Texts

Help

Select a text:
Bibliography
Select a chapter:
 (no revisions)
Show parallels  Show headlines
Use dependency labeler
Chapter id: 17494
  • Click on a sentence to show its analysis
  • Keep the mouse pointer over a lemma to show its meanings.
tataḥ somaprabhā prātas tadvinodopapādinīm / (1.1) Par.?
nyastadārumayānekamāyāsadyantraputrikām // (1.2) Par.?
karaṇḍināṃ samādāya sā nabhastalacāriṇī / (2.1) Par.?
tasyāḥ kaliṅgasenāyā nikaṭaṃ punar āyayau // (2.2) Par.?
kaliṅgasenāpy ālokya tām ānandāśrunirbharā / (3.1) Par.?
utthāya kaṇṭhe jagrāha pārśvāsīnām uvāca ca // (3.2) Par.?
tvadīyamukhapūrṇendudarśanena vinā sakhi / (4.1) Par.?
tamomayī triyāmādya śatayāmeva me gatā // (4.2) Par.?
tajjanmāntarasaṃbandhaḥ kīdṛśaḥ syāt tvayā mama / (5.1) Par.?
yasyāyaṃ pariṇāmo 'dya tvaṃ devī vetsi ced vada // (5.2) Par.?
tac chrutvā rājaputrīṃ tām evaṃ somaprabhābravīt / (6.1) Par.?
īdṛṅ me nāsti vijñānaṃ na hi jātiṃ smarāmy aham // (6.2) Par.?
na cātra munayo 'bhijñāḥ kecit tu yadi jānate / (7.1) Par.?
taiḥ kṛtaṃ tādṛśaṃ pūrvaṃ paratattvavidaś ca te // (7.2) Par.?
evam uktavatīṃ bhūyaḥ premaviśrambhapeśalam / (8.1) Par.?
kaliṅgasenā papraccha vijane tāṃ sakautukā // (8.2) Par.?
brūhi me sakhi kasyeha devajāteḥ pitus tvayā / (9.1) Par.?
janmanālaṃkṛto vaṃśo muktayeva suvṛttayā // (9.2) Par.?
jagatkarṇāmṛtaṃ kiṃ ca tava nāma sulakṣaṇe / (10.1) Par.?
karaṇḍikā kimartheyam asyām asti ca vastu kim // (10.2) Par.?
evaṃ kaliṅgasenāyāḥ śrutvā sapraṇayaṃ vacaḥ / (11.1) Par.?
somaprabhā sā sarvaṃ tat kramād vaktuṃ pracakrame // (11.2) Par.?
asti trijagati khyāto mayo nāma mahāsuraḥ / (12.1) Par.?
āsuraṃ bhāvam utsṛjya śauriṃ sa śaraṇaṃ śritaḥ // (12.2) Par.?
tena dattābhayaś cakre sa ca vajrabhṛtaḥ sabhām / (13.1) Par.?
daityāś ca devapakṣo 'yam iti taṃ prati cukrudhuḥ // (13.2) Par.?
tadbhayāt tena vindhyādrau māyāvivaramandiram / (14.1) Par.?
agamyam asurendrāṇāṃ bahvāścaryamayaṃ kṛtam // (14.2) Par.?
tasyāvāṃ dve duhitarau mayasya brahmacāriṇī / (15.1) Par.?
jyeṣṭhā svayaṃprabhā nāma kumārī tadgṛhasthitā // (15.2) Par.?
ahaṃ somaprabhā nāma kaniṣṭhā sā tv ahaṃ sakhi / (16.1) Par.?
nalakūbarasaṃjñāya dattā dhanadasūnave // (16.2) Par.?
pitrā ca śikṣitāsmīha māyāyantrāṇy anekadhā / (17.1) Par.?
tvatprītyā ceyam ānītā pūrṇā tava karaṇḍikā // (17.2) Par.?
ity uktvādarśayat tasyāḥ prodghāṭya bahukautukāḥ / (18.1) Par.?
somaprabhā kāṣṭhamayīḥ svamāyāyantraputrikāḥ // (18.2) Par.?
kīlikāhatimātreṇa kācid gatvā vihāyasā / (19.1) Par.?
tadājñayā puṣpamālām ādāya drutam āyayau // (19.2) Par.?
kācit tathaiva pānīyam ānināya yadṛcchayā / (20.1) Par.?
kācinnanarta kācic ca kathālāpam athākarot // (20.2) Par.?
ityādibhir mahāścaryaiḥ kaṃcit kālaṃ vinodya tām / (21.1) Par.?
surakṣitāṃ sthāpayitvā tāṃ ca yantrakaraṇḍikām // (21.2) Par.?
kaliṅgasenām āmantrya sotkāṃ somaprabhā tataḥ / (22.1) Par.?
yayau bhartṛparāyattā nabhasā nijamandiram // (22.2) Par.?
kaliṅgasenāpy āścaryadarśanadhvastayā kṣudhā / (23.1) Par.?
prahṛṣṭā tad ahas tasthau sarvāhāraparāṅmukhī // (23.2) Par.?
tad dṛṣṭvā ca tatas tasyā jananī rogaśaṅkinī / (24.1) Par.?
