Texts

Help

Select a text:
Bibliography
Select a chapter:
 (no revisions)
Show parallels  Show headlines
Use dependency labeler
Chapter id: 17557
  • Click on a sentence to show its analysis
  • Keep the mouse pointer over a lemma to show its meanings.
tato 'hani pare prāptaḥ sotkāṃ ratnaprabhāṃ priyām / (1.1) Par.?
śīghraṃ pratyāgamiṣyāmīty āśvāsyākheṭakāya saḥ // (1.2) Par.?
vatseśena samaṃ pitrā vayasyaiścāṭavīṃ yayau / (2.1) Par.?
naravāhanadatto 'śvairgajaiś ca parivāritaḥ // (2.2) Par.?
tatra bhinnebhakumbhānāṃ nakhodaraparicyutaiḥ / (3.1) Par.?
siṃhānāṃ hatasuptānāmuptabījeva mauktikaiḥ // (3.2) Par.?
vyāghrāṇāṃ bhallalūnānāṃ daṃṣṭrābhiḥ sāṅkureva ca / (4.1) Par.?
sapallaveva kṣatajair hariṇānāṃ parisrutaiḥ // (4.2) Par.?
nimagnakaṅkapatrāṅkaiḥ kroḍaiḥ stabakiteva ca / (5.1) Par.?
śarīraiḥ śarabhāṇāṃ ca patitaiḥ phaliteva ca // (5.2) Par.?
babhūva tasya nipataddhanaśabdaśilīmukhā / (6.1) Par.?
prītaye mṛgayālīlālatā śobhitakānanā // (6.2) Par.?
śanaiḥ śrāntaḥ sa viśramya praviveśa vanāntaram / (7.1) Par.?
hayārūḍhaḥ sahaikena gomukhenāśvasādinā // (7.2) Par.?
tatrārebhe ca gulikākrīḍāṃ kām api tatkṣaṇam / (8.1) Par.?
tāvac ca tāpasī kāpi pathā tena kilāyayau // (8.2) Par.?
tasyās tasya karādbhraṣṭā gulikā mūrdhni cāpatat / (9.1) Par.?
tato vihasya kiṃcitsā tāpasī tam abhāṣata // (9.2) Par.?
evam eva mado 'yaṃ cettava tadyadyavāpsyasi / (10.1) Par.?
jātu karpūrikāṃ bhāryāṃ tataḥ kīdṛgbhaviṣyati // (10.2) Par.?
etac chrutvāvaruhyaiva turagāccaraṇānataḥ / (11.1) Par.?
naravāhanadattastāṃ tāpasīṃ nijagāda saḥ // (11.2) Par.?
tvaṃ na dṛṣṭā mayā daivādgulikā cātra me gatā / (12.1) Par.?
prasīda tadbhagavati kṣamasva skhalitaṃ mama // (12.2) Par.?
tac chrutvā nāsti me putra kopa ityabhidhāya ca / (13.1) Par.?
tāpasī sā jitakrodhā tamāśīrbhirasāntvayat // (13.2) Par.?
tataś ca vaśinīṃ matvā prabuddhāṃ satyatāpasīm / (14.1) Par.?
naravāhanadattastāṃ papraccha vinayena saḥ // (14.2) Par.?
kaiṣā karpūrikā nāma bhagavaty uditā tvayā / (15.1) Par.?
etad ādiśa tuṣṭāsi mayi cetkautukaṃ hi me // (15.2) Par.?
ity uktavantaṃ praṇataṃ tāpasī taṃ jagāda sā / (16.1) Par.?
asti pārembudhi puraṃ nāmnā karpūrasaṃbhavam // (16.2) Par.?
anvarthas tatra rājāsti karpūraka iti śrutaḥ / (17.1) Par.?
tasya karpūrikā nāma sutāsti varakanyakā // (17.2) Par.?
ekāṃ vilokya kamalāṃ nirmathyāpahṛtāṃ suraiḥ / (18.1) Par.?
yā dvitīyeva nikṣipya tatra gopāyitābdhinā // (18.2) Par.?
puruṣadveṣinī sā ca vivāhaṃ nābhivāñchati / (19.1) Par.?
tvayy upete yadi paraṃ bhaviṣyati tadarthinī // (19.2) Par.?
tattatra gaccha putra tvaṃ tāṃ ca prāpsyasi sundarīm / (20.1) Par.?
gacchataś cātra te 'ṭavyāṃ mahākleśo bhaviṣyati // (20.2) Par.?
mohas tatra na kāryas te sarvaṃ svantaṃ hi bhāvi tat / (21.1) Par.?
ity uktvaiva kham utpatya tāpasī sā tirodadhe // (21.2) Par.?
naravāhanadatto 'tha tadvāṇīmadanājñayā / (22.1) Par.?
ākṛṣṭaḥ sa tamāha sma gomukhaṃ pārśvavartinam // (22.2) Par.?
ehi karpūrikāpārśvaṃ puraṃ karpūrasaṃbhavam / (23.1) Par.?
gacchāvas tām adṛṣṭvā hi na kṣaṇaṃ sthātumutsahe // (23.2) Par.?
tac chrutvā gomukho 'vādīddevālaṃ sāhasena te / (24.1) Par.?
kva tvaṃ kvābdhiḥ puraṃ tatkva kva so 'dhvā kanyakā kva sā // (24.2) Par.?
nāmni śrute kim ekākī tyaktadivyāṅganājanaḥ / (25.1) Par.?
nirabhiprāyasaṃdigdhāmabhidhāvasi mānuṣīm // (25.2) Par.?
evaṃ sa gomukhenokto vatsarājasutastadā / (26.1) Par.?
abravītsiddhatāpasyā na tasyā vacanaṃ mṛṣā // (26.2) Par.?
tan mayāvaśyagantavyaṃ prāptuṃ tāṃ rājakanyakām / (27.1) Par.?
ity uktvā sa hayārūḍhaḥ pratasthe tatkṣaṇaṃ tataḥ // (27.2) Par.?
anvagāt sa ca taṃ tūṣṇīm anicchann api gomukhaḥ / (28.1) Par.?
