Texts
Select a text:
Bibliography
Bibliography
Select a chapter:
(no revisions)
Show parallels Show headlines
Use dependency labeler
(no revisions)
Associated topic(s): Mahābhārata, aṃśāvatāra
Show parallels Show headlines
Use dependency labeler
Chapter id: 17310
- Click on a sentence to show its analysis
- Keep the mouse pointer over a lemma to show its meanings.
vaiśaṃpāyana uvāca / (1.1) Par.?
te śrutvā pṛthivīvākyaṃ sarva eva divaukasaḥ / (1.2) Par.?
tadarthakṛtyaṃ saṃcintya pitāmaham athābruvan // (1.3) Par.?
bhagavan kriyatām asyā dharaṇyā bhārasaṃnatiḥ / (2.1) Par.?
śarīrakartā lokānāṃ tvaṃ hi lokasya ceśvaraḥ // (2.2) Par.?
yat kartavyaṃ mahendreṇa yamena varuṇena ca / (3.1) Par.?
yad vā kāryaṃ dhaneśena svayaṃ nārāyaṇena vā // (3.2) Par.?
yad vā candramasā kāryaṃ bhāskareṇānilena vā / (4.1) Par.?
ādityair vasubhir vāpi rudrair vā lokabhāvanaiḥ // (4.2) Par.?
aśvibhyāṃ vā surāgryābhyāṃ sādhyair vā tridivālayaiḥ / (5.1) Par.?
bṛhaspatyuśanobhyāṃ vā kālena kalināpi vā // (5.2) Par.?
maheśvareṇa vā brahman viśākhena guhena vā / (6.1) Par.?
yakṣarākṣasagandharvaiś cāraṇair vā mahoragaiḥ // (6.2) Par.?
parvataiḥ śailamukhyair vā sāgarair vā mahormibhiḥ / (7.1) Par.?
gaṅgāmukhābhir divyābhiḥ saridbhir vā sureśvara // (7.2) Par.?
kṣipram ājñāpaya vibho katham aṃśaḥ prayujyatām / (8.1) Par.?
yadi te pārthivaṃ kāryaṃ kāryaṃ pārthivavigrahe // (8.2) Par.?
katham aṃśāvataraṇaṃ kurmaḥ sarve pitāmaha / (9.1) Par.?
antarikṣagatā ye ca pṛthivyāṃ ye ca pārthivāḥ // (9.2) Par.?
sadasyānāṃ ca viprāṇāṃ pārthivānāṃ kuleṣu ca / (10.1) Par.?
ayonijāś cāpi tanūḥ sṛjāma jagatītale // (10.2) Par.?
surāṇām ekakāryāṇāṃ śrutvaitan niścitaṃ mahat / (11.1) Par.?
devaiḥ parivṛtaḥ prāha vākyaṃ lokapitāmahaḥ // (11.2) Par.?
rocate me suraśreṣṭhā yuṣmākam api niścayaḥ / (12.1) Par.?
sṛjadhvaṃ svaśarīrāṃśāṃs tejasātmasamān bhuvi // (12.2) Par.?
sarva eva suraśreṣṭhās tejobhir avarohata / (13.1) Par.?
bhāvayanto bhuvaṃ devīṃ labdhvā tribhuvanaśriyam // (13.2) Par.?
pārthive bhārate vaṃśe pūrvam eva vijānatā / (14.1) Par.?
pṛthivyāṃ saṃbhavam imaṃ śrūyatāṃ yan mayā kṛtam // (14.2) Par.?
samudre 'haṃ surāḥ pūrve velām āsādya paścimām / (15.1) Par.?
āse sārdhaṃ tanūjena kaśyapena mahātmanā // (15.2) Par.?
kathābhiḥ pūrvavṛttābhir lokavedānugāmibhiḥ / (16.1) Par.?
itivṛttaiś ca bahubhiḥ purāṇaprabhavair guṇaiḥ // (16.2) Par.?
kurvatas tu kathās tās tāḥ samudraḥ saha gaṅgayā / (17.1) Par.?
samīpam ājagāmāśu yuktas toyadamārutaiḥ // (17.2) Par.?
sa vīciviṣamāṃ kurvan gatiṃ vegataraṅgiṇīm / (18.1) Par.?
yādogaṇavicitreṇa saṃchannas toyavāsasā // (18.2) Par.?
