satyamavetya tat / (176.1) Par.?
vṛddhoktaṃ kadalīgarbhāṃ bhītastāṃ tyakṣyati svayam // (176.2) Par.?
evaṃ sapatnīvirahāddevī sukhamavāpnuyāt / (177.1) Par.?
tvāṃ ca sā bahu manyeta lābhaḥ kaścidbhavec ca naḥ // (177.2) Par.?
ity uktā tāpasī tena nāpitena tatheti sā / (178.1) Par.?
gatvā rājño mahādevyai yathāvastu nyavedayat // (178.2) Par.?
devī ca tattathā cakre sā tadyuktyā nṛpo 'pi tām / (179.1) Par.?
pratyakṣaṃ vīkṣya kadalīgarbhāṃ duṣṭeti tāṃ jahau // (179.2) Par.?
tuṣṭayā ca tato devyā tayā guptamadāyi yat / (180.1) Par.?
pravrājikā tadbubhuje sā yatheṣṭaṃ sanāpitā // (180.2) Par.?
tyaktā ca kadalīgarbhā sā tena dṛḍhavarmaṇā / (181.1) Par.?
rājñābhiśāpasaṃtaptā niryayau rājamandirāt // (181.2) Par.?
yenājagāma tenaiva prayayau piturāśramam / (182.1) Par.?
pūrvoptajātasiddhārthasābhijñānena sā pathā // (182.2) Par.?
tatra tām āgatāṃ dṛṣṭvā so 'kasmāttatpitā muniḥ / (183.1) Par.?
tasyā duścaritāśaṅkī tasthau maṅkaṇakaḥ kṣaṇam // (183.2) Par.?
praṇidhānāc ca taṃ kṛtsnaṃ tadvṛttāntamavetya saḥ / (184.1) Par.?
āśvāsya ca svayaṃ snehāttāmādāya yayau tataḥ // (184.2) Par.?
etya tasmai yad ācakhyau svayaṃ prahvāya bhūbhṛte / (185.1) Par.?
devyā sapatnīdoṣeṇa kṛtaṃ kapaṭanāṭakam // (185.2) Par.?
tatkālaṃ svayamabhyetya rājñe tasmai sa nāpitaḥ / (186.1) Par.?
yathāvṛttaṃ tadācaṣṭa punar evamuvāca ca // (186.2) Par.?
itthaṃ viśleṣya kadalīgarbhā rājñī mayā prabho / (187.1) Par.?
abhicāravaśādyuktyā devīṃ saṃtoṣya rakṣitā // (187.2) Par.?
tac chrutvā niścayaṃ dṛṣṭvā munīndravacanasya saḥ / (188.1) Par.?
jagrāha kadalīgarbhāṃ saṃjātapratyayo nṛpaḥ // (188.2) Par.?
anuvrajya muniṃ taṃ ca saṃvibheje sa nāpitam / (189.1) Par.?
bhakto mamāyam ity arthair dhūrtair bhojyā bateśvarāḥ // (189.2) Par.?
tatas tayā samaṃ tasthau kadalīgarbhayaiva saḥ / (190.1) Par.?
rājā svadevīvimukho dṛḍhavarmā sunirvṛtaḥ // (190.2) Par.?
evaṃvidhānvidadhate subahūnsapatnyo doṣān mṛṣāpy anavamāṅgi kaliṅgasene / (191.1) Par.?
tvaṃ kanyakā ca cirabhāvivivāhalagnā vāñchanty acintyagatayaś ca surā api tvām // (191.2) Par.?
tatsarvataḥ sāṃpratam ātmanā tvam ātmānam ekaṃ jagadekaratnam / (192.1) Par.?
vatseśvaraikārpitam atra rakṣer vairaṃ tavāyaṃ hi nijaḥ prakarṣaḥ // (192.2) Par.?
ahaṃ hi neṣyāmi sakhi tvadantikaṃ sthitādhunā tvaṃ patimandire yataḥ / (193.1) Par.?
sakhīpateḥ sadma na yānti satstriyaḥ sugātri bhartrādya nivāritāsmi ca // (193.2) Par.?
na ca guptam ihāgamaḥ kṣamo me tvadatisnehavaśāt sa divyadṛṣṭiḥ / (194.1) Par.?
tadavaiti hi matpatiḥ kathaṃcit tamanujñāpya kilāgatāham adya // (194.2) Par.?
iha nāstyadhunā hi māmakīnaṃ sakhi kāryaṃ tava yāmi tadgṛhāya / (195.1) Par.?
yadi māmanumaṃsyate ca bhartā tadihaiṣyāmi punarvilaṅghya lajjām // (195.2) Par.?
itthaṃ sabāṣpamabhidhāya kaliṅgasenāṃ tām aśrudhautavadanāṃ manujendraputrīm / (196.1) Par.?
āśvāsya cāhni vigalatyasurendraputrī somaprabhā svabhavanaṃ nabhasā jagāma // (196.2) Par.?
Duration=2.0482439994812 secs.