akurvan vacanaṃ bhṛtyairanugamyaḥ paraṃ prabhuḥ // (28.2) Par.?
tāvad vatseśvaro 'py āgāt kṛtākheṭo nijāṃ purīm / (29.1) Par.?
manvānaḥ sa tamāyāntaṃ sutaṃ svabalamadhyagam // (29.2) Par.?
svabalaṃ tac ca tasyāgān marubhūtyādibhiḥ saha / (30.1) Par.?
purīṃ tām eva matvā taṃ sainyamadhyasthitaṃ prabhum // (30.2) Par.?
tatra prāptā vicinvantaste buddhvā tam anāgatam / (31.1) Par.?
vatseśvarādayo jagmuḥ sarve ratnaprabhāntikam // (31.2) Par.?
sā cādau tac chrutenārtā dhyātayā nijavidyayā / (32.1) Par.?
ākhyātadayitodantā vignaṃ śvaśuram abravīt // (32.2) Par.?
karpūrikāṃ rājasutāṃ tāpasyā kathitāṃ vane / (33.1) Par.?
āryaputro gataḥ prāptuṃ puraṃ karpūrasaṃbhavam // (33.2) Par.?
śīghraṃ ca kṛtakāryaḥ sann ihaiṣyati sagomukhaḥ / (34.1) Par.?
tad alaṃ cintayaitaddhi vidyāto 'dhigataṃ mayā // (34.2) Par.?
ity uktvāśvāsayatsā taṃ vatseśaṃ saparicchadam / (35.1) Par.?
ratnaprabhānyāṃ vidyāṃ ca bhartuḥ prāyuṅkta tasya sā // (35.2) Par.?
naravāhanadattasya pathi kleśopaśāntaye / (36.1) Par.?
nerṣyāṃ bhartṛhitaiṣiṇyo gaṇayanti hi sustriyaḥ // (36.2) Par.?
tāvac ca dūramadhvānaṃ sa yayau vājipṛṣṭhagaḥ / (37.1) Par.?
naravāhanadatto 'syām aṭavyāṃ gomukhānvitaḥ // (37.2) Par.?
athākasmād upetyātra kumārī pathyuvāca tam / (38.1) Par.?
ahaṃ māyāvatī nāma vidyā ratnaprabheritā // (38.2) Par.?
rakṣāmy adṛśyā mārge tvāṃ niścintastadvrajādhunā / (39.1) Par.?
ity uktvā rūpiṇī vidyā tiro 'bhūtsāsya paśyataḥ // (39.2) Par.?
tatprabhāvāt tataḥ śāntakṣuttṛṣṇaḥ pathi sa vrajan / (40.1) Par.?
naravāhanadattastāṃ stuvanratnaprabhāṃ priyām // (40.2) Par.?
sāyaṃ svacchasaraḥ prāpya vanaṃ svādutaraiḥ phalaiḥ / (41.1) Par.?
jalaiścāhārapānādi snātaścakre sagomukhaḥ // (41.2) Par.?
naktaṃ ca tatra saṃyamya dattaghāsau hayāvadhaḥ / (42.1) Par.?
mantridvitīyo vāsārthamāruroha mahātarum // (42.2) Par.?
tasyoruśākhāsaṃviṣṭo vitrastahayaheṣitaiḥ / (43.1) Par.?
prabuddhaḥ so 'ntarādhastādapaśyatsiṃham āgatam // (43.2) Par.?
dṛṣṭvā cāvatitīrṣuṃ tam aśvārthe gomukho 'bravīt / (44.1) Par.?
aho dehānapekṣaḥ sann amantreṇaiva ceṣṭase // (44.2) Par.?
śarīramūlā hi nṛpā mantramūlā ca rājatā / (45.1) Par.?
yuyutsase tat tiryagbhir nakhadaṃṣṭrāyudhaiḥ katham // (45.2) Par.?
etadrakṣārthamevāvām ihārūḍhau hi saṃprati / (46.1) Par.?
iti gomukhavāgruddho yuvarājaḥ sa tatkṣaṇam // (46.2) Par.?
siṃhaṃ taṃ turagaṃ ghnantaṃ dṛṣṭvā churikayā drutam / (47.1) Par.?
ājaghāna taroḥ pṛṣṭhātkṣiptayā sa nimagnayā // (47.2) Par.?
sa tathā tena viddho 'pi taṃ hatvaiva hayaṃ balī / (48.1) Par.?
siṃho vyāpādayāmāsa dvitīyam api vājinam // (48.2) Par.?
tato vatseśvarasutaḥ khaḍgamādāya gomukhāt / (49.1) Par.?
tena kṣiptena madhye taṃ siṃhaṃ dvedhā cakāra saḥ // (49.2) Par.?
avatīrya ca saṃgṛhya kṛpāṇīṃ siṃhadehataḥ / (50.1) Par.?
khaḍgaṃ cāruhya so 'traiva vṛkṣe rātrimuvāsa tām // (50.2) Par.?
prātastato 'vatīrṇaś ca pratasthe gomukhānvitaḥ / (51.1) Par.?
naravāhanadatto 'tastāṃ sa karpūrikāṃ prati // (51.2) Par.?
atha padbhyāṃ prayāntaṃ taṃ siṃhena hatavāhanam / (52.1) Par.?
dṛṣṭvā vinodayannevamuvāca pathi gomukhaḥ // (52.2) Par.?
deva prāsaṅgikīmetāṃ kathāmākhyāmi te śṛṇu / (53.1) Par.?
astīhairāvatī nāma nagarī vijitālakā // (53.2) Par.?
tasyām abhūt parityāgaseno nāma mahīpatiḥ / (54.1) Par.?
babhūvatuś ca tasya dve devyau prāṇasame priye // (54.2) Par.?
ekā svamantritanayā nāmato 'dhikasaṃgamā / (55.1) Par.?
nāmnā tu kāvyālaṃkārā dvitīyā rājavaṃśajā // (55.2) Par.?
tābhyāṃ samaṃ ca so 'putro rājā putrārthamambikām / (56.1) Par.?