ānandākhyena bhiṣajā nirūpyāvikaloditā // (24.2) Par.?
kuto 'pi hetor harṣeṇa naṣṭāsyāḥ kṣun na rogataḥ / (25.1) Par.?
utphullanetraṃ vakty etad asyā hasad ivānanam // (25.2) Par.?
ity uktā bhiṣajā harṣahetuṃ tajjananī ca sā / (26.1) Par.?
papraccha tāṃ yathāvṛttaṃ sāpi tasyai tad abravīt // (26.2) Par.?
tataḥ ślāghyasakhī saṅgahṛṣṭāṃ matvābhinandya ca / (27.1) Par.?
āhāraṃ kārayāmāsa jananī tāṃ yathocitam // (27.2) Par.?
athānyedyur upāgatya viditārthā krameṇa sā / (28.1) Par.?
kaliṅgasenāṃ tām eva rahaḥ somaprabhābhyadhāt // (28.2) Par.?
mayā tvatsakhyam āvedya tvatpārśvāgamane 'nvaham / (29.1) Par.?
anujñā jñānino bhartur gṛhītā viditārthataḥ // (29.2) Par.?
tasmāt tvam apy anujñātā pitṛbhyāṃ bhava sāṃpratam / (30.1) Par.?
yena svairaṃ mayā sākaṃ niḥśaṅkā vihariṣyasi // (30.2) Par.?
evam uktavatīṃ haste tāṃ gṛhītvaiva tatkṣaṇam / (31.1) Par.?
kaliṅgasenā svapitur mātuś ca nikaṭaṃ yayau // (31.2) Par.?
tatra nāmānvayākhyānapūrvaṃ caitām adarśayat / (32.1) Par.?
pitre kaliṅgadattāya rājñe somaprabhāṃ sakhīm // (32.2) Par.?
mātre ca tārādattāyai tathaivaitām adarśayat / (33.1) Par.?
tau ca dṛṣṭvā yathākhyānam enām abhinanandatuḥ // (33.2) Par.?
ūcatuś cākṛtiprītau daṃpatī tāv ubhau tataḥ / (34.1) Par.?
satkṛtya duhitṛsnehāt tāṃ mahāsurasundarīm // (34.2) Par.?
vatse kaliṅgaseneyaṃ haste tava samarpitā / (35.1) Par.?
tad idānīṃ yathākāmam ubhe viharatāṃ yuvām // (35.2) Par.?
etat tayor vaco dve cāpy abhinandya nirīyatuḥ / (36.1) Par.?
samaṃ kaliṅgasenā ca sā ca somaprabhā tataḥ // (36.2) Par.?
jagmatuś ca vihārāya vihāraṃ rājanirmitam / (37.1) Par.?
āninyatuś ca tāṃ tatra māyāyantrakaraṇḍikām // (37.2) Par.?
tato yantramayaṃ yakṣaṃ gṛhītvā prāhiṇot tadā / (38.1) Par.?
somaprabhā svaprayogād buddhārcānayanāya sā // (38.2) Par.?
sa yakṣo nabhasā gatvā dūram adhvānam āyayau / (39.1) Par.?
ādāya muktāsadratnahemāmburuhasaṃcayam // (39.2) Par.?
tenābhipūjya sugatān bhāsayāmāsa tatra sā / (40.1) Par.?
somaprabhā sanilayān sarvāścaryapradāyinā // (40.2) Par.?
tad buddhvāgatya dṛṣṭvā ca vismito mahiṣīsakhaḥ / (41.1) Par.?
rājā kaliṅgadattas tām apṛcchad yantraceṣṭitam // (41.2) Par.?
tataḥ somaprabhāvādīd rājann etāny anekadhā / (42.1) Par.?
māyāyantrādiśilpāni pitrā sṛṣṭāni me purā // (42.2) Par.?
yathā cedaṃ jagadyantraṃ pañcabhūtātmakaṃ tathā / (43.1) Par.?
yantrāṇy etāni sarvāṇi śṛṇu tāni pṛthak pṛthak // (43.2) Par.?
pṛthvīpradhānaṃ yantraṃ yad dvārādi pidadhāti tat / (44.1) Par.?
pihitaṃ tena śaknoti na codghāṭayituṃ paraḥ // (44.2) Par.?
ākāras toyayantrotthaḥ sajīva iva dṛśyate / (45.1) Par.?
tejomayaṃ tu yad yantraṃ taj jvālāḥ parimuñcati // (45.2) Par.?
vātayantraṃ ca kurute ceṣṭā gatyāgamādikāḥ / (46.1) Par.?
vyaktīkaroti cālāpaṃ yantram ākāśasaṃbhavam // (46.2) Par.?
mayā caitāny avāptāni tātāt kiṃ tv amṛtasya yat / (47.1) Par.?
rakṣakaṃ cakrayantraṃ tat tāto jānāti nāparaḥ // (47.2) Par.?
iti tasyā vadantyās tadvacaḥ śraddadhatām iva / (48.1) Par.?
madhyāhne pūryamāṇānāṃ śaṅkhānām udabhūd dhvaniḥ // (48.2) Par.?
tataḥ svocitam āhāraṃ dātuṃ vijñāpya taṃ nṛpam / (49.1) Par.?
prāpyānujñāṃ vimāne tāṃ sānugāṃ yantranirmite // (49.2) Par.?
kaliṅgasenām ādāya pratasthe gaganena sā / (50.1) Par.?