śaṅkhamuktāmalatanuḥ pravālamaṇibhūṣaṇaḥ / (19.1) Par.?
yuktaś candramasā pūrṇaḥ sābhragambhīranisvanaḥ // (19.2) Par.?
sa māṃ paribhavann eva svāṃ velāṃ samatikraman / (20.1) Par.?
kledayāmāsa capalair lāvaṇair ambuvisravaiḥ // (20.2) Par.?
taṃ ca deśaṃ vyavasitaḥ samudro 'dbhir vimarditum / (21.1) Par.?
uktaḥ saṃrabdhayā vācā śānto 'sīti tato mayā // (21.2) Par.?
śānto 'sīty uktamātras tu tanutvaṃ sāgaro gataḥ / (22.1) Par.?
saṃhatormitaraṅgaughaḥ sthito rājaśriyā jvalan // (22.2) Par.?
bhūyaś caiva mayā śaptaḥ samudraḥ saha gaṅgayā / (23.1) Par.?
sakāraṇāṃ matiṃ kṛtvā yuṣmākaṃ hitakāmyayā // (23.2) Par.?
yasmāt tvaṃ rājatulyena vapuṣā samupasthitaḥ / (24.1) Par.?
gacchārṇava mahīpālo rājaiva tvaṃ bhaviṣyasi // (24.2) Par.?
tatrāpi sahajāṃ līlāṃ dhārayan svena tejasā / (25.1) Par.?
bhaviṣyasi nṛṇāṃ bhartā bhāratānāṃ kulodvahaḥ // (25.2) Par.?
śānto 'sīti mayoktas tvaṃ yac cāsi tanutāṃ gataḥ / (26.1) Par.?
sutanur yaśasā loke śaṃtanus tvaṃ bhaviṣyasi // (26.2) Par.?
iyam apy āyatāpāṅgī gaṅgā sarvāṅgaśobhanā / (27.1) Par.?
rūpiṇī vai saricchreṣṭhā tatra tvām upayāsyati // (27.2) Par.?
evam uktas tu māṃ kruddhaḥ so 'bhigamyārṇavo 'bravīt / (28.1) Par.?
māṃ prabho devadeveśa kimarthaṃ śaptavān asi // (28.2) Par.?
ahaṃ tava vidheyātmā tvatkṛtas tvatparāyaṇaḥ / (29.1) Par.?
aśapo 'sadṛśair vākyair ātmajaṃ māṃ kim ātmanā // (29.2) Par.?
bhagavaṃs tvatprasādena vegāt parvaṇi vardhitaḥ / (30.1) Par.?
yady ahaṃ calito brahman ko 'tra doṣo mamātmanaḥ // (30.2) Par.?
kṣiptābhiḥ pavanenādbhiḥ spṛṣṭo yady asi parvaṇi / (31.1) Par.?
atra me bhagavan kiṃ nu vidyate śāpakāraṇam // (31.2) Par.?
uddhūtaiś ca mahāvātaiḥ pravṛddhaiś ca balāhakaiḥ / (32.1) Par.?
parvaṇā cenduyuktena tribhiḥ kṣubdho 'smi kāraṇaiḥ // (32.2) Par.?
evaṃ yady aparāddho 'haṃ kāraṇais tvatpravartitaiḥ / (33.1) Par.?
kṣantum arhasi me brahmañ śāpo 'yaṃ vinivartyatām // (33.2) Par.?
evaṃ mayi nirālambe śāpāc chithilatāṃ gate / (34.1) Par.?
kāruṇyaṃ kuru deveśa pramāṇaṃ yady avekṣase // (34.2) Par.?
asyāś ca deva gaṅgāyā gāṃ gatāyās tavājñayā / (35.1) Par.?
maddoṣāt samadoṣāyāḥ prasādaṃ kartum arhasi // (35.2) Par.?
tam ahaṃ ślakṣṇayā vācā mahārṇavam athābruvam / (36.1) Par.?
akāraṇajñaṃ devānāṃ trastaṃ śāpānileritam // (36.2) Par.?
śāntiṃ vraja na bhetavyaṃ prasanno 'smi mahāmate / (37.1) Par.?
śāpe 'smin saritāṃ nātha bhaviṣyaṃ śṛṇu kāraṇam // (37.2) Par.?
tvaṃ gaccha bhārate vaṃśe svadehaṃ svena tejasā / (38.1) Par.?