ārādhayannirāhāro darbhaśāyī vyadhāttapaḥ // (56.2) Par.?
tataḥ sā taṃ tapastuṣṭā svapne dattvā phaladvayam / (57.1) Par.?
divyaṃ samādiśatsākṣādbhavānī bhaktavatsalā // (57.2) Par.?
uttiṣṭha dehi dārebhyo bhakṣyam etat phaladvayam / (58.1) Par.?
tato rājan pravīrau te janiṣyete sutāv ubhau // (58.2) Par.?
ity uktvāntardadhe gaurī prabuddhaḥ sa ca bhūpatiḥ / (59.1) Par.?
nananda prātar utthāya haste paśyannubhe phale // (59.2) Par.?
svapnena tena cānandya varṇitena parigraham / (60.1) Par.?
snāto mṛḍānīm abhyarcya cakāra vratapāraṇam // (60.2) Par.?
naktaṃ copetya tāṃ pūrvaṃ rājñīm adhikasaṃgamām / (61.1) Par.?
phalam ekaṃ dadau tasyai sā ca tadbubhuje tadā // (61.2) Par.?
tatas tanmandire tasyām uvāsa sa nṛpo niśi / (62.1) Par.?
tatpiturmantrimukhyasya nijasya kila gauravāt // (62.2) Par.?
tac cātra nidadhe saṃpraty ātmaśayyāśiro'ntike / (63.1) Par.?
dvitīyasyāḥ kṛte devyā dvitīyaṃ kalpitaṃ phalam // (63.2) Par.?
suptasyātra nṛpasyātha rājñī sādhikasaṃgamā / (64.1) Par.?
utthāyātmana eva dvāvicchantī sadṛśau sutau // (64.2) Par.?
śīrṣāntād bhakṣayāmāsa dvitīyam api tatphalam / (65.1) Par.?
nisargasiddho nārīṇāṃ sapatnīṣu hi matsaraḥ // (65.2) Par.?
prātaś cotthāya cinvānaṃ tatphalaṃ taṃ mahīpatim / (66.1) Par.?
mayaiva tatphalaṃ bhuktaṃ dvitīyamiti sābravīt // (66.2) Par.?
tataḥ sa rājā vimanā nirgatyātītya vāsaram / (67.1) Par.?
naktaṃ tasyā dvitīyasyā devyā vāsagṛhaṃ yayau // (67.2) Par.?
tatra tatphalam ekaṃ tāṃ yācamānāṃ ca so 'bravīt / (68.1) Par.?
suptasya me tad apy aśnāt sapatnī te chalād iti // (68.2) Par.?
tataḥ sā tanayotpattihetum aprāpya tatphalam / (69.1) Par.?
babhūva kāvyālaṃkārā rājñī tūṣṇīṃ suduḥkhitā // (69.2) Par.?
gacchatsv atha dineṣv atra rājñī sādhikasaṃgamā / (70.1) Par.?
sagarbhābhūd asūtātha kāle dvau yugapatsutau // (70.2) Par.?
rājāpi sa tadutpattiphalitasvamanorathaḥ / (71.1) Par.?
nandati sma parityāgasenaḥ kṛtamahotsavaḥ // (71.2) Par.?
tayoś ca sutayor jyeṣṭham indīvaranibhekṣaṇam / (72.1) Par.?
nāmnendīvarasenaṃ sa nṛpaścakre 'dbhutākṛtim // (72.2) Par.?
vidadhe ca kanīyāṃsam anicchāsenam ākhyayā / (73.1) Par.?
tajjananyā yato bhuktaṃ phalaṃ tattadanicchayā // (73.2) Par.?
athātra tasya rājñī sā dvitīyā bhūmipasya tat / (74.1) Par.?
ālokya kāvyālaṃkārā sāmarṣā samacintayat // (74.2) Par.?
aho ahaṃ sutaprāpteḥ sapatnyā vañcitaitayā / (75.1) Par.?
tadetasyā mayāvaśyaṃ kāryā manyupratikriyā // (75.2) Par.?
vināśyau tanayāvetāvetadīyau svayuktitaḥ / (76.1) Par.?
iti saṃcintya sā tasthau tadupāyaṃ vicinvatī // (76.2) Par.?
yathā yathā ca tau tatra vavṛdhāte nṛpātmajau / (77.1) Par.?
tathā tathāsyā vavṛdhe hṛdaye vairapādapaḥ // (77.2) Par.?
krameṇa yauvanasthau ca tau vijñāpayataḥ sma tam / (78.1) Par.?
rājaputrau svapitaraṃ jigīṣū bhujaśālinau // (78.2) Par.?
astreṣu śikṣitau tāvad āvāṃ samprāptayauvanau / (79.1) Par.?
tadbhujān viphalān etān bibhratau katham āsvahe // (79.2) Par.?
kṣatriyasyājigīṣasya dhigbāhū dhik ca yauvanam / (80.1) Par.?
ato 'nujānīhy adhunā tāta digvijayāya nau // (80.2) Par.?
iti sūnvor vacaḥ śrutvā rājā hṛṣṭo 'numanya saḥ / (81.1) Par.?
yātrārambhaṃ parityāgasenaḥ saṃvidadhe tayoḥ // (81.2) Par.?
yady atra saṃkaṭaṃ jātu yuvayoḥ syāt tadāmbikā / (82.1) Par.?
smartavyārtiharā devī tayā dattau hi me yuvām // (82.2) Par.?
ity uktvā ca sa tau rājā yātrāyai prāhiṇot sutau / (83.1) Par.?
yuktau sainyaiḥ sasāmantair jananyā kṛtamaṅgalau // (83.2) Par.?
nijaṃ mantripradhānaṃ ca paścān mātāmahaṃ tayoḥ / (84.1) Par.?
prajñāsahāyaṃ vyasṛjannāmnā prathamasaṃgamam // (84.2) Par.?
atha tau rājaputrau dvau sabalau bhrātarau kramāt / (85.1) Par.?