somaprabhā pitṛgṛhaṃ jyeṣṭhāyāḥ svasur antikam // (50.2) Par.?
kṣaṇāc ca prāpya vindhyādrivarti tatpitṛmandiram / (51.1) Par.?
tasyāḥ svayaṃprabhāyāś ca pārśvaṃ tām anayat svasuḥ // (51.2) Par.?
tatrāpaśyaj jaṭājūṭamālinīṃ tāṃ svayaṃprabhām / (52.1) Par.?
kaliṅgasenā lambākṣamālāṃ sā brahmacāriṇīm // (52.2) Par.?
susitāmbarasaṃvītāṃ hasantīm iva pārvatīm / (53.1) Par.?
kāmabhogamahābhogagṛhītogratapaḥkriyām // (53.2) Par.?
sāpi somaprabhākhyātāṃ praṇatāṃ tāṃ nṛpātmajām / (54.1) Par.?
svayaṃprabhā kṛtātithyā saṃvibheje phalāśanaiḥ // (54.2) Par.?
sakhi bhuktaiḥ phalair etair jarā te na bhaviṣyati / (55.1) Par.?
vināśiny asya rūpasya padmasyeva himāhatiḥ // (55.2) Par.?
etadartham iha snehād ānītā bhavatī mayā / (56.1) Par.?
iti somaprabhā caitāṃ rājaputrīm abhāṣata // (56.2) Par.?
tataḥ kaliṅgasenātra tāny abhuṅkta phalāni sā / (57.1) Par.?
sadyo 'mṛtarasāsārasiktāṅgīva babhūva ca // (57.2) Par.?
dadarśa ca purodyānaṃ bhramantī tatra kautukāt / (58.1) Par.?
sasuvarṇābjavāpīkaṃ sudhāsvāduphaladrumam // (58.2) Par.?
haimacitrakhagākīrṇaṃ san maṇistambhavibhramam / (59.1) Par.?
bhittibuddhikaraṃ śūnye bhittau śūnyapratītidam // (59.2) Par.?
jale sthaladhiyaṃ kurvat sthale ca jalabuddhikṛt / (60.1) Par.?
lokāntaram ivāpūrvaṃ mayamāyāvinirmitam // (60.2) Par.?
praviṣṭapūrvaṃ plavagaiḥ purā sītāgaveṣibhiḥ / (61.1) Par.?
svayaṃprabhāprasādena cirāt samprāptanirgamaiḥ // (61.2) Par.?
tatas tadadbhutapuraprakāmālokavismitām / (62.1) Par.?
ajarābhājanībhūtāṃ tām āpṛcchya svayaṃprabhām // (62.2) Par.?
kaliṅgasenām āropya yantre bhūyo vihāyasā / (63.1) Par.?
somaprabhā takṣaśilām ānināya svamandiram // (63.2) Par.?
tatra sā tad yathāvastu pitroḥ sarvam avarṇayat / (64.1) Par.?
kaliṅgasenā tau cāpi paraṃ saṃtoṣam īyatuḥ // (64.2) Par.?
itthaṃ tayor dvayoḥ sakhyor gacchatsu divaseṣv atha / (65.1) Par.?
ūce kaliṅgasenāṃ tām evaṃ somaprabhaikadā // (65.2) Par.?
yāvan na pariṇītā tvaṃ tāvat sakhyaṃ mama tvayā / (66.1) Par.?
tvadbhartṛbhavane paścān mama syād āgamaḥ kutaḥ // (66.2) Par.?
na dṛśyo hi sakhībhartā nāṅgīkāryaḥ kathaṃcana / (67.1) Par.?
aver vṛkīva snuṣāyāḥ śvaśrūr māṃsāni khādati // (67.2) Par.?
tathā ca śṛṇu vacmy etāṃ kīrtisenākathāṃ tava // (68) Par.?
pure pāṭaliputrākhye dhuryo dhanavatāṃ vaṇik / (69.1) Par.?
nāmnā yathārthena purā dhanapālita ity abhūt // (69.2) Par.?
kīrtisenābhidhānā ca tasyājāyata kanyakā / (70.1) Par.?
rūpeṇānanyasadṛśī prāṇebhyo 'py adhikapriyā // (70.2) Par.?
sā ca tena samānāya magadheṣu maharddhaye / (71.1) Par.?
devasenābhidhānāya dattābhūd vaṇije sutā // (71.2) Par.?
tasya cātisuvṛttasya devasenasya durjanī / (72.1) Par.?
vipannajanakasyāsīj jananī svāminī gṛhe // (72.2) Par.?
sā snuṣāṃ kīrtisenāṃ tāṃ paśyantī patisaṃmatām / (73.1) Par.?
krudhā jvalantī putrasya parokṣam akadarthayat // (73.2) Par.?
kīrtisenā ca sā patyur vaktuṃ naiva śaśāka tat / (74.1) Par.?
kaṣṭā hi kuṭilaśvaśrūparatantravadhūsthitiḥ // (74.2) Par.?
ekadā sa patis tasyā devaseno vaṇijyayā / (75.1) Par.?
gantuṃ pravavṛte bandhuprerito valabhīṃ purīm // (75.2) Par.?
tataḥ sā kīrtisenā taṃ patim evam abhāṣata / (76.1) Par.?
iyac ciraṃ mayā naitad āryaputra tavoditam // (76.2) Par.?