ādhatsva saritāṃ nātha tyaktvemāṃ sāgarīṃ tanum // (38.2) Par.?
mahodadhe mahīpālas tatra rājaśriyā vṛtaḥ / (39.1) Par.?
pālayaṃś caturo varṇān raṃsyase salileśvara // (39.2) Par.?
iyaṃ ca tvāṃ saricchreṣṭhā bibhratī mānuṣīṃ tanum / (40.1) Par.?
tatkālaramaṇīyāṅgī gaṅgā paricariṣyati // (40.2) Par.?
anayā saha jāhnavyā modamāno mamājñayā / (41.1) Par.?
imaṃ salilasaṃkledaṃ vismariṣyasi sāgara // (41.2) Par.?
tvaratā caiva kartavyaṃ tvayedaṃ devaśāsanam / (42.1) Par.?
prājāpatyena vidhinā gaṅgayā saha sāgara // (42.2) Par.?
vasavaḥ pracyutāḥ svargāt praviṣṭāś ca rasātalam / (43.1) Par.?
teṣām utpādanārthāya tvaṃ mayā viniyojitaḥ // (43.2) Par.?
aṣṭau tāñ jāhnavīgarbhān apatyārthaṃ dadāmy aham / (44.1) Par.?
vibhāvasos tulyaguṇān surāṇāṃ prītivardhanān // (44.2) Par.?
utpādya tvaṃ vasūñ śīghraṃ kṛtvā kurukulaṃ mahat / (45.1) Par.?
praveṣṭāsi tanuṃ tyaktvā punaḥ sāgara sāgarīm // (45.2) Par.?
evam etan mayā pūrvaṃ hitārthaṃ vaḥ surottamāḥ / (46.1) Par.?
bhaviṣyaṃ paśyatā bhāraṃ pṛthivyāḥ pārthivātmakam // (46.2) Par.?
tad eṣa śaṃtanor vaṃśaḥ pṛthivyāṃ ropito mayā / (47.1) Par.?
vasavo yatra gaṅgāyāṃ utpannās tridivaukasaḥ // (47.2) Par.?
adyāpi bhuvi gāṅgeyas tatraiva vasur aṣṭamaḥ / (48.1) Par.?
sapteme vasavaḥ prāptāḥ sa ekaḥ parilambate // (48.2) Par.?
dvitīyāyāṃ striyāṃ sṛṣṭā dvitīyā śaṃtanos tanuḥ / (49.1) Par.?
vicitravīryo dyutimān āsīd rājā pratāpavān // (49.2) Par.?
vaicitravīryau dvāv eva pārthivau bhuvi sāṃpratam / (50.1) Par.?
pāṇḍuś ca dhṛtarāṣṭraś ca vikhyātau puruṣarṣabhau // (50.2) Par.?
tatra pāṇḍoḥ śriyā juṣṭe dve bhārye yauvanasthite / (51.1) Par.?
śubhe kuntī ca mādrī ca devayoṣopame bhuvi // (51.2) Par.?
dhṛtarāṣṭrasya rājñas tu bhāryaikā tulyacāriṇī / (52.1) Par.?
gāndhārī bhuvi vikhyātā bhartur nityaṃ vrate sthitā // (52.2) Par.?
atra vo 'ṃśā vibhajyantāṃ vipakṣaḥ pakṣa eva ca / (53.1) Par.?
putrāṇāṃ hi tayo rājñor bhavitā vigraho mahān // (53.2) Par.?
teṣāṃ vimarde dāyādye nṛpāṇāṃ bhavitā kṣayaḥ / (54.1) Par.?
yugāntapratimaṃ caiva bhaviṣyati mahad bhayam // (54.2) Par.?
sabaleṣu narendreṣu śātayatsv itaretaram / (55.1) Par.?
viviktapurarāṣṭraughā kṣitiḥ śaithilyam eṣyati // (55.2) Par.?
dvāparasya yugasyānte mayā dṛṣṭaṃ purātane / (56.1) Par.?
kṣayaṃ yāsyanti śastreṇa pārthivāḥ saha vāhanaiḥ // (56.2) Par.?
tatrāvaśiṣṭān manujān suptān niśi vicetasaḥ / (57.1) Par.?
dhakṣyate śaṃkarasyāṃśaḥ pāvakenāstratejasā // (57.2) Par.?
antakapratime tasmin nivṛtte krūrakarmaṇi / (58.1) Par.?
samāptam idam ākhyāsye tṛtīyaṃ dvāparaṃ yugam // (58.2) Par.?
maheśvarāṃśe 'pasṛte tato māheśvaraṃ yugam / (59.1) Par.?