gatvā prācīṃ diśaṃ pūrvaṃ jigyatuḥ prājyavikramau // (85.2) Par.?
tato 'pratihatau vīrau militānekapārthivau / (86.1) Par.?
jetuṃ siddhapratāpau tau jagmaturdakṣiṇāṃ diśam // (86.2) Par.?
tāṃ ca vārtāṃ tayoḥ śrutvā pitarau tau nanandatuḥ / (87.1) Par.?
jajvālāparamātā tu sāntarvidveṣavahninā // (87.2) Par.?
etābhyāṃ bhujadarpeṇa pṛthvīṃ jitvā nihatya mām / (88.1) Par.?
rājyaṃ madīyaṃ svīkartuṃ matputrābhyāṃ vicintitam // (88.2) Par.?
tadyūyaṃ mayi bhaktāś cet tad etāv atra matsutau / (89.1) Par.?
avicāryaiva yuṣmābhir nihantavyāv ubhāv api // (89.2) Par.?
iti tatkaṭakasthebhyaḥ sāmantebhyas tataḥ śaṭhā / (90.1) Par.?
rājādeśaṃ tadā rājñī tannāmnaivābhilikhya sā // (90.2) Par.?
saṃdhivigrahakāyasthenāhṛtenārthasaṃcayaiḥ / (91.1) Par.?
upāṃśu kāvyālaṃkārā vyasṛjallekhahārakam // (91.2) Par.?
sa ca guptaṃ tayorgatvā kaṭakaṃ rājaputrayoḥ / (92.1) Par.?
sāmantebhyo dadau tebhyastāṃllekhāṃllekhahārakaḥ // (92.2) Par.?
te vācayitvā tānsarve rājanītiṃ sukarkaśām / (93.1) Par.?
vicintya tāṃ prabhor ājñām anullaṅghyām avetya ca // (93.2) Par.?
rātrau militvā saṃmantrya nihantuṃ tau nṛpātmajau / (94.1) Par.?
vivaśā niścayaṃ cakrus tadguṇāvarjitā api // (94.2) Par.?
tac ca buddhvaiva tanmadhyādekasya suhṛdo mukhāt / (95.1) Par.?
tau sa mātāmaho mantrī rājaputrau saha sthitaḥ // (95.2) Par.?
bodhayitvā yathātattvam āropya varavājinoḥ / (96.1) Par.?
apasāritavān guptaṃ tatkālaṃ kaṭakāt tataḥ // (96.2) Par.?
tenāpasāritau tau ca vrajantau niśi tadyutau / (97.1) Par.?
vindhyāṭavīṃ viviśaturmārgājñānānnṛpātmajau // (97.2) Par.?
tatra rātrāvatītāyāṃ kramāt prakrāmyatos tayoḥ / (98.1) Par.?
madhyāhne 'titṛṣākrāntau hayau pañcatvamāpatuḥ // (98.2) Par.?
sa ca mātāmaho vṛddhaḥ kṣuttṛṣṇāśuṣkatālukaḥ / (99.1) Par.?
vyapadyatātapaklāntaḥ śrāntayoḥ paśyatostayoḥ // (99.2) Par.?
anāgasau kathaṃ pitrā gamitau svo daśāmimām / (100.1) Par.?
sakāmāṃ kurvatā tāṃ nau duṣṭāmaparamātaram // (100.2) Par.?
iti tau tatra śocantau duḥkhitau bhrātarau tataḥ / (101.1) Par.?
prākpitraivopadiṣṭāṃ tāṃ devīṃ dadhyaturambikām // (101.2) Par.?
tasyā dhyānaprabhāveṇa śaraṇyāyās tadaiva tau / (102.1) Par.?
vigatakṣutklamatṛṣau balinau ca babhūvatuḥ // (102.2) Par.?
tatas tatpratyayāśvastāv avijñātapathaśramau / (103.1) Par.?
tām eva yayaturdraṣṭuṃ vindhyakāntāravāsinīm // (103.2) Par.?
tatra prāptau tadagre ca bhrātarau tāvubhāvapi / (104.1) Par.?
prārabhetāṃ nirāhārau tāmārādhayituṃ tapaḥ // (104.2) Par.?
atrāntare ca te tatra sāmantāḥ kaṭake sthitāḥ / (105.1) Par.?
sambhūya yāvadāyānti tayoḥ pāpaṃ cikīrṣavaḥ // (105.2) Par.?
tāvatkvacinna dadṛśurvicinvanto 'pi sarvataḥ / (106.1) Par.?
tau samātāmahau kvāpi rājaputrau palāyitau // (106.2) Par.?
tataś cāśaṅkya taṃ mantrabhedaṃ sarve 'pi te bhayāt / (107.1) Par.?
rājñas tasya parityāgasenasyāntikamāyayuḥ // (107.2) Par.?
pradarśya tasmai lekhāṃś ca yathāvṛttaṃ tamabruvan / (108.1) Par.?
so 'tha buddhvā tadudbhrāntaḥ kruddhastānevam abravīt // (108.2) Par.?
naite matprahitā lekhā indrajālaṃ kim apy adaḥ / (109.1) Par.?
yūyaṃ ca na kimetāvadapi jānītha bāliśāḥ // (109.2) Par.?
yad analpatapaḥprāptāv ahaṃ hanmi kathaṃ sutau / (110.1) Par.?
yuṣmābhistau hatāveva sukṛtaiḥ svaistu rakṣitau // (110.2) Par.?
mātāmahena ca tayor darśitaṃ mantritāphalam / (111.1) Par.?
ity uktvā tān sa sāmantān kāyasthaṃ kūṭalekhakam // (111.2) Par.?
taṃ palāyitam apy āśu svaśaktyānāyya bhūpatiḥ / (112.1) Par.?
samyakpṛṣṭvā yathāvṛttaṃ yathāvannigṛhītavān // (112.2) Par.?
bhāryāṃ ca kāvyālaṃkārāṃ tādṛkkāryavidhāyinīm / (113.1) Par.?
bhūgṛhe sa nicikṣepa pāpāṃ tāṃ putraghātinīm // (113.2) Par.?