kadarthayati mām eṣā tavāmbā tvayy api sthite / (77.1) Par.?
tvayi tu proṣite kiṃ me kuryād iti na vedmy aham // (77.2) Par.?
tac chrutvā sa samudbhrāntas tatsnehāt sabhayaḥ śanaiḥ / (78.1) Par.?
devasenas tadā gatvā mātaraṃ praṇato 'bravīt // (78.2) Par.?
kīrtisenādhunā haste tavāmba prasthitasya me / (79.1) Par.?
nāsyā niḥsnehatā kāryā kulīnatanayā hy asau // (79.2) Par.?
tac chrutvā kīrtisenāṃ tām āhūyodvartitekṣaṇā / (80.1) Par.?
taṃ devasenaṃ mātā sā tatkālaṃ samabhāṣata // (80.2) Par.?
kṛtaṃ mayā kiṃ pṛcchaitām evaṃ tvāṃ prerayatyasau / (81.1) Par.?
gṛhabhedakarī putra mama tu dvau yuvāṃ samau // (81.2) Par.?
śrutvaitac chāntacitto 'bhūt tatkṛte sa vaṇigvaraḥ / (82.1) Par.?
vyājasapraṇayair vākyair jananyā yo na vañcyate // (82.2) Par.?
kīrtisenā tu sā tūṣṇīm āsīd udvegasasmitā / (83.1) Par.?
devasenas tu so 'nyedyuḥ pratasthe valabhīṃ vaṇik // (83.2) Par.?
tatas tadvirahakleśajuṣas tasyāḥ krameṇa sā / (84.1) Par.?
tanmātā kīrtisenāyā dāsīḥ pārśvān nyavārayat // (84.2) Par.?
kṛtvā ca gṛhacāriṇyā svaceṭyā saha saṃvidam / (85.1) Par.?
ānāyyābhyantaraṃ guptaṃ tāṃ vivastrāṃ cakāra sā // (85.2) Par.?
pāpe harasi me putram ity uktvā sakacagraham / (86.1) Par.?
pādair dantair nakhaiś caitāṃ ceṭyā samam apāṭayat // (86.2) Par.?
cikṣepa caināṃ bhūgehe sapidhāne dṛḍhārgale / (87.1) Par.?
tatratye 'bhyuddhṛtāśeṣapūrvajātārthasaṃcaye // (87.2) Par.?
nyadhāc ca tasyās tatrāntaḥ pratyahaṃ sā dinātyaye / (88.1) Par.?
pāpā tādṛgavasthāyā bhaktasyārdhaśarāvakam // (88.2) Par.?
acintayac ca dūrasthe patyāv evaṃ mṛtā svayam / (89.1) Par.?
imāṃ vyutthāpya yāteti vakṣyāmi divasair iti // (89.2) Par.?
itthaṃ bhūmigṛhe kṣiptā śvaśrvā pāpakṛtā tayā / (90.1) Par.?
sukhārhā rudatī tatra kīrtisenā vyacintayat // (90.2) Par.?
āḍhyaḥ patiḥ kule janma saubhāgyaṃ sādhuvṛttatā / (91.1) Par.?
tad apy aho mama śvaśrūprasādād īdṛśī vipat // (91.2) Par.?
etadarthaṃ ca nindanti kanyānāṃ janma bāndhavāḥ / (92.1) Par.?
śvaśrūnanandṛsaṃtrāsam asaubhāgyādidūṣitam // (92.2) Par.?
iti śocanty akasmāt sā kīrtisenā khanitrakam / (93.1) Par.?
lebhe 'smād bhūgṛhād dhātrā manaḥśalyam ivoddhṛtam // (93.2) Par.?
ayomayena tenātra suruṅgāṃ nicakhāna sā / (94.1) Par.?
tāvad yāvat tayottasthe daivāt svād vāsaveśmanaḥ // (94.2) Par.?
dadarśa ca pradīpena prāktanenātha tadgṛham / (95.1) Par.?
akṣīṇena kṛtālokā dharmeṇaiva nijena sā // (95.2) Par.?
ādāyātaś ca vastrāṇi svaṃ svarṇaṃ ca niśākṣaye / (96.1) Par.?
nirgatyaiva tato guptaṃ jagāma nagarād bahiḥ // (96.2) Par.?
evaṃvidhāyā gantuṃ me na yuktaṃ pitṛveśmani / (97.1) Par.?
kiṃ vakṣye tatra lokaś ca pratyeṣyati kathaṃ mama // (97.2) Par.?
ataḥ svayuktyā gantavyaṃ patyur evāntikaṃ mayā / (98.1) Par.?
ihāmutra ca sādhvīnāṃ patir ekā gatir yataḥ // (98.2) Par.?
ity ālocya cakārātra taḍāgāmbukṛtāplavā / (99.1) Par.?
rājaputrasya veṣaṃ sā kīrtisenā subṛṃhitam // (99.2) Par.?
tato gatvāpaṇe dattvā kiṃcin mūlyena kāñcanam / (100.1) Par.?
kasyāpi vaṇijo gehe dine tasminn uvāsa sā // (100.2) Par.?
anyedyus tatra cakre ca valabhīṃ gantum icchatā / (101.1) Par.?
samudrasenanāmnā sā vaṇijā saha saṃstavam // (101.2) Par.?