tiṣyaṃ prapatsyate paścād yugaṃ dāruṇamānuṣam // (59.2) Par.?
adharmaprāyapuruṣaṃ svalpadharmaparigraham / (60.1) Par.?
utsannasatyasaṃyogaṃ vardhitānṛtasaṃcayam // (60.2) Par.?
maheśvaraṃ kumāraṃ ca dvau ca devau samāśritāḥ / (61.1) Par.?
bhaviṣyanti narāḥ sarve loke nasthavirāyuṣaḥ // (61.2) Par.?
tad eṣa nirṇayaḥ śreṣṭhaḥ pṛthivyāṃ pārthivāntakaḥ / (62.1) Par.?
aṃśāvataraṇaṃ sarve surāḥ kuruta māciram // (62.2) Par.?
dharmasyāṃśo 'tha kuntyāṃ vai mādryāṃ ca viniyujyatām / (63.1) Par.?
vigrahasya kalir mūlaṃ gāndhāryāṃ viniyujyatām // (63.2) Par.?
etau pakṣau bhaviṣyanti rājānaḥ kālacoditāḥ / (64.1) Par.?
jātarāgāḥ pṛthivyarthe sarve saṃgrāmalālasāḥ // (64.2) Par.?
gacchatv iyaṃ vasumatī svāṃ yoniṃ lokadhāriṇī / (65.1) Par.?
sṛṣṭo 'yaṃ naiṣṭhiko rājñām upāyo lokaviśrutaḥ // (65.2) Par.?
śrutvā pitāmahavacaḥ sā jagāma yathāgatam / (66.1) Par.?
pṛthivī saha kālena vadhāya pṛthivīkṣitām // (66.2) Par.?
devān acodayad brahmā nigrahārthaṃ suradviṣām / (67.1) Par.?
naraṃ caiva purāṇarṣiṃ śeṣaṃ ca dharaṇīdharam // (67.2) Par.?
sanatkumāraṃ sādhyāṃś ca devāṃś cāgnipurogamān / (68.1) Par.?
varuṇaṃ ca yamaṃ caiva sūryācandramasau tathā / (68.2) Par.?
gandharvāpsarasaś caiva rudrādityāṃs tathāśvinau // (68.3) Par.?
tato 'ṃśān avaniṃ devāḥ sarva evāvatārayan / (69.1) Par.?
yathā te kathitaṃ pūrvam aṃśāvataraṇaṃ mayā // (69.2) Par.?
ayonijā yonijāś ca te devāḥ pṛthivītale / (70.1) Par.?
daityadānavahantāraḥ sambhūtāḥ puruṣeśvarāḥ / (70.2) Par.?
kṣīrikāvṛkṣasaṃghātā vajrasaṃhananās tathā // (70.3) Par.?
nāgāyutabalāḥ kecit kecid oghabalānvitāḥ / (71.1) Par.?
gadāparighaśaktīnāṃ sahāḥ parighabāhavaḥ / (71.2) Par.?
giriśṛṅgaprahartāraḥ sarve parighayodhinaḥ // (71.3) Par.?
vṛṣṇivaṃśe samutpannāḥ śataśo 'tha sahasraśaḥ / (72.1) Par.?
kuruvaṃśe ca devās te pāñcāleṣu ca pārthivāḥ // (72.2) Par.?
yājñikānāṃ samṛddhānāṃ brāhmaṇānāṃ ca yoniṣu / (73.1) Par.?
sarvāstrajñā maheṣvāsā vedavrataparāyaṇāḥ // (73.2) Par.?
ācālayeyuḥ śailāṃs te kruddhā bhindyur mahītalam / (74.1) Par.?
utpateyur athākāśaṃ kṣobhayeyur mahodadhim // (74.2) Par.?
evam ādiśya tān brahmā bhūtabhavyabhavatprabhuḥ / (75.1) Par.?
nārāyaṇe samāveśya lokāñ śāntim upāgamat // (75.2) Par.?
bhūyaḥ śṛṇu yathā viṣṇur avatīrṇo mahītalam / (76.1) Par.?
prajānāṃ vai hitārthāya prabhuḥ prāṇadhaneśvaraḥ // (76.2) Par.?
yayātivaṃśajasyātha vasudevasya dhīmataḥ / (77.1) Par.?
kule pūjye yaśaskāmo jajñe nārāyaṇaḥ prabhuḥ // (77.2) Par.?
Duration=0.76038813591003 secs.