avicārya tu paryantam atidveṣāndhayā dhiyā / (114.1) Par.?
sahasā hi kṛtaṃ pāpaṃ kathaṃ mā bhūd vipattaye // (114.2) Par.?
ye ca te rājaputrābhyāṃ saha gatvābhyupāgatāḥ / (115.1) Par.?
sāmantāstānnivāryānyāṃstatpade sa nṛpo vyadhāt // (115.2) Par.?
tasthau ca vārtām anviṣyan satataṃ putrayos tayoḥ / (116.1) Par.?
tanmātrā saha duḥkhārto dharmāsakto 'mbikāṃ smaran // (116.2) Par.?
tāvac ca rājaputrasya tapasā sānujasya sā / (117.1) Par.?
tasyendīvarasenasya tuṣṭābhūd vindhyavāsinī // (117.2) Par.?
dattvā ca khaḍgaṃ svapne sā sākṣādevaṃ tamādiśat / (118.1) Par.?
asya prabhāvāt khaḍgasya śatrūñjeṣyasi durjayān // (118.2) Par.?
cintayiṣyasi yat kiṃcit tac ca sampatsyate tava / (119.1) Par.?
dvāvapyetena ca yuvāmiṣṭasiddhimavāpsyathaḥ // (119.2) Par.?
ity uktvāntarhitāyāṃ ca devyāṃ tasyāṃ prabudhya saḥ / (120.1) Par.?
tatrendīvarasenastaṃ hastasthaṃ khaḍgamaikṣata // (120.2) Par.?
atha khaḍgena tatsvapnavarṇanena ca so 'nujam / (121.1) Par.?
āśvāsya cakre tadyuktaḥ prātarvanyena pāraṇam // (121.2) Par.?
tataḥ praṇamya devīṃ tāṃ tatprasādahṛtaklamaḥ / (122.1) Par.?
hṛṣṭastatkhaḍgahastaś ca samaṃ bhrātrā yayau tataḥ // (122.2) Par.?
gatvā ca dūraṃ sa prāpadekaṃ puravaraṃ mahat / (123.1) Par.?
kurvāṇaṃ meruśikharabhrāntiṃ hemamayairgṛhaiḥ // (123.2) Par.?
tatra raudraṃ dadarśaikaṃ pratolīdvāri rākṣasam / (124.1) Par.?
papraccha taṃ ca vīro 'sya purasyākhyāṃ patiṃ ca saḥ // (124.2) Par.?
idaṃ śailapuraṃ nāma nagaraṃ rākṣasādhipaḥ / (125.1) Par.?
adhyāste yamadaṃṣṭrākhyaḥ svāmī naḥ śatrumardanaḥ // (125.2) Par.?
ity ukte rakṣasā tena yamadaṃṣṭrajighāṃsayā / (126.1) Par.?
tatrendīvaraseno 'tha sa praveṣṭuṃ pravṛttavān // (126.2) Par.?
nirundhantaṃ ca taṃ dvāḥsthaṃ rākṣasaṃ sa mahābhujaḥ / (127.1) Par.?
ekakhaḍgaprahāreṇa śiraśchittvā nyapātayat // (127.2) Par.?
taṃ hatvā rājabhavanaṃ praviśyāntardadarśa saḥ / (128.1) Par.?
śūraḥ siṃhāsanasthaṃ taṃ yamadaṃṣṭraṃ niśācaram // (128.2) Par.?
daṃṣṭrāghoramukhaṃ vāmapārśvasthitavarāṅganam / (129.1) Par.?
āśritetarapārśvaṃ ca kumāryā divyarūpayā // (129.2) Par.?
dṛṣṭvā ca so 'mbikādattakhaḍgahasto raṇāya tam / (130.1) Par.?
āhūtavānsa cottasthau khaḍgamākṛṣya rākṣasaḥ // (130.2) Par.?
pravṛtte ca tayoryuddhe chinnaśchinno 'tha rakṣasaḥ / (131.1) Par.?
tasyendīvarasenena mūrdhā muhurajāyata // (131.2) Par.?
tāṃ tasya māyām ālokya tatpārśvasthitayā tayā / (132.1) Par.?
kumāryā kṛtasaṃjñaḥ saṃdarśanenānuraktayā // (132.2) Par.?
sa rājaputraś chittvaiva rakṣasas tasya tacchiraḥ / (133.1) Par.?
bhūyaḥ khaḍgaprahāreṇa laghuhasto dvidhākarot // (133.2) Par.?
tayāsya naṣṭamāyasya rakṣasaḥ pratimāyayā / (134.1) Par.?
nājāyata punarmūrdhā tena rakṣo vyapādi tat // (134.2) Par.?
hate tasmin prahṛṣṭe te tadvarastrīkumārike / (135.1) Par.?
sānujo rājaputro 'sāv upaviśyātha pṛṣṭavān // (135.2) Par.?
āsīt kim īdṛśe 'muṣmin pure dvāḥsthaikarakṣitaḥ / (136.1) Par.?
rākṣaso 'yaṃ yuvāṃ ke ca hate 'smin kiṃ ca hṛṣyathaḥ // (136.2) Par.?
etac chrutvā tayor madhyāt kumārī sā jagāda tam / (137.1) Par.?
asmiñ śailapure vīrabhujo nāmābhavan nṛpaḥ // (137.2) Par.?
eṣā madanadaṃṣṭreti bhāryā tasya sa cāmunā / (138.1) Par.?
māyayā rākṣasenaitya yamadaṃṣṭreṇa bhakṣitaḥ // (138.2) Par.?
grastaḥ paricchadaścāsya surūpeti na bhakṣitā / (139.1) Par.?
ekā madanadaṃṣṭraiṣā bhāryā ca vihitātmanaḥ // (139.2) Par.?
tato vivikte ramye 'smin pure nirmāya kāñcanān / (140.1) Par.?
gṛhān eṣo 'nayā krīḍann āstāpāstaparicchadaḥ // (140.2) Par.?
ahaṃ ca khaḍgadaṃṣṭrākhyā kanīyasyasya rakṣasaḥ / (141.1) Par.?