tena sākaṃ sabhṛtyena prāptuṃ prākprasthitaṃ patim / (102.1) Par.?
sadrājaputraveṣā sā pratasthe valabhīṃ prati // (102.2) Par.?
jagāda taṃ ca vaṇijaṃ gotrajair asmi bādhitaḥ / (103.1) Par.?
tat tvayā saha gacchāmi valabhīṃ svajanāntikam // (103.2) Par.?
tac chrutvā sa vaṇikputro mārge paryacarac ca tām / (104.1) Par.?
rājaputro dhruvaṃ bhavyaḥ ko 'py asāv iti gauravāt // (104.2) Par.?
yayau ca sa vaṇiksārthaḥ puraskṛtyāṭavīpatham / (105.1) Par.?
bahuśulkabhayatyaktamārgāntarajanāśritam // (105.2) Par.?
dinaiḥ prāpyāṭavīdvāraṃ sāyaṃ sārthe kṛtasthitau / (106.1) Par.?
cakre kṛtāntadūtīva śabdaṃ bhayakaraṃ śivā // (106.2) Par.?
tadabhijñe vaṇigloke caurādyāpātaśaṅkini / (107.1) Par.?
haste gṛhītaśastreṣu sarvato ripurakṣiṣu // (107.2) Par.?
dhvānte dhāvati dasyūnām agrayāyibalopame / (108.1) Par.?
kīrtisenā tad ālokya puṃveṣā sā vyacintayat // (108.2) Par.?
aho duṣkṛtināṃ karma saṃtānenaiva vardhate / (109.1) Par.?
paśya śvaśrūkṛtā vyāpad ihāpi phalitā mama // (109.2) Par.?
prathamaṃ mṛtyunevāhaṃ śvaśrūkopena bhakṣitā / (110.1) Par.?
praviṣṭā bhūgṛhaṃ paścād garbhavāsam ivāparam // (110.2) Par.?
daivāt tato 'pi niṣkrāntā jāteva punar apy aham / (111.1) Par.?
ihādyāgatya samprāptā bhūyo jīvitasaṃśayam // (111.2) Par.?
caurair yadi hatāsmīha tacchvaśrūr mama vairiṇī / (112.1) Par.?
anyāsaktā gatā kvāpīty abhidhāsyati me patim // (112.2) Par.?
strīti jñātāsmi kenāpi hṛtavastrāntarā yadi / (113.1) Par.?
tato mṛtyur mama śreyān na punaḥ śīlaviplavaḥ // (113.2) Par.?
tena cātmaiva me rakṣyo nāpekṣyo 'yaṃ suhṛdvaṇik / (114.1) Par.?
satīdharmo hi sustrīṇāṃ cintyo na suhṛdādayaḥ // (114.2) Par.?
iti niścitya sā prāpa cinvatī tarumadhyagam / (115.1) Par.?
gartaṃ gṛhākṛtiṃ dattaṃ kṛpayevāntaraṃ bhuvā // (115.2) Par.?
tatra praviśya cācchādya tṛṇaparṇādibhis tanum / (116.1) Par.?
tasthau saṃdhāryamāṇā sā patisaṃgamavāñchayā // (116.2) Par.?
tato niśīthe sahasā nipatyaivodyatāyudhā / (117.1) Par.?
caurasenā sumahatī sārthaṃ veṣṭayati sma tam // (117.2) Par.?
ninadaddasyukālābhraṃ śastrajvālāciraprabham / (118.1) Par.?
tataḥ sarudhirāsāraṃ tatrābhūd yuddhadurdinam // (118.2) Par.?
hatvā samudrasenaṃ ca sānugaṃ taṃ vaṇikpatim / (119.1) Par.?
balino 'tha yayuś caurā gṛhītadhanasaṃcayāḥ // (119.2) Par.?
tadā ca kīrtisenā sā śrutakolāhalā balāt / (120.1) Par.?
yan na muktāsubhis tatra kāraṇaṃ kevalo vidhiḥ // (120.2) Par.?
tato niśāyāṃ yātāyām udite tigmatejasi / (121.1) Par.?
nirjagāma ca sā tasmād gartād viṭapamadhyataḥ // (121.2) Par.?
kāmaṃ bhartrekabhaktānām aviskhalitatejasām / (122.1) Par.?
devatā eva sādhvīnāṃ trāṇam āpadi kurvate // (122.2) Par.?
yat tatra nirjane 'raṇye siṃho dṛṣṭvāpi tāṃ jahau / (123.1) Par.?
na paraṃ yāvad abhyetya kutaścit ko'pi tāpasaḥ // (123.2) Par.?
pṛṣṭodantāṃ samāśvāsya jalapānaṃ kamaṇḍaloḥ / (124.1) Par.?
dattvopadiśya panthānaṃ tasyāḥ kvāpi tirodadhe // (124.2) Par.?
tatas tṛptāmṛteneva kṣutpipāsāvinākṛtā / (125.1) Par.?
tāpasoktena mārgeṇa pratasthe sā pativratā // (125.2) Par.?
athāstaśikharārūḍhaṃ prasāritakaraṃ ravim / (126.1) Par.?
rātrim ekāṃ kṣamasveti vadantam iva vīkṣya sā // (126.2) Par.?
mahato 'raṇyavṛkṣasya gṛhābhaṃ mūlakoṭaram / (127.1) Par.?
viveśa pidadhe cāsya dvāram anyena dāruṇā // (127.2) Par.?
pradoṣe ca dadarśātra dvāracchidrāntareṇa sā / (128.1) Par.?
rākṣasīm āgatāṃ ghorāṃ bālakair anvitāṃ sutaiḥ // (128.2) Par.?
tīrṇānyavipad adyāham anayā bhakṣiteti sā / (129.1) Par.?
trastā yāvat tarau tāvad ārūḍhā tatra rākṣasī // (129.2) Par.?
anvārūḍhāś ca tatputrās tatra tāṃ kila rākṣasīm / (130.1) Par.?
abruvann amba naḥ kiṃcid bhakṣyaṃ dehīti tatkṣaṇam // (130.2) Par.?
tataḥ sā rākṣasī bālāṃs tān uvācādya putrakāḥ / (131.1) Par.?
mahāśmaśānaṃ gatvāpi bhakṣyaṃ nāsāditaṃ mayā // (131.2) Par.?
yācito ḍākinīsaṃgho 'py atra bhāgam adān na me / (132.1) Par.?
tatkhedād atha vijñapya yācito bhairavo mayā // (132.2) Par.?
sa ca nāmānvayau pṛṣṭvā devo mām evam ādiśat / (133.1) Par.?
bhayaṃkari kulīnāsi kharadūṣaṇavaṃśajā // (133.2) Par.?
tad ito nātidūrasthaṃ vasudattapuraṃ vraja / (134.1) Par.?
tatrāste vasudattākhyo rājā dharmaparo mahān // (134.2) Par.?
yaḥ kṛtsnām aṭavīm etāṃ paryantastho 'bhirakṣati / (135.1) Par.?
svayaṃ gṛhṇāti śulkaṃ ca nigṛhṇāti ca taskarān // (135.2) Par.?
tasyāṭavyāṃ ca mṛgayāśramasuptasya bhūpateḥ / (136.1) Par.?
ajñātaiva praviṣṭāntaḥ karṇe śatapadī laghu // (136.2) Par.?
sā ca kālena bahuśaḥ prasūtāsya śirontare / (137.1) Par.?
tena rogeṇa rājāsau snāyuśeṣo 'dya vartate // (137.2) Par.?
vaidyāś cāsya na taṃ vyādhiṃ vidanty anyo 'pi ko'pi cet / (138.1) Par.?
na jñāsyati tataś caiṣa dinair alpair vipatsyate // (138.2) Par.?
tasya māṃsāni bhuñjīthā vipannasya svamāyayā / (139.1) Par.?
bhakṣitais tarhi ṣaṇmāsān paritṛptā bhaviṣyasi // (139.2) Par.?
itthaṃ me bhairaveṇāpi saṃvibhāgaḥ sasaṃśayaḥ / (140.1) Par.?
kālavāṃś cādya vihitas tatputrāḥ kiṃ karomy aham // (140.2) Par.?
evaṃ tayoktā rākṣasyā putrās te tām athābruvan / (141.1) Par.?
jñātāpanīte roge 'smin kiṃ sa rājāmba jīvati // (141.2) Par.?
kathaṃ ca tādṛśo rogo vada tasyāpanīyate / (142.1) Par.?
evam uktavatas tān sā tanayān rākṣasī jagau // (142.2) Par.?
jñātāpanīte roge 'smiñ jīvaty eva sa bhūpatiḥ / (143.1) Par.?
śrūyatāṃ ca yathā so 'sya mahārogo 'panīyate // (143.2) Par.?
śiraḥ pūrvaṃ ghṛtābhyaktaṃ tasya nyastoṣṇasarpiṣā / (144.1) Par.?
kṛtvā madhyāhnakaṭhine sthāpitasyātape ciram // (144.2) Par.?
niveśya karṇakuhare suṣirāṃ vaṃśanāḍikām / (145.1) Par.?
śītāmbughaṭapṛṣṭhasthaśarāvacchidrasaṅginīm // (145.2) Par.?
tena svedātapaklāntā nirgatyāsya śiro'ntarāt / (146.1) Par.?
karṇarandhreṇa tenaiva vaṃśanāḍīṃ praviśya tām // (146.2) Par.?
ghaṭe śītābhilāṣiṇyaḥ śatapadyaḥ patanti tāḥ / (147.1) Par.?
evaṃ sa nṛpatis tasmān mahārogād vimucyate // (147.2) Par.?
ity uktvā rākṣasī putrān vṛkṣasthān virarāma sā / (148.1) Par.?
kīrtisenā ca tat sarvam aśṛṇot koṭarasthitā // (148.2) Par.?