bhaginī kanyakā dṛṣṭe tvayi sadyo 'nurāgiṇī // (141.2) Par.?
ato hate 'smin hṛṣṭeyam ahaṃ ca tadihādhunā / (142.1) Par.?
upayacchasva māmāryaputra premasamarpitām // (142.2) Par.?
evam uktavatīṃ khaḍgadaṃṣṭrāṃ sa pariṇītavān / (143.1) Par.?
tāmindīvaraseno 'tha gāndharvavidhinā tadā // (143.2) Par.?
tasthau cātraiva nagare devīkhaḍgaprabhāvataḥ / (144.1) Par.?
cintitopanamadbhogaḥ kṛtadāro 'nujānvitaḥ // (144.2) Par.?
ekadā ca kanīyāṃsaṃ bhrātaraṃ vyomagāmini / (145.1) Par.?
svakhaḍgacintāratnasya prabhāvāddhyānanirmite // (145.2) Par.?
vimāne vīramāropya so 'nicchāsenam aśramāt / (146.1) Par.?
prāhiṇodantikaṃ pitroḥ svodantāvedanāya tam // (146.2) Par.?
so 'pi gatvā vimānena tena kṣiprādvihāyasā / (147.1) Par.?
purīm anicchāsenas tāṃ pituḥ prāpadirāvatīm // (147.2) Par.?
tatra tau nandayāmāsa pitarau darśanena saḥ / (148.1) Par.?
tīvraduḥkhātapaklāntau cakorāv iva candramāḥ // (148.2) Par.?
upetya cāṅghripatitaḥ paryāyāliṅgitastayoḥ / (149.1) Par.?
nirāsa pṛcchatoḥ śaṅkāṃ bhrātṛkalyāṇavārtayā // (149.2) Par.?
śaśaṃsa taṃ ca vṛttāntametayoḥ purato 'khilam / (150.1) Par.?
āpātaduḥkhaṃ saukhyāntaṃ bhrātur ātmana eva ca // (150.2) Par.?
śuśrāva cātra vihitaṃ tādṛśaṃ pāpayā tayā / (151.1) Par.?
dveṣeṇāparamātrā tadātmanāśāya kaitavam // (151.2) Par.?
tataḥ pitrotsavavatā yukto mātrā ca nirvṛtaḥ / (152.1) Par.?
tasthāv anicchāseno 'tra pūjyamāno janena sa // (152.2) Par.?
yāte katipayāhe ca dṛṣṭaduḥsvapnaśaṅkitaḥ / (153.1) Par.?
bhrātaraṃ prati sotkaś ca pitaraṃ sa vyajijñapat // (153.2) Par.?
gacchāmi yuṣmadutkaṇṭhām abhidhāyānayāmy aham / (154.1) Par.?
āryendīvarasenaṃ tamanujānīhi tāta mām // (154.2) Par.?
tac chrutvānumatas tena pitrā putrotsukena saḥ / (155.1) Par.?
jananyā ca vimānaṃ svaṃ tadevāruhya satvaraḥ // (155.2) Par.?
prāyād anicchāsenas tadvyomnā śailapuraṃ puram / (156.1) Par.?
prātaś ca tatra prāvikṣatsvabhrātus tasya mandiram // (156.2) Par.?
dadarśa tatra niḥsaṃjñaṃ patitasthitamagrajam / (157.1) Par.?
rudatyorantike khaḍgadaṃṣṭrāmadanadaṃṣṭrayoḥ // (157.2) Par.?
kimetad iti saṃbhrāntaṃ pṛcchantaṃ tamadhomukhī / (158.1) Par.?
jagāda khaḍgadaṃṣṭrā sā ninditāparayā tayā // (158.2) Par.?
tvayy asthite mayi snātuṃ gatāyām ekadānayā / (159.1) Par.?
tvadbhrātāyaṃ sahāraṃsta raho madanadaṃṣṭrayā // (159.2) Par.?
kṣaṇātsnātvāgatā cāhaṃ sākṣādenaṃ tathā sthitam / (160.1) Par.?
etayā yuktamadrākṣaṃ vācā ca nirabhartsayam // (160.2) Par.?
tato 'nunītāpy etena niyatyevāvilaṅghyayā / (161.1) Par.?
īrṣyayā mohitātyarthamaham evam acintayam // (161.2) Par.?
aho agaṇayitvaiva māmayaṃ bhajate 'parām / (162.1) Par.?
jāne 'sya khaḍgamāhātmyakṛtto darpo 'yamīdṛśaḥ // (162.2) Par.?
tad asya gopayāmy enam iti saṃcintya mūḍhayā / (163.1) Par.?
etatkhaḍgo niśi kṣiptaḥ supte 'smin dahane mayā // (163.2) Par.?
kalaṅkitaś ca khaḍgo 'sau gataś caiṣa daśām imām / (164.1) Par.?
anutaptāsmi cākruṣṭā tato madanadaṃṣṭrayā // (164.2) Par.?
athaitasyāṃ ca mayi ca dvayoḥ śokāndhacetasoḥ / (165.1) Par.?
maraṇādhyavasāyinyorāgatastvam ihādhunā // (165.2) Par.?
tadgṛhāṇa tvam evaitatkhaḍgaṃ nistriṃśakarmikām / (166.1) Par.?
atyaktajātidharmāṃ māmetenaiva nipātaya // (166.2) Par.?
ity uktaḥ sa tayānicchāseno 'tra bhrātṛjāyayā / (167.1) Par.?
tāpād avadhyāṃ matvā tāṃ chettum aicchan nijaṃ śiraḥ // (167.2) Par.?
maivaṃ kārṣīrmṛto nāyaṃ rājaputra tavāgrajaḥ / (168.1) Par.?
khaḍgapramādakopena devyā tveṣa vimohitaḥ // (168.2) Par.?
asyāṃ ca khaḍgadaṃṣṭrāyāṃ mantavyā nāparādhitā / (169.1) Par.?
yataḥ śāpāvatīrṇānāmetaddhastavijṛmbhitam // (169.2) Par.?
ete cāsya tava bhrātuḥ pūrvabhārye ubhe api / (170.1) Par.?
tatprasādaya tām eva devīmabhimatāptaye // (170.2) Par.?
iti tatkālamudbhūtām antarikṣātsarasvatīm / (171.1) Par.?
śrutvā nivavṛte 'nicchāsenaḥ sa maraṇodyamāt // (171.2) Par.?
āruhyaiva vimānaṃ tadgṛhītvāgnikalaṅkitam / (172.1) Par.?
khaḍgaṃ taṃ vindhyavāsinyāḥ pādamūlaṃ jagāma saḥ // (172.2) Par.?
tatra mūrdhopahāreṇa toṣayiṣyannupoṣitaḥ / (173.1) Par.?
devīṃ tāmudgatāmetāṃ gaganādaśṛṇodgiram // (173.2) Par.?
mā putra sāhasaṃ kārṣīrgaccha jīvatu te 'grajaḥ / (174.1) Par.?
jāyatāṃ nirmalaḥ khaḍgo bhaktyā tuṣṭā hy ahaṃ tava // (174.2) Par.?
etaddivyaṃ vacaḥ śrutvā tatkṣaṇaṃ niṣkalaṅkatām / (175.1) Par.?
prāptaṃ dṛṣṭvā kare khaḍgaṃ kṛtvā tasyāḥ pradakṣiṇam // (175.2) Par.?
manorathamivāruhya vimānaṃ siddham āśugam / (176.1) Par.?
ājagāmotsuko 'nicchāsenaḥ śailapuraṃ sa tat // (176.2) Par.?
tatra dṛṣṭvotthitaṃ sadyo labdhasaṃjñaṃ tamagrajam / (177.1) Par.?
jagrāha pādayoḥ sāśruḥ kaṇṭhe so 'py enamagrahīt // (177.2) Par.?
tvayā nau rakṣito bhartetyubhe te pādayos tataḥ / (178.1) Par.?
nipatya bhrātṛjāye tamanicchāsenamūcatuḥ // (178.2) Par.?
athendīvarasenāya pṛcchate so 'grajāya tat // (179) Par.?
nākrudhyat khaḍgadaṃṣṭrāyai bhrātary asmiṃs tutoṣa ca // (180) Par.?
śuśrāva caitasya mukhātpitarau darśanotsukau / (181.1) Par.?
māyām aparamātrā ca kṛtāṃ tāṃ tadviyogadām // (181.2) Par.?
tato bhrātrārpitaṃ khaḍgaṃ gṛhītvā tatprabhāvataḥ / (182.1) Par.?
dhyātopanatamāruhya vimānaṃ sumahac ca saḥ // (182.2) Par.?
sahemamandiro bhāryādvayena saha sānujaḥ / (183.1) Par.?
tāmindīvarasenaḥ svāṃ purīmāgādirāvatīm // (183.2) Par.?
tatrāvatīrya nabhaso vismayālokito janaiḥ / (184.1) Par.?
rājaveśma pituḥ pārśvaṃ viveśa saparicchadaḥ // (184.2) Par.?
tathābhūtaś ca pitaraṃ taṃ dṛṣṭvā mātaraṃ ca saḥ / (185.1) Par.?
papāta pādayoś cāśrudhārādhautamukhas tayoḥ // (185.2) Par.?
tau ca taṃ sahasā dṛṣṭaṃ putramāśliṣya sānujam / (186.1) Par.?
amṛteneva siktāṅgau tāpanirvāṇamīyatuḥ // (186.2) Par.?
divyarūpe ca tadbhārye kṛtapādābhivandane / (187.1) Par.?
snuṣe ubhe te paśyantau hṛṣṭāv abhinanandatuḥ // (187.2) Par.?
kathāprasaṅgād buddhvā ca tasya te pūrvanirmite / (188.1) Par.?
divyavākkathite bhārye yayatustau parāṃ mudam // (188.2) Par.?
vimānagatisauvarṇamandirānayanādinā / (189.1) Par.?
prabhāveṇa sutasyāsya vismayena nanandatuḥ // (189.2) Par.?
tatas tābhyāṃ sa sahitaḥ pitṛbhyāṃ saparigrahaḥ / (190.1) Par.?
āstendīvaraseno 'tra pradattajanatotsavaḥ // (190.2) Par.?
ekadā ca parityāgasenaṃ taṃ janakaṃ nṛpam / (191.1) Par.?
vijñapya sānujaḥ prāyātpunardigvijayāya saḥ // (191.2) Par.?
khaḍgaprabhāvāj jitvā ca pṛthvīṃ kṛtsnāṃ mahābhujaḥ / (192.1) Par.?
āyayau hemahastyaśvaratnānyāhṛtya bhūbhujām // (192.2) Par.?
avāpa nagarīṃ tāṃ ca nijāṃ vijitayā bhayāt / (193.1) Par.?
anuyāta ivodbhūtasainyadhūlinibhādbhuvā // (193.2) Par.?
praviśya rājadhānīṃ ca pitrā pratyudgato 'tha saḥ / (194.1) Par.?
jananīṃ nandayāmāsa sānujo 'dhikasaṃgamām // (194.2) Par.?
saṃmānya rājalokaṃ ca svabhāryāsvajanānvitaḥ / (195.1) Par.?
tatrendīvarasenastatpramodenānayaddinam // (195.2) Par.?
anyedyus tat karadvāreṇārpayitvā ca medinīm / (196.1) Par.?
pitre sa rājaputraḥ svāmakasmājjātimasmarat // (196.2) Par.?
tataḥ suptaprabuddhābho janakaṃ tam uvāca ca / (197.1) Par.?
mayā jātiḥ smṛtā tāta tadidaṃ śṛṇu vacmi te // (197.2) Par.?
asti muktāpuraṃ nāma sānau himavataḥ puram / (198.1) Par.?
tatrāsti muktāsenākhyo rājā vidyādhareśvaraḥ // (198.2) Par.?
kambuvatyabhidhānāyāṃ devyāṃ tasya sutau kramāt / (199.1) Par.?
jātau dvau padmasenaś ca rūpasenaś ca sadguṇau // (199.2) Par.?
padmasenaṃ tayoḥ premṇā svayaṃ vṛtavatī patim / (200.1) Par.?
kanyādityaprabhā nāma vidyādharavarātmajā // (200.2) Par.?
tad buddhvā tadvayasyāpi nāmnā candravatī svayam / (201.1) Par.?
etyāvṛṇīta kāmārtā taṃ vidyādharakanyakā // (201.2) Par.?
dvibhāryaḥ sa tadā padmaseno nityamakhidyata / (202.1) Par.?
sapatnīserṣyayādityaprabhayā bhāryayā tayā // (202.2) Par.?