śrutvā ca cintayāmāsa nistariṣyāmi ced itaḥ / (149.1) Par.?
tad gatvaivaitayā yuktyā jīvayiṣyāmi taṃ nṛpam // (149.2) Par.?
etām evāṭavīṃ so 'lpaśulkaḥ prāntasthito 'vati / (150.1) Par.?
tatsaukaryāc ca vaṇijaḥ sarve yānty amunā pathā // (150.2) Par.?
etat samudraseno 'pi svargāmī so 'bravīd vaṇik / (151.1) Par.?
tad etenaiva mārgeṇa sa me bhartāgamiṣyati // (151.2) Par.?
ato gatvāṭavīprānte vasudattapure nṛpam / (152.1) Par.?
rogād uttārya tatrasthā pratīkṣe bhartur āgamam // (152.2) Par.?
evaṃ vicintayantī sā kṛcchrāt tām anayan niśām / (153.1) Par.?
prātar naṣṭeṣu rakṣaḥsu niragāt koṭarāt tataḥ // (153.2) Par.?
kramāt tato 'ṭavīmadhye yāntī puruṣaveṣabhṛt / (154.1) Par.?
prāpte 'parāhṇe gopālam ekaṃ sādhuṃ dadarśa sā // (154.2) Par.?
tatsaukumāryadūrādhvadarśanārdrīkṛtaṃ ca tam / (155.1) Par.?
papracchopetya sā ko 'yaṃ pradeśaḥ kathyatām iti // (155.2) Par.?
so 'pi gopālako 'vādīd vasudattasya bhūpateḥ / (156.1) Par.?
vasudattapuraṃ nāma puram etatpuraḥ sthitam // (156.2) Par.?
rājāpi sa mahātmātra mumūrṣur vyādhitaḥ sthitaḥ / (157.1) Par.?
tac chrutvā kīrtisenā taṃ gopālakam abhāṣata // (157.2) Par.?
yadi māṃ nayate kaścid rājñas tasyāntikaṃ tataḥ / (158.1) Par.?
ahaṃ taṃ tasya jānāmi nivārayitum āmayam // (158.2) Par.?
tac chrutvaivāvadad gopaḥ pure 'traiva vrajāmy aham / (159.1) Par.?
tad āyāhi mayā sākaṃ yāvadyatnaṃ karomi te // (159.2) Par.?
tathety uktavatīṃ tāṃ ca kīrtisenāṃ tadaiva saḥ / (160.1) Par.?
vasudattapuraṃ gopaḥ puṃveṣāṃ nayati sma tām // (160.2) Par.?
tac ca tatra tathā vastu nivedyātārya tatkṣaṇāt / (161.1) Par.?
pratīhārāya kalyāṇalakṣaṇāṃ tāṃ samarpayat // (161.2) Par.?
pratīhāro 'pi rājānaṃ vijñapyaiva tadājñayā / (162.1) Par.?
praveśayāmāsa sa tāṃ tasyāntikam aninditām // (162.2) Par.?
rājā ca so 'tra rogārtas tāṃ dṛṣṭvaivādbhutākṛtim / (163.1) Par.?
āśvasto vasudatto 'bhūd vetty ātmaiva hitāhitam // (163.2) Par.?
uvāca caitāṃ puṃveṣāṃ yadīmām apaneṣyasi / (164.1) Par.?
rujam etat pradāsyāmi rājyārdhaṃ te sulakṣaṇa // (164.2) Par.?
jāne jahāra pṛṣṭhān me svapne strī kṛṣṇakambalam / (165.1) Par.?
tan niścitam imaṃ rogaṃ hariṣyati bhavān mama // (165.2) Par.?
tac chrutvā kīrtisenā taṃ jagādādya dinaṃ gatam / (166.1) Par.?
deva śvaste 'paneṣyāmi rogaṃ mā smādhṛtiṃ kṛthāḥ // (166.2) Par.?
ity uktvā mūrdhni rājño 'sya gavyaṃ ghṛtam adāpayat / (167.1) Par.?
tena tasyāyayau nidrā yayau sā cātivedanā // (167.2) Par.?
bhiṣagrūpeṇa devo 'yaṃ puṇyair naḥ ko 'py upāgataḥ / (168.1) Par.?
iti tatra ca tāṃ sarve kīrtisenāṃ tato 'stuvan // (168.2) Par.?
mahādevī ca tais tais tām upacārair upācarat / (169.1) Par.?
naktaṃ veśma pṛthak cāsyāḥ sadāsīkam akalpayat // (169.2) Par.?
athāparedyur madhyāhne mantriṣv antaḥpureṣu ca / (170.1) Par.?
paśyatsu tasya bhūpasya kīrtisenā cakarṣa sā // (170.2) Par.?
śirasaḥ karṇamārgeṇa sārdhaṃ śatapadīśatam / (171.1) Par.?
rākṣasyuditayā pūrvaṃ yuktyātyadbhutayā tayā // (171.2) Par.?
sthāpayitvā ca ghaṭake sā tāḥ śatapadīs tataḥ / (172.1) Par.?
ghṛtakṣīrādisekena taṃ nṛpaṃ samatarpayat // (172.2) Par.?
kramāt tasmin samāśvaste rogamukte mahīpatau / (173.1) Par.?
ghaṭe tān prāṇino dṛṣṭvā ko na tatra visismiye // (173.2) Par.?
rājā ca sa vilokyaitān kukīṭān mūrdhanirgatān / (174.1) Par.?
tatrāsa dadhyau mumude mene janma nijaṃ punaḥ // (174.2) Par.?
kṛtotsavaś ca sa snātaḥ kīrtisenām apūjayat / (175.1) Par.?
tām anādṛtarājyārdhāṃ grāmahastyaśvakāñcanaiḥ // (175.2) Par.?
devī ca mantriṇaś caitāṃ hemnā vastrair apūrayan / (176.1) Par.?
prabhuprāṇaprado 'smākaṃ pūjyo bhiṣag asāv iti // (176.2) Par.?
sā ca tasyaiva rājñas tān haste 'rthān saṃprati nyadhāt / (177.1) Par.?
kaṃcit kālaṃ vratastho 'ham ity uktvā bhartrapekṣiṇī // (177.2) Par.?
tataḥ saṃmānyamānātra sarvaiḥ kāny apy ahāni sā / (178.1) Par.?
yāvat puruṣaveṣeṇa kīrtisenāvatiṣṭhate // (178.2) Par.?
tāvacchuśrāva lokāt taṃ valabhītaḥ samāgatam / (179.1) Par.?
sārthavāhaṃ pathā tena devasenaṃ nijaṃ patim // (179.2) Par.?
puri tatrātha taṃ sārthaṃ prāptaṃ buddhvaiva sābhyagāt / (180.1) Par.?
bhartāraṃ tam apaśyac ca mayūrīva navāmbudam // (180.2) Par.?
citteneva cirautsukyasaṃtāpapravilāyinā / (181.1) Par.?
dattārghānandabāṣpeṇa pādayos tasya cāpatat // (181.2) Par.?
so 'pi pratyabhyajānāc ca veṣacchannāṃ nirūpya tām / (182.1) Par.?
bhartā bhāsvatkarālakṣmyāṃ divā mūrtim ivaindavīm // (182.2) Par.?
tasya tadvadanenduṃ ca candrakāntasya paśyataḥ / (183.1) Par.?
devasenasya hṛdayaṃ citraṃ na galati sma yat // (183.2) Par.?
athāsyāṃ kīrtisenāyām evaṃ prakaṭitātmani / (184.1) Par.?
kim etad iti sāścaryaṃ sthite tasmiṃś ca tatpatau // (184.2) Par.?
vismite ca vaṇiggrāme tad buddhvaiva savismayaḥ / (185.1) Par.?
sa rājā vasudatto 'tra svayam eva kilāyayau // (185.2) Par.?
tena pṛṣṭā ca sā kīrtisenā patyuḥ puro 'khilam / (186.1) Par.?
śvaśrūduścaritotpannaṃ svavṛttāntam avarṇayat // (186.2) Par.?
devasenaś ca tac chrutvā tadbhartā sa svamātari / (187.1) Par.?
parāṅmukho 'bhavat kopakṣamāvismayaharṣavān // (187.2) Par.?
bhartṛbhaktirathārūḍhāḥ śīlasaṃnāharakṣitāḥ / (188.1) Par.?
dharmasārathayaḥ sādhvyo jayanti matihetayaḥ // (188.2) Par.?
iti tatra sthito 'vādīd ākarṇyaiva tad adbhutam / (189.1) Par.?
caritaṃ kīrtisenāyāḥ sānandaḥ sakalo janaḥ // (189.2) Par.?
rājāpy uvāca patyartham āśritakleśayānayā / (190.1) Par.?
sītādevy api rāmasya parikleśavahā jitā // (190.2) Par.?
tad eṣā dharmabhaginī mama prāṇapradāyinī / (191.1) Par.?
ity uktavantaṃ taṃ bhūpaṃ kīrtisenātha sābravīt // (191.2) Par.?
deva tvatprītidāyo yas tava haste mama sthitaḥ / (192.1) Par.?
grāmahastyaśvaratnādiḥ sa me bhartre samarpyatām // (192.2) Par.?
evam uktas tayā rājā dattvā grāmādi tasya tat / (193.1) Par.?
tadbhartur devasenasya prītaḥ paṭṭaṃ babandha saḥ // (193.2) Par.?
atha narapatidattais tair vaṇijyārjitaiś ca prasabhabharitakoṣo devaseno dhanaughaiḥ / (194.1) Par.?
parihṛtajananīkaḥ saṃstuvan kīrtisenāṃ kṛtavasatir amuṣminn eva tasthau pure saḥ // (194.2) Par.?
sukham apagatapāpaśvaśrukaṃ kīrtisenāpy asamacaritalabdhakhyātir āsādya tatra / (195.1) Par.?
nyavasad akhilabhogaiśvaryabhāgāntikasthā sukṛtaphalasamṛddhir dehabaddheva bhartuḥ // (195.2) Par.?
evaṃ viṣahya vidhurasya vidher niyogam āpatsu rakṣitacaritradhanā hi sādhvyaḥ / (196.1) Par.?
guptāḥ svasattvavibhavena mahattamena kalyāṇam ādadhati patyur athātmanaś ca // (196.2) Par.?
itthaṃ ca pārthivakumāri bhavanti doṣāḥ śvaśrūnanāndṛvihitā bahavo vadhūnām / (197.1) Par.?
tadbhartṛveśma tava tādṛśam arthaye 'haṃ śvaśrūr na yatra na ca yatra śaṭhā nanāndā // (197.2) Par.?
itīdam ānandikathādbhutaṃ sā mukhān niśamyāsurarājaputryāḥ / (198.1) Par.?
somaprabhāyā manujendraputrī kaliṅgasenā parituṣyati sma // (198.2) Par.?
tato vicitrārthakathāvasānaṃ dṛṣṭveva gantuṃ mihire pravṛtte / (199.1) Par.?
sotkāṃ samāliṅgya kaliṅgasenāṃ somaprabhā svaṃ bhavanaṃ jagāma // (199.2) Par.?
Duration=1.3113520145416 secs.