īrṣyāndhabhāryākalahaṃ soḍhuṃ śaknomi nānvaham / (203.1) Par.?
tapovanāya gacchāmi nirvedasyāsya śāntaye // (203.2) Par.?
tattāta dehi me 'nujñāmiti nirbandhato muhuḥ / (204.1) Par.?
janakaṃ padmasenaḥ svaṃ muktāsenaṃ jagāda saḥ // (204.2) Par.?
so 'pi taṃ tadgrahakruddhaḥ sabhāryamaśapatpitā / (205.1) Par.?
kiṃ te tapovanaṃ gatvā martyalokamavāpnuhi // (205.2) Par.?
tatraiṣā kalahāsaktā bhāryādityaprabhā tava / (206.1) Par.?
rākṣasīṃ yonimāsādya tvadbhāryaiva bhaviṣyati // (206.2) Par.?
dvitīyā candravatyeṣā tvayi raktātivallabhā / (207.1) Par.?
rājastrī rākṣasī bhūtvā bhūmau tvāṃ prāpsyati priyam // (207.2) Par.?
sābhilāṣo 'nusartuṃ tvāṃ jyeṣṭhaṃ yallakṣito mayā / (208.1) Par.?
tadeṣa rūpaseno 'pi bhāvī bhrātaiva tatra te // (208.2) Par.?
dvibhāryatvakṛtaṃ kiṃcidduḥkhaṃ tatrāpyavāpsyasi / (209.1) Par.?
evam uktvā viramyetthaṃ śāpāntamakarotsa naḥ // (209.2) Par.?
rājaputro bhuvaṃ jitvā pṛthvīṃ pitroḥ pradāsyasi / (210.1) Par.?
yadā tadā sahāmībhirjātiṃ smṛtvā vimokṣyase // (210.2) Par.?
iti pitroditas tena padmaseno nijena saḥ / (211.1) Par.?
tatkālaṃ saha tair anyair martyalokam avātarat // (211.2) Par.?
sa padmasenas tātāyam ahaṃ jātaḥ sutastava / (212.1) Par.?
nāmnendīvaraseno 'tra kartavyaṃ ca kṛtaṃ mayā // (212.2) Par.?
yo 'paro rūpasenaś ca vidyādharakumārakaḥ / (213.1) Par.?
anicchāsena ityeva jātaḥ so 'nuja eva me // (213.2) Par.?
yā sādityaprabhā bhāryā yā ca candrāvatīti me / (214.1) Par.?
viddhi te dve ime khaḍgadaṃṣṭrāmadanadaṃṣṭrike // (214.2) Par.?
idānīṃ cāyamavadhiḥ prāptaḥ śāpasya so 'sya naḥ / (215.1) Par.?
tadvrajāmo vayaṃ tāta nijaṃ vaidyādharaṃ padam // (215.2) Par.?
ity uktvā sa samaṃ bhāryābhrātṛbhiḥ smṛtajātibhiḥ / (216.1) Par.?
tyaktvaiva mānuṣīṃ mūrtiṃ bhūtvā vidyādharākṛtiḥ // (216.2) Par.?
praṇamya pitroścaraṇau kṛtvāṅke dayitādvayam / (217.1) Par.?
sānujaḥ prayayau vyomnā nijaṃ vaidyādharaṃ puram // (217.2) Par.?
tatrābhinanditaḥ pitrā muktāsenena sanmatiḥ / (218.1) Par.?
mātṛnetrotsavo bhrātrā rūpasenena saṃgataḥ // (218.2) Par.?
uvāsa padmaseno 'sau bhūyo 'nāviṣkṛterṣyayā / (219.1) Par.?
ādityaprabhayā candravatyā ca saha nirvṛtaḥ // (219.2) Par.?
ity etāṃ gomukho ramyāṃ kathayitvā kathāṃ pathi / (220.1) Par.?
naravāhanadattaṃ tam uvāca sacivaḥ punaḥ // (220.2) Par.?
itthaṃ syānmahatām eva mahākleśastathodayaḥ / (221.1) Par.?
anyeṣāṃ tu kiyāndeva kleśo vāpyudayo 'pi vā // (221.2) Par.?
tvaṃ tu ratnaprabhādevīvidyāśaktyānupālitaḥ / (222.1) Par.?
karpūrikāṃ rājasutām akleśāt tām avāpsyasi // (222.2) Par.?
iti naravāhanadattaḥ śrutvā sumukhasya gomukhasya mukhāt / (223.1) Par.?
prākrāmatpathi tasminn ajñātapariśramaḥ sa tatsahitaḥ // (223.2) Par.?
gacchaṃś ca tatra kalakūjitarājahaṃsam acchaṃ sudhāsarasaśītalabhūrivāri / (224.1) Par.?
āmrāvalīpanasadāḍimaramyarodhaḥ sāyaṃ saro vikacavārijamāsasāda // (224.2) Par.?
tasmin snātvā himagirisutākāntam abhyarcya bhaktyā kṛtvāhāraṃ surabhimadhurāsvādahṛdyaiḥ phalais taiḥ / (225.1) Par.?
sakhyā sārdhaṃ mṛdukisalayāstīrṇaśayyāprasuptas tattīre tāṃ rajanim anayat so 'tra vatseśasūnuḥ // (225.2) Par.?
Duration=2.7195060253143 